Vous l’avez sans doute déjà repéré : sur la plateforme OpenEdition Books, une nouvelle interface vient d’être mise en ligne.
En cas d’anomalies au cours de votre navigation, vous pouvez nous les signaler par mail à l’adresse feedback[at]openedition[point]org.

Précédent Suivant

Roman van Moriaen

Version originale

p. 26-144


Texte intégral

I. Van [enen riddere dien] Perchevael gewont hadde ende Arturs hove sinde

Ons maect cont die aventure
Van enen riddere nu ter ure,
Die Moriaen was geheten.
Som die boeke doen ons weten,
5Dat hi Perchevals sone was,
Ende som boke secgen oec das,
Dat hi was Acglavaels soene:
Perchevaels broder was die goene,
Ende so was hi Perchevaels broder kint;
10Want men wel ter waerheit vint,
Dat Perchevael ende mede Galaet
Beide bleven, dat wel verstaet,
Maget doet biden grale.
Om dit secgic van Perchevale,
15Dat sijn sone nine mach wesen;
Maer ic hebbe in boken gelesen,
Dat Moriaen was sijns broder sone.
Ende an ene morinne was die gone
Gewonnen; ende oec ten selven tide
20Dat Acglavael sochte wide ende side
Lancelote, die verloren was,
Alsmen hier te voren las.
Ic wane die gene die Lancelote maecte,
Dat hem in sijn dichten vaecte,
25Dat hi vergat ende achterliet
Van Moriane dat scone bediet.
Mi wondert wies si hen onderwinden,
Die dichten wilt ende rimen vinden,
Sine volbrachten daer af die tale.
30Die coninc Artur sat tenen male
In Bertangen ende hilt hof
Om te merre sinen lof;
Ende daer die hoge liede saten
Over die tafle ende aten,
35Quam een riddere in gereden.
Het was in Arturs tiden seden,
Datmen gene porte sloet,
Noch weder cleine no groet;
Waer so die coninc hilt hof
40Wie so wilde ginc in ende of.
Dus quam die riddere in gevaren
Daer die hoge liede waren.
Al woude hi beetten hine mochte,
Hi was gewont so onsochte.
45Het stont den riddere herde onsiene;
Hi hadde wonden meer dan tiene:
Vander minstere en soude wesen
Te rechte engeen man genesen.
Dus quam die riddere beraden:
50Sine wapine ende sine gewaden,
Ende sijn ors scone ende groet,
Dat was al beverwet roet
Algader met sijns selfs blode.
Den riddere was wee te mode,
55Ende hi was gewont onsochte;
Nochtan groetti so hi best mochte
Alle die heren vander zalen,
Maer heme gebrac daer […] talen:
Dat dede hem die sware smerte
60Van den lede van sire herte.
Ende min her Walewein, die dede
Dicke menege hoveschede,
Want hijs al sijn leven plach,
Tirst dat hi den ridder sach,
65Spranc hi op al sonder beide
Ende hivene uten gereide
Ende setten van den orsse op deerde,
Den riddere dien so vele deerde.
Hine mochte sitten no gaen,
70Noch op sine vote gestaen.
Doe dedene Walewein dragen,
Daerne die hoge liede sagen,
An dene side vander zale,
Om te verhorne die tale,
75Op ene coetse herde sochte.
Doe hi met pinen spreken mochte,
Hiet hi datmen hem dade uut
Al dat hi hadde, toter huut,
Ende dat menne warme decke
80Ende bereide ende berecke,
Ende gave hem soppen in wijn claer.
Her Walewein soude hem daer naer
Begaden alsmen pleget wonden;
Men hadde niet te dien stonden
85Arsatere vonden alsoe goet,
Alse verre als God de sonne scinen doet:
Van dat hi hem wilde onderwinden
Ende daer hi dlijf an conste vinden,
Dat en mochte niet bederven,
90Noch van genen wonden sterven.
Doe seide die riddere diere lach:
“Wacharme! ende ic en mach
Noch weder eten no drinken:
Die herte begint mi ontsinken,
95Die ogen beginnen mi vergaen.
Ic vruchte ic sal sterven saen;
Maer haddic gemogen leven,
Ende mi God hadde gegeven,
Soe dat sijt alle hadden geweten,
100Die bi mi nu sijn geseten,
Ic hadde gerne mine gedochte
Geseit den coninc, daer icken om sochte,
Al ut ende ut, van inde torde,
Dat ic nine loge van enen worde,
105Alsict best conde genomen.
Noetsake dede mi hier comen.”
Doe seide Walewein, die gode:
“Her riddere, nu sijt al sonder hoede
Vander doet op desen tijt:
110Ic hope gi hebben selt respijt,
Want ic sal u hulpen sciere.”
Doe trac hi ut sire aluwire
Een cruet, dat was also goet,
Dattet stelpte mans bloet
115Ende verlichte al ongesonde.
Hi staecs den riddere inden monde
Ende deets hem eten allettelkijn.
Doe verlichte therte sijn,
Ende begonste drinken ende eten
120Ende sijns leets vele vergeten.
Tirst dattie dinst was gedaen,
Quam die coninc Artur gegaen
Toten riddere daer hi lach,
Ende seide: “God geve u goden dach,
125Live her riddere; maect mi cont,
Wie heft u dus sere gewont?
Ende quaemt bi uwen scouden?
Ende bleeft den riddere onvergouden,
Die u dede dit sware verdriet,
130Doe hi achters van u sciet?”
Die riddere seide: “Ic maecs u vroet,”
Toten coninc, die vor hem stoet.
“Ic hebt gesekert ende gesworen:
Mijn eet en blieft niet verloren:
135Ic saelt u secgen overwaer.
Dies es leden seven jaer,
Dat ic onderginc van gode;
Doe dwanc mi so deermode,
Dat ic ne wiste wat verteren.
140Doe moestic mi met rove generen;
Mine tienden waren vercocht,
Ic hadde min goet al overbrocht
Ende min erve ende min leen,
Soe dat mi en bleef negeen
145Van al dat mi min vader liet,
Doe hi vander werelt sciet.
Mi en was een twint niet bleven:
Ic hads vele dor Gode gegeven,
Want ic harde lange stonde
150Tornoye ende tafelronde,
Daer ic min goet al verteerde.
Wie soe smijns iet begerde,
Waest dor dere, waest dor Gode,
Was hi knape, vas hi bode,
155Hine keerde niet omberaden;
In stont heme in staden
Die iwent ane mi sochte,
Tes ic min goet overbrochte.
Doe moestic varen achter lande,
160Ic moets lien, al eest scande;
Wie so quam in min gemoet,
Vordi penninge of ander goet,
Waest pelegrim oft coepman,
Ic dede den raet dat ict gewan.
165Mi mochte lettel goeds ontgaen:
Ic hebbe menege ondaet gedaen.
Nu es leden die derde dach,
Dat ic voer om min bejach:
Een riddere quam in min gemoet.
170Sijn ors docht mi wesen goet,
Dat ict begeerde vor alle dinc;
Ende daer ic naden breidel vinc,
Ende icken beten hiet op deerde,
Was hi gereet met sinen swerde,
175Ende gout mi so met enen slage,
Dat ic vergat al mire mage
Ende al dat mi nie toeginc:
Sulc was die slach, die ic ontfinc.
Wat ic mi keerde ter were
180En besloet mi niet ene pere,
Sine slage waren so groet
En wogen seerre dan loet.
Hi dorsloech mi mine wapine,
Dats ter meneger stat in scine,
185Dor min lijf ende dor min been:
Van mi ne droech hi slach negeen,
Die hem comen mochte te deren.
Daer moestic hem sekeren ende sweren
Ende oec min trouwe geven,
190Om te lingene min leven,
Dat ic tot u hier comen soude
Also scire ende also houde
Alsickere mochte geriden,
Ende langer niet ontbiden,
195Ende leveren mi u gevaen.
Ende ic hebt also gedaen,
Want ic come u te genaden
Van allen minen mesdaden,
Die ic ter werelt nie gewrachte,
200Waest in daden, waest in gedochte.”
Doe seide die coninc: “Wetti iet
Wie hi was, ende hoe hi hiet,
Die u nu sinde hareward,
Ende hoegedaen was sijn part,
205Oft wat tekene hi draget?”
Die riddere seide: “Des gi mi vraget
En canic u niet gemaken vroet;
Maer hets al roet alse een bloet,
Des ridders ors ende sine wapine;
210Ende hi es een Waloes in scine
Bi sire talen ende bi al dien
Dat icker ane conde gesien.
Daer toe es sine macht so groet,
(Ic waen men niegeren sine genoet
215Ne soude vinden in kerstenhede,
Noch so goden riddere mede,
Dat magic arme secgen wel, )
Dat mi dongeval daer gevel,
Dat ic quam in sijn gemoet
220Dor ander sake dan dor goet.”
Doe seide die coninc Artur voren
Dat sijt alle mochten horen,
Dat min her Perchevael ware.
Hi nam hem selven biden hare
225Ende traect sere van evelen mode,
Ende sprac: “Al benic here van gode,
Ic mach secgen vrindeloes.
Sint ic Perchevallen verloes,
Dat magic secgen harde wel,
230Ende mi dongeval gevel,
Dat hi wille hadde ende gere
Te sokene tgrael ende spere,
Dat hi vinden nine can,
Heeft hi mi menegen ondegen man
235Te minen hove gesint gevaen
Dor ondaet, diese hadden gedaen,
Ende die hi met sire cracht dwanc;
Nember moesten sijs hebben danc!
Nu ne hebbic ridder so gedaen,
240Die dor mi nu dar bestaen,
Dat hi mi Perchevale sochte
Ende te minen hove brochte?
Ic benre sere gecrinct of
Ende min lant ende min hof,
245Dat ic sijns hebbe gedeert
So lange: ic benre bi onteert.
Dies benic oec boven mate
Drove.” Doe sprac die drossate,
Her Keye: “Ic salne halen, Godweet,
250Wedert Perchevale si lief oft leet,
Ende bringen hier tuwen hove,
Dien gi priest van selken love.
Nu geloves mire tale,
Al ware hi gegoten van metale,
255Ic bringene levende ofte doet.
Biden here, die mi geboet!
Her coninc, es dit u nu gnoech?”
Doe stont Artur ende loech,
Ende alle die ridders, die horden
260Keyen secgen dese worden.
Doe seide die coninc weder:
“Her Keye, legt dese tale neder:
Gi sout u scamen te rechte altoes
Daer gi horet nomen den Walois.
265Hebdi nu alrene vergeten
Des gi u hier vore had vermeten,
Gelijc dat gi hier nu doet,
Ende gi quaemt in Perchevaels gemoet,
Doe gine een stic had gesocht?
270Dies waerdi harde ombedocht;
Gi wanettene bringen jegen danc:
Die riddere hine was niet so crank,
Hine stac u, dat u wel sceen,
Dat gi braect u canefbeen,
275Ende dede u oec met onneren
Beide die vote opwerd keren.
Haddi gewilt, hi had u doet.
Idel beroem es scande groet!
Ende hordic u meer gewagen,
280Dat gi naden riddere jagen
Wout, ic sout u weten ondanc.
Hi acht luttel op u bedwanc:
Daer moet een ander ombe riden,
Salic getroest werden ten tiden
285Van desen riddere nu ten dage.”
Her Walewein sprac: “Het scient ene sage,
Her Keye, dat gi ons gewaget.
Wanner dat een man daget
Ende dattene God so lange spart
290Dat gaet ten hondert jaren ward,
So werd hi een deel onvroet.
Also donct mi dat gi doet.
Nu geloves mire tale:
Quaemdi noch an Perchevale,
295Ende leidi hem iet te voren
Anders dan hi wilde horen,
Biden here vanden trone,
Gine dorstet willen om conincs crone,
Die hier here es vanden lande,
300Hi soude u doen so grote scande.
Ic kinne so wale sine seden,
Dies es lange wile leden:
Wanneer hi es wel gemoet,
Ende men belgen nine doet,
305Soe es hi sachte als een lam;
Maer alse menne maket gram
Dan es hi tfreesselijcste diet,
Dat God nie gewerden liet:
Dusgedaen sijn sine maniren.
310Hi es hovesch ende godertiren
Jegen arme ende jegen rike
Ende jegen die werelt gemeinlike,
Alsmenne belgen nine doet;
Maer alsmen verwandelt sinen moet,
315Sone vondemen nigeren sine genoet.”
Al tselve seide her Lanceloet;
Ende alle, die waren in die zale,
Volgeden heren Waleweins tale
Ende gaven Perchevale lof.
320Daer was menech drove int hof
Omden coninc haren here,
Omdat hi hem mesliet so sere.
Doe seide der aventuren vader:
“Bi ons heren macht algader,
325Ende bi hem selven namelike,
Die here es in hemelrike,
Nu ne licgic nembermee
Boven enen nacht oft twee,
In sal riden toten stonden
330Dat ic Perchevale hebbe vonden,
Ofte dat ic hore enege niemare,
Waer dat hi becomen ware;
Ende ic salne te hove bringen,
Welt hijs mi dan gehingen
335Ende hire met mi wille comen.
In wille mi vorder niet beromen.”
Doe seide Artur: “Godeweet,
Dits mi beide lief ende leet.
Gerne soudic Perchevale sien,
340Mochte mi tgeluc gescien;
Ende qualike magic uwes ontberen.
Dus hebbic bliscap ende deren;
Maer trouwen, neve, dats mi leet,
Soudi breken uwen eet.
345Nu gereit u dor u doget,
Ende rijt wech so gi irst moget.
Ende soeket mi Perchevale.”
Doe spranc op met deser tale
Mijn her Lanceloet van Lac:
350Hi quam doe vort ende sprac,
Ende seide hi sout aventuren
Ende nemen dats hem mochte geburen,
Ende Perchevale soeken varen
In allen landen harentaren;
355“Ende magic gevinden den ridder fier,
Opdat ic mach, ic bringen hier.
Ic sal mi gereiden ende henen riden:
Ic wille langer niet ontbiden;
Mi donct ane des conincs tale,
360Hine hebbe Perchevale
Hi sal werden uten kere.
Ic sal wech riden dor sine ere.”
Doe seide Artur, die coninc:
“Her Lanceloet, van derre dinc
365Soe waent u bat beraden.
Het mochte mi lichte sere scaden,
Souden mi mine ridders ontriden,
Ende quamic in orlogen ende in striden,
Alsic dicke hebbe gedaen,
370Het mochte mi lichte te quade vergaen.
Ic hadde lant ende crone verloren
Over menegen dach te voren,
En hadden mine ridders gewesen:
Bi hen benic al genesen.”
375Doe seide min her Lanceloet:
“Biden here, die mi geboet,
Ende ten joncsten dage sal domen,
Come datter af mach comen,
Sint dat Walewein henen rijt,
380Ic ben die na hem niet ontbijt.
Ic sal proven omme geval
Ende aventuren al jegen al
Wat dat ic van Gode houde,
Want hi sochte mi met gewoude,
385Doe ic was in hemeliker stede,
Ende brachte mi te hove oec mede.
Om dat benic hem sculdech trowe.”
Het weende al, vrowe ende joncfrowe
Ende ridderen ende knapen tien tiden,
390Om dat Lanceloet wech wilde riden.
Her Walewein die ne vergat niet,
Dat hi den gewonden riddere behiet,
Dat hine wel soude genesen;
Ende ginc daer hi lach mettesen,
395Ende verbant hem al sine wonden,
Ende begadese soe tien stonden,
Dat si genasen eer iet lanc.
Het moeste genesen an sinen danc
Daer hi die hant ane dede.
400Alle die vanden hove mede
Waren drove om haer vermeten.
Daer was des avons lettel geten
Om die heren, die tien tiden
Smargens wilden henen riden.
405Nu selewi swigen van deser clagen
Ende van Waleweine vort sagen,
Ende van Lancelote nu ter steden,
Die nu beide en wege reden.

II. Van Waleweine ende van Lancelote ende van Moriane

Daventure doet ons gewach:
410Des margens, alst was dach,
Voren si wech alle beide
Menege wustine, menege heide
Ende hoge berge ende dale
Om te vindene Perchevale;
415Maer dat pine jegen spoet:
Sine mochtens niet wesen vroet.
Des hadden si menech swaer verdrach.
Ende recht opten negenden dach
Quam een ridder jegen hen gereden
420Op een ors van sconen leden,
Ende wel gewapent daer toe.
Hi was al sward, ic segt u hoe:
Sijn hoeft, lichame ende hande
Was al sward, sonder sine tande;
425Ende wapine ende scilt, sekerlijc,
Was al enen moer gelijc,
Ende alse sward alse een raven.
Hi dede sijn ors serre draven
Ende lopen sere mettien.
430Doen hi die ridders hadde versien,
Tirst dat hise hadde gemoet,
Ende deen den andere gegroet,
Sprac hi te Lancelote saen:
“Riddere, nu doet mi verstaen
435Van ere dinc, die ic begere,
Oft wacht u jegen min spere;
Ic wille weten die waerhede.
Ic sal u secgen minen sede:
Wat riddere daer ic come an,
440Al ware hi starker dan vif man,
Ende ict wiste wel te voren,
In liet dor vaer no dor toren,
In soude jegen hem vechten,
Ofte hi soude mi berechten.
445Bericht mi, ridder, bi uwer trouwen,
(Anders maget u wel berouwen)
Die beste waerheit die gi wet,
Die ic u sal vragen, ende nine let.”
Doe seide min her Lanceloet:
450“Ic ware mi vele liver doet
Dan mi een ridder dwingen soude
Van dies ic doen nine woude.
Die lachter en gesciet mi heden:
Oft gi wilt, volget uwer seden,
455Ic vechte houder dat ict late
Om te velle uwe onmate;
Want in begere niet den vrede.
Ic wille noch heden u onsede
Vellen, oftic sterve inden wille.”
460Die swerte hi en hilt niet stille,
Die op Lancelote was erre:
Hi omhaelde sinen loep verre
Ende verrechte sijn spere,
Alse die te vechtene hevet gere.
465Mijn her Walewein hilt besiden
Daer die andere souden striden,
Ende pensde in sinen moet,
Alse die hovesch was ende vroet,
Dattet ware dorperhede
470Ende geens goets ridders sede,
Datmen enen ridder verlode
Ende meer dan een man bestode,
Hine sage dat an sijn leven ginge:
Dan ward tijt dat hijt anevinge
475Ende stonde sinen vrient te staden,
Oft hine te sere sage verladen.
Hier bi hilt Walewein al stille
Alse een die vechten nine wille,
Noch breken die gerechte wet;
480Nochtan waende Walewein bet
Dat ware die duvel dan een man
Daer si waren comen an,
Maer dat hine horde nomen Gode
Men had hem niet mogen ontstriden ode
485Hine ware die duvel oft sijn geselle
Ende ware comen uter hellen,
Omdat sijn ors was so groet,
Ende hi was merre dan Lanceloet,
Ende daertoe sward, alsict seide.
490Dus quamen si te gadere beide,
Die riddere ende her Lanceloet.
Manlijc hadde een spere groet:
Si brakense ontwe alse riet,
Maer manlijc en velde anderen niet.
495Si bleven op harre orsse beide:
Elc trac tswerd uter sceide,
Ende gingen hen daer onderslaen.
En had God selve niet gedaen,
Si waren scire bleven doet.
500Haer slage waren soe groet,
Te rechte souts geen man genesen.
Al had middernacht gewesen
Ende alse donker alst noit was,
Men mochte blomen ende gras
505Hebben bekint van den lichte:
Die sparken vlogen so bedichte
Uten helmen ende uten swerden,
Ende vilen neder opter eerden.
Die smet, die hare wapine wrochte,
510Ic secge dat hise nine mescochte,
Hi verdiender meer goets an
Dan Artur nie gewan
Elken man talselker noet.
Die riddere ende her Lanceloet
515Deen wilde den anderen wiken niet
Toter wilen dat se sciet
Her Walewein met sire bede,
Ende hi elken achtertrecken dede;
Want hem dochte jamber groet,
520Soude daer deen ontfaen die doet.
Ende hi saget te voren wel,
Hare slage waren so fel,
Die si slogen met groten nide,
Het hadde geduert onlange tide
525Sine hadden sulke wonden ontfaen,
Dat over den enen hadde gegaen
Ende lichte over hen beiden.
Doense Walewein hadde gesceiden,
Diese beide moede gnoech sach,
530Hi sprac an so hi irsten mach
Toten swerten: “Hets onsede
Dat gi pleget ende doet mede:
Gi sijt hier af nu ontweget;
Haddi hoveschelike gevreget
535Daer u die sin toe hadde gedragen,
Die riddere hads u gewagen
Ende hads u bericht geerne,
Dat wetic wel, ende niet te scerne.
Gi sijt dul ende oec ries,
540Ende deen sal bliven int verlies
Van u beiden, gi ofte hi.
Van desen soe ontsie ic mi,
Gine toenter ander redene toe.”
Die swarte riddere antwerde: “Hoe
545Sprecti dus te mi ward?
Waendi dat ic ben vervard
Te vechtene jegen u beden,
Al hebdi noch gesijn versceden,
Dor die vrese vander doet?
550Al ware die een her Lanceloet
Ende dander Arturs suster sone,
(Dese twe die sijn gewone
Te hebbene prijs ende lof
Boven alle die sijn in Arturs hof,
555Dies hebbic dicke horen gewach,
Maer ic ben diese noit ne sach)
In vloe hen beiden niet enen voet.”
Doe pensde Walewein in sinen moet:
“Wi waren dul ende onwijs,
560Die ons geeft so groten prijs,
Wine daden onse hoveschede
Al hier jegen hem ter stede.”
Maer mijn here her Lanceloet,
Hi hadde ember wille groet
565Te verwinnen die battaelge
Ofte te speelne ter faelge;
Ende Walewein, diet wel bekint,
Bat Lancelote, oft hine mint
Ende den coninc sinen here,
570Dat hijt dade dor hare ere,
Ende hilde daer allettel stille
Ende lite hem secgen sinen wille.
“Ende ic maens u bider trouwen,
Die gi sijt sculdech mire vrowen,
575Die mins oems wijf es.”
Her Lanceloet seide: “Sijt gewes,
En haddi mi niet dus dire gemaent,
Des sijt seker ende nine waent,
Ic soude mi wreken of bliven doet,
580Dat mi dese riddere sonder noet,
Met eenwige dus bestoet
Ende met slagen overloet;
Maer omdat gi mi so dire besweert
Ic ben die hem nine deert
585Dor goet datmen mi geven mochte,
En ware oft hi mi irst besochte.
Ende alst u selven donct tijt
Lecgic den eenwijch in respijt.
Also mote mi God beraden
590Ende bringen ter genaden,
Dat ict nine doe dor bloethede
Maer dore u ende dor u bede.”
Dus warense alle . iij. int plein.
Echt sprac min her Walewein
595Toten swerten: “Gi sijt onvroet
Dat gi sulke sake doet.
Al eest u noch ons vergaen,
Gi moget lichte dat bestaen,
Het sal u costen u leven.
600Ic sal u goden raet geven:
Secget mi u noetsaken.
Magic, ic sal u vroet maken
Des gi den riddere sout hebben gevraget,
Die noit dor man so was versaget
605Dat hi van sinen orsse vel.”
Die swarte sprac: “Gi segt wel.
Nu manic u bi al dien,
Die ridderscaeps nu plien,
Ende bi Waleweine oec te voren,
610Die de beste es utevercoren,
Hi ende mijn her Lanceloet,
Waer soet es, in elke noet,
Diemen in die wereld weet
Over lanc ende over breet,
615Dies hebbense over al den lof
(In weter anders niet of
Dan ics hebbe gehort tale):
Kindi iet her Acglavale,
Perchevaels broder des Waloes?
620Om hem hebbic gevraget altoes,
Dies es lange wile leden.
Ic hebbe harentare gereden
Binnen desen halven jare,
Ende soekene harentare.
625Ic hebber om gedoget menge noet:
Ic sal hier bliven ter stede doet,
Oft gi sult mi beide berichten,
In vrinscapen oft in gevechten,
Oft gi iet wet van Acglavale.
630Nu laet ons corten dese tale,
Het es hedemeer wel tijt,
Oft beginnewi weder den strijt,
Ende siet welc es u genoech.”
Dit horde Walewein ende loech
635Om des swerds ridders seden.
Hi seide, bi sire manwaerheden,
“Maect mi vroet wat gi eescht
Acglavale daer gi om vreescht,
Ic salre af secgen dat ic weet.”
640Die swerte antwerde hem wel gereet:
“Soe willics u berichten algader.
Acglavael dat es min vader;
Hi wan mi an mire moder.
Noch salics u maken vroder:
645Het geviel hier te voren,
Alse gi nu moget horen,
Dat hi quam in Moriane;
Dor sine utvercorne gedane
Vermindene daer ene joncfrowe:
650Dat was min moder, bi mire trowe.
Ende so vort lipen die saken
Bi harre beider spraken,
Dat si sinen wille dede
Dor sine grote hoveschede,
655Ende om dat hi was so scone.
Des viel si in cranken lone
Ende dogeder omme groten rouwe.
Manlijc gaf anderen trouwe
Eer si viel in sire genaden:
660Dies was si harde omberaden,
Want hi hare ontfor daer naer,
Dies es wel leden . xxiiij. jaer.
Ende doe hi daer van hare sciet,
Droech si mi, ende hine wist niet.
665Hi seide hare sine noetsake
Daer hi af was doe tongemake.
Ende wi hi quam oec daer ane
Dat hi van mire moder vor dane,
Dat magic u nu tellen hier.
670Mijn vader sochte enen ridder fier,
Die te dien tiden verloren was,
Ende Lanceloet hiet, sijt seker das.
Ic saels u noch maken vroder:
Hi vertelde doe mire moder,
675Dat hi ende vele andere gesellen
Hadden gesworen, als wi tellen,
Ende gedaen enen groten eet,
Lancelote te soekene, Godeweet;
Ende niet en souden wederkeren
680In twe jaren oft in meren,
Oft sine soudene vinden dan
Ofte iewent gevreiscen daer an;
Ende nigerinc oec dagen souden,
Noch in geen lant stille houden
685Achter enen nacht oft twee.
Dit dede minen vader soe wee,
Dat hi om dese sake, Godweet,
Om te behoudene sinen eet,
An mire moder orlof nam.
690Maer eert hier toe oec quam
Geloefdi haer te keerne saen,
Alse hi sine queste hadde gedaen;
Maer hine dede niet sijn belof.
Ic hebbene gesocht in menech hof.
695Al dit dede mi verstaen min vrowe
Mijn moder ende oec vander trowe;
Dies bringic een goet littekijn
Dat hi min vader soude sijn
Ende dat hi hare sijn trowe gaf
700Doe hi achters sciet daer af,
Ende tharre vromen ende tharen eren
Tote hare weder souden keren.
Ende leeft hi, God geefs hem spoet,
Dies biddic Gode dor oetmoet;
705Ende eest dat hi doet es bleven,
God moet hem sine sonden vergeven.
Ic ende min moder sijn onteerft,
Om dat wi sijns hebben gedeerft,
Van groten gode ende van lene,
710Dat hebwi verloren al gemene,
Dat haer verstarf van haren vader;
Het es ons ontwijst algader
Bider wet vanden lande.
Daertoe haddic grote scande
715Dat ic daer vaderloes hiet,
Ende inne const getonen niet
Noch nieman gemaken te vader,
Wie mi wan an mire moder,
Om dat min vader dus was gevloen.
720Ende sint dedic mi riddere doen,
Ende swoer enen swaren eet,
Brakicne het ware mi leet,
Dat ic nembermer ne quame
Daer ic enegen riddere vername,
725In soude jegen hem vechten
Oft hi soude mi berechten
Oft hi iet bi eneger liste
Van minen vader te secgen wiste
Dies ic ware iet te vroder.
730Al gemoettic minen broder
Ic en brake niet minen eet
Noch min gelof, Godeweet;
Ende noch hebbict wel gehouden
Ende niet tebroken bi minen scouden.
735Ende noch biddic hier u beiden,
Oft gi met minnen van mi wilt sceiden,
Dat gire mi af segt dat gi wet
Al ut ende ute bi uwer wet;
Ende indet nu hier dese sprake;
740Oft laet ons corten dese sake
Also als wi heden begonnen.
En leeft riddere onder der sonnen
Daer ic om brake minen eet,
Gevals mi lief ofte leet.”
745Doen ne waser har negeen
Van diere waren onder hen tween,
Noch Walewein noch Lanceloet,
Hen ne lipen die trane groet
Nederward ut haren ogen,
750Doe si die tale horden togen
Dat dien riddere so comen was.
Hen ontfermde sere das:
Si worden bleec ende roet,
Ende ontecten haer ansichte bloet,
755Doe si horden tridders clage.
Lanceloet sprac: “Biden goden dage,
In wil u nembermer wanconnen
Noch nijt dragen noch wanconnen
Van engenen evelen mode.
760Sijt jegen mi sonder hoede:
Mijn herte en es niet tuward fel,
Ende wi selen u berichten wel.”
Doe was die swarte ridder blide
Ende scoet ane Lanceloets side
765Ende ontecte sijn hoeft aldaer,
Dat pecsward was oppenbaer;
Het was die sede vanden lande:
More sijn sward alse brande.
Maer datmen an ridders soude prisen
770Haddi also scone na sire wisen.
Al was hi sward, wat scaetde dat?
An hem was sake die hem messat;
Ende hi was langer een halven voet
Dan enech ridder bi hem stoet,
775Nochtan was hi van kinscen dagen.
Hem begonst so wel behagen
Doe hi horde hare tale,
Dat si spraken van Acglavale,
Dat hi knilde ter eerden neder;
780Ende Walewein hiven op weder,
Ende seide hem di niemare
Dat haergelijc een bode ware,
Ende behorden tArturs hove,
Die werd was van groten love;
785Ende si voren beide te male
Perchevale soeken met Acglavale,
Die de coninc beide begeert:
Ende sinen sin daer ombe verteert
Om hen te sprekene ende te sine.
790“Mochtewi bi enegen engiene
Beriden die edele heren,
Wi soudense sconincs hove doen keren
Indien dat sire wilden comen
(Wine willens ons vorder niet beromen)
795Dor onsen wille en dor haer doget,
Ende si den coninc daer mede verhoget.
Si behoren ter tavelronden,
Ende hebben gedaen lange stonden:
Si sijn beide van sconincs hove,
800Ende sijn oec van groten love.
Ende oft gi werken wilt bi rade
Ende scuwen wilt uwe scade,
Soe sit op ende rijt
TArturs hove, ende nine bijt.
805Ic hope an Gode hi salre comen,
Acglavael, diewi hier nomen,
Oft gi sult daer horen niemare
Waer dat hi becomen ware;
Daer comen dicke niemaren van verren.
810Vart te hove sonder merren:
Die coninc sal u wel ontfaen.
Segt hem ende doet verstaen
Wie gi sijt ende wanen gi comt,
Ende alle uwe noetsaken nomt,
815Hine laet u niet danen sceden
Vor wi comen onder ons beden
Ende wi uwen vader bringen,
Wille ons God dies gehingen.
Soudi dus achter lande riden
820Ende jegen elken riddere striden,
Die comen soude in u gemoet,
Gi moest hebben geluc groet
Soudise verwinnen dus al
Sonder ramp ende ongeval.
825Die gene die ember wilt striden
Ende heme dies niet vermiden,
Selen sijs langen tijt plegen,
Bi wilen selen si ontwegen,
Ende oec haren meester vinden,
830Die hen dies willen bewinden.
Nu doet, riddere, onse bede
Dor uwes selfs vromechede,
Ende rijt te hove op desen tijt,
Live here, gewerd dijt;
835Want eer gi daer iet lange ontbijt
Hopic dat gi sult sijn verblijt
Ofte horen niemare daerof:
Tot diere wilen blijft int hof.
Gi sult wesen wel te gemake
840Van wel menergerhande saken.
Ende geloeft ons des algader:
Wi selen soeken uwen vader,
Ende mogewire comen an,
Ende God ons der eren an,
845Wi selen keren soe wi irst mogen
Ende u ende den coninc verhogen.”
Alse dit die swerte ridder horde
Sijn herte loech hem vanden worde,
Ende sijn mont op dien tijt:
850Sine tande waren wit alse crijt,
Anders was hi sward algader.
Hi seide: “God, onser alre vader,
Mote u lonen, edele heren.
Al dies goets ende al der eren,
855Ende oec diere groter doecht
Dat gi min herte hebt verhoecht,
Die lange heeft gesijn beswaerd.
Mi en gebreke mijn part,
Ic sal riden daer gi mi wiest,
860Ten coninc, dien gi mi so priest.”
Hi boet den heren sine hande
Ende sijn ridderscap te pande,
Ende daertoe onsen here Gode,
Dat hi staen soude tharen gebode
865Alse lange alsi mochte leven,
Getrouwelike, sonder begeven.
Doe seide mijn her Lanceloet:
“Riddere, oft u gevile noet,
Ende gi quaemt in Arturs lant,
870Ic waent u es al onbecant,
Lijt op ons tween die gi hier siet,
Men sal u anders doen niet
Dan ere ende hoveschede
Waer gi comt, telker stede,
875In dien dat gi onsen name noemt.
Ende alse gi ten coninc coemt,
Segt dat gi ons spraect ende saecht,
Eer gi anders iet gewacht,
Gi sulter wesen wel ontfaen,
880Dit secgic u al sonder waen.”
Die swerte sprac: “Dits wel geseit;
Gode lone u deser hovescheit!
Maer wistic uwer beider name,
Ende u wille ware ende bequame,
885Ic waers te blider, sonder waen.”
Her Walewein seide hem saen
Hoe si hiten ende wie si waren.
Done waser geen langer sparen,
Die swerte en knilde ter eerden neder.
890Her Walewein hiven op weder.
Echt leide die swerte sine hande te gader
Ende seide: “God, onser alre vader,
Die es der werelt toeverlaet,
Die late mi noch mine mesdaet
895Gebeteren noch tuwer ere.
Her Lanceloet, wel live here,
Ic kinne mi selven sculdech wel
Dat ic quaet dede ende niet el.”
Her Walewein seide: “En acht niet
900Wat saken dat hier es gesciet.
U ne gesciets niet te wors.”
Her Walewein sat doe op sijn ors
Ende her Lanceloet op dat sine.
Die swerde sprac: “Hets verloerne pine,
905Soe gode ridders alse gi sijt,
Nadien dat gi op desen tijt
Vart om te sokene minen vader,
Bi ons heren macht algader,
In bliefs oec heden achter,
910Dadict oec, het ware lachter,
In sal met u beiden riden.”
Her Walewein sprac: “So moetti vermiden
Van uwer groter onmaten
Ende riden wech uwer straten;
915Ende wat riddere die u gemoet,
Ende u hovescelike groet,
Groetten weder ende laten liden
Sonder vechten ende striden,
Ende blijft sijn gestade vrient,
920Hine hadde quaets jegen u verdient:
Dit radic u harde wel.
Ende die ondadech es ende fel
Jegen u oft jegen anderen man,
Proeft uwe macht daer an
925Ende velt sijn ondaet oft gi moecht;
Ende alle vrouwen verhoecht,
Ende bewerd haren lachter
Daer gi moget eer ende achter.
Sijt hovesch ende godertiren
930Jegen die gi vint van goder maniren;
Ende die der doget nine begeert
Jegen hem en spard niet u sweerd
Noch u spere, no uwen scilt.”
Die swerte sprac: “Sint dat gijt wilt
935Ic saelt dor uwen wille ontberen;
Nochtan so motic mi versweren,
God moets mi genadech wesen!”
Doe reden si alle wech mettesen
Toter wilen ende toter stonden
940Dat si ene wegescede vonden,
Daer een scone cruce stoet,
Ende letteren daer an roet alse bloet.
Walewein was van clergien vroet:
Hi las die lettere diere an stoet,
945Dat daer Arturs lant sciede,
Ende elc man hem wel beride,
Die daer toten cruce quame
Ende die hadde ridders name,
Dat hi soude onverre riden
950Sonder vechten ende striden
Ende te vindene aventuren,
Die hen werden souden te suren,
Ende lichte laten dlijf daer mede:
Dlant was van so fellen sede.
955Dit telde Walewein hen beden.
Doe sagen si bider wegesceden
Ene cluse wel gewracht;
Doe worden die heren dies bedacht,
Dat sire voren onder hen drien
960Om horen ende om sien,
Ende om te wetene wiet daer ware.
Doe sagen si den clusenare,
Die wel goet man was in scine.
Sie beetten tsinen vinsterkine,
965Ende vrachden hem om niemare,
Ofter enech ridder leden ware
Die rode wapine hadde an.
Doe antwerde die gode man
Ende seide dat hire . ij. liden sach
970Des ander dages vor middach,
Die harde gelijc scenen beide.
“Oec docht mi, na die waerheide,
In gelate ende in gebaren
Alse oft si gebrodere waren.
975Haer ors scenen mode buten mate.
Si quamen al die selve strate
Die vanden landewerd coemt,
Dat men hier Bertaengen noemt.
Si waren beide starc in scine.
980Des eens ors ende wapine
Dat was roet als een bloet.
Sie beetten beide daer te voet
Te desen cruce, dat gi daer siet,
Daer menech rechtenesse gesciet;
985Daer verloes een riddere dlijf,
Beide hi ende sijn wijf,
Die des wel hadde verdient
Jegen alle ons heren vrient,
Dattie zile met rechte si verhoget;
990Want si storven in groter doget.
Si hadden enen sant versocht,
Ende penninge ende perde brocht,
Daer toe andertiren goet,
Alse hogen lieden wel bestoet.
995Doe quamen si in ere scaren
Van quaden scakers gevaren.
Sie doetden den goden man
Ende namen dat hi hadde an,
Ende sijn part ende sijn goet.
1000Dies hadde die vrowe droven moet,
Dat haer van rouwen ende vander smerte
Breken moeste ontwe die herte.
Dus moesten si hier sterven bede
Teser gerechter wegescede,
1005Daer gi dit scone cruce siet,
Ende daer menech gerechte gesciet.
Het was dor sridders wille gemaect.
Sulke liede comen hier naect
In haer broec, sonder scoen,
1010Die haer pelegrimage doen,
Die met evele sijn bevaen;
Ende die hier riden ende gaen
Hebben daer menege bate bejaget.
Die ridderen daer gi na vraget,
1015Si daden daer hare orisone,
Alse hen wel stont te done;
Maer in can u berechten niet
Waerward dat elc henen sciet;
In leider ane genen sin,
1020Ic seide min getide hier in,
Daer ic besech over sat,
Daer ic haers bi al vergat.
Maer si waren starc ende groet,
Ende seens wapine waren roet;
1025Ende oec voerde die ander man
Des conincs Arturs teken an.”
Doe worden die heren in dole,
Ende ontstaken als een cole
Van rouwen, dat si nine wisten
1030Met engerehande listen
Werward dat si henen reden.
Doe vrachden si na slans seden,
Ende te wat landewerd si lagen,
Die straten, die si daer sagen.
1035Doe antwerde die gode man:
“Ic salt u secgen so ic best can.
Die strate die gi sijt comen,
Daer af hebdi den wech vernomen;
Ende die strate die daer bi vort gaet
1040Scuwet die, dats min raet;
Hets een lant van groter onreden
Ende daer men pleget quader seden:
Diere best mach doeter wors.
Oft elc behouden wilt sijn ors
1045Ende sine wapine ende sijn leven,
Soe suldi dien wech begeven.
Ende die strate ter rechter hant
Gaet in een wel wilt lant,
Daer nieman en woent in;
1050In can gepensen in minen sin,
Dat ic man oft wijf gesach,
Dies leden es jaer ende dach,
Dat ic sach comen van daerward.
Ende gevalt dat gire vard,
1055Gi sulter sulc wonder vinden;
Wildi u dies onderwinden
Te berechtene die onsede,
Het sal u costen lijf ende lede,
Dat versecgic u al hier.
1060Gi sulter vinden tfelste dier
Daer noit man af horde lesen:
Nu vorwacht u van desen:
Hets die duvel, wetic wel,
Ende loept in ere beesten vel.
1065Jegen hem ne diet gene were;
En was nie so scarp spere
Noch swerd van so goden snede,
Dies wetic wel die waerhede,
Dat dien duvel mochte scinden,
1070En moeste breken oft wederwinden:
Dits dicke geproeft hier te voren.
Nu hevet sine woninge vercoren
In een cleine foreestkijn:
Daer willet alle nachte sijn;
1075Dages lopet allombe
Die rechte wege entie crombe.
Het et die beesten metten lieden:
In mochte u niet wel bediden
Dwonder dat icker af weet.
1080Het heeft verwoest een lant breet,
Ende dlantvolc al verdreven,
Datter nieman in es bleven.
Nu hebbic u die waerheit
Vanden tween straten geseit,
1085Ende watter u af mach comen;
Nu willic u die derde nomen:
Die gaet hier bi toter zee;
In wister u af wat secgen mee.”
Doe seide mijn her Lanceloet:
1090“Bi den here die mi geboet,
Her Walewein, wi moten sceden
Op desen tijt onder ons beden,
Selewi dese ridders vinden.
Ende ic wille mi onderwinden
1095Vander felster aventuren.
Gi selt riden ter goder uren
Welke straten gi wilt kisen,
Oft wi selen daerbi verlisen
Die ridders die hier sijn leden,
1100Sine sijn noch verre gereden:
Ende eest dat gire comt ane,
Soe biddic u ende vermane
Dor minen wille en dor u doget,
Brincse vor u, oft gi moget,
1105Ende keert weder hier ter stede.
Dit doet, here, dor mine bede.
Ende doet desen clusenare verstaen
Hoe uwe saken sijn vergaen,
Op aventure oft ic hier come,
1110Dat hijs mi die waerheit nome.
Ende dese riddere sal met u varen,
Daer God u beiden mote bewaren,
Daer wi nu sijn comen an.
Doet hem ere als enen goden man,
1115Dies biddic u dor uwe doget,
In allen steden daer gi moget.”
Her Walewein antwerde hem
Ende seide: “Live here, ic bem
Gereet te done uwe bede:
1120Nu mote ons God lijf ende lede
Behoeden ende onse wereltere.
Nu kiest voren, live here,
Welke strate gi wilt riden;
Hier nes geen langer biden.”
1125Doe seide min her Lanceloet:
“Ic wane dattie meeste noet
Jegen dat dier te vechten leecht,
Daer ons die gode man af seecht:
Mi donct goet dat icker vare.”
1130Doe antwerde hem die clusenare:
“Acharme, here, gi sijt so scone,
Ic wane men niet onder den trone
Uwe gelike soude vinden;
Ende wies wildi u bewinden
1135Te doene dat nieman can gedoen?
Tfolc es uten lande gevloen:
Nieman en caens hem verrechten;
En vlogen nie so felle scechten
Alset sciet sijn venijn
1140Optie gene, die bi hem sijn.
Ende dient geraect, ende daert op vliecht,
(Ic ben die u nine liecht, )
Hi sterft binnen derden dage
Al ne haddi anders gene plage.
1145Des es den mengen te wors;
Ende hets merre dan een ors,
Ende loept serre dan een ors doet.
Scuwet den duvel so sidi vroet,
Dit versecgic u te voren.
1150En had niet die warande vercoren,
Ent lipe achter lande, alst wel mochte,
Biden here die ons gewrochte,
Het soude die werelt noch onteren.
Ende daetdi wel, gi sout keren.”
1155Maer dat was pine jegen spoet:
Al haddemen hem gegeven al tgoet,
Datten coninc Arture toe horde,
Hine hadde niet sine vorworde
Gelogen noch sine tale,
1160Hine sout besoken nu te male,
Dan lite hi dor engenen vaer.
Doe namen die heren orlof daer
Onderlinge ende souden sceden.
Die swerte sprac tote hen beden:
1165“Over wat houdi mi dan?
Benic minder of cranker man
Dan die een van u beden,
Dat mi Walewein soude geleden?
In waens niet hebben te done.
1170En es ridder geen soe coene
Inne darne wel anevaen,
Canicker ondaet ane verstaen.
Nu siet waer gi u wilt bewinden,
Ende welke strate gi mi wilt sinden:
1175Ic darse anevangen wel,
Al waer si noch also fel.
Bi ridderscape ende bi al dien,
Die nu kerstendoems plien!
Ic sal mi allene aventuren
1180Ende nemen dats mi mach geburen.”
Doe seide her Walewein: “Mi es leet
Dat gi sword desen eet;
Maer sider dat ember wesen moet,
So rijt en wech, dat donct mi goet,
1185Die strate ter zeeward
Hastelike, ende nine spard,
Om te sokene uwen vader;
Ende doet dat ic u rade algader:
Soe wien dat gi gemoet,
1190Als gine hoveschlijc hebt gegroet,
So vracht hem oft hi iet sach riden
Iwerincs ofte ontbiden
Twe ridders: ende die een man
Die hadde rode wapine an,
1195Ende dander die voerd Arturs teken.
Aldus seldi irstwerf smeken.
Ten passagen waer gi coemt,
Bid datmen u die waerheit noemt:
Optie zee vrachter ombe mede,
1200Waer gi comt in elke stede.
Ende en condire niet af verstaen,
Soe comt te derre stede saen,
Ende volget der straten die ic sal riden,
Haestelike, sonder ontbiden;
1205Wi mochten sceden wel so verre
Dat wijs mochten werden erre.
Ende volget mi na, ende niet te spade,
Ende werct bi minen rade,
Dan mach u niet scaden, secgic nu.”
1210Die swerte sprac: “Here, Gode loens u.”
Dus namen si orlof ende scieden.
Nu willic u van Waleweine bediden.

III. Hoe Walewein ene joncfrouwe verloeste

Nu seget ons vort die aventure,
Dat Walewein quam nu ter ure
1215Op ene rivire diep ende wijt
En lettel nader primtijt.
Si was groet ende oec diep,
Ende dat water sere te dale liep
Crachtelike, ende die stroem.
1220Daer mercte Walewein ende nam goem
Banderside ane dander lant,
Dat hem was harde ombecant,
Hoe een riddere quam gereden
Op een ors van sconen leden,
1225Ende gewapent als om sijn leven.
Hi brachte ene joncfrouwe gedreven
Vore heme, die hi hadde gevaen.
Walewein hi sachse heme slaen
Dickewile, slach in slach,
1230Metter vust, die sere wach
Vanden wapinen die hire an droech;
Ende dede hare leets gnoech
Omdat si met heme nine wilde.
Hi stacse dicke metten scilde
1235Weder ende vort harde onsochte,
Daer hise irst geraken mochte,
Dat hem niet en stont te done.
Die joncfrouwe hadde an pellen grone,
Dat was gescort ter meneger stede,
1240Dat hare die felle riddere dede.
Si quam op een rosside al baer,
Ende hare utevercorne haer,
Dat gelu was gelijc der zide,
Hinc haer achter op dat rosside,
1245Maer si had wel half verloren,
Dat haer die felle riddere te voren
Hadde getrect uten hovede.
Hine leeft niet die gelovede
Wie hare di joncfrouwe mesliet
1250Om haren rouwe, om haer verdriet,
Ende hoe qualike sijt verdroech
Datse die felle riddere sloech.
Si weende ende wranc haer hande.
Dit sach Walewein ende docht hem scande
1255Hine wrake nu haren toren.
Hi sach achter ende oec voren,
Hine sach daer brucge negene,
No weder grote no clene,
Daermen over mochte varen;
1260Noch hine sager moderbaren
Diere hire omme mochte vragen.
Done was daer geen langer dagen;
Hi warp omme sinen toem,
Ende liet den orsse nemen goem
1265Vanden watere vander rivire;
Hi nopet metten spore scire,
Ende spranc tot bider middeward.
Doe ginc swimmen tgode part
In die rivire, soet best mochte,
1270Soe dat sinen here over brochte;
Dat was wonder harde groet
Sine waren beide bleven doet,
Want die rivire si was diep,
Ende die stroem daer sere liep.
1275Doe Walewein quam banderside
Diere riviren diep ende wide,
Sach hi volc bi groten scaren
Naden riddere comen gevaren
Die dese joncfrouwe ontscaecte
1280Met crachte ende sere mesmaecte;
Maer Walewein ne was niet vroet
Oftet was dore tridders goet
Dat si heme dus volgeden achter,
Soet was om sinen lachter.
1285Hi sager comen menegen man,
Die hadden alle halsberge an.
Si waren hem na binnen ere milen.
Walewein porde ter goder wilen
Na die joncfrouwe, die was voren.
1290Om te velle haren toren,
Die de riddere soe mesmaecte.
Ende alse min her Walewein naecte
Der joncfrouwen, dat sine sach,
Doe ginc si slaen slach in slach
1295Haer hande meer dan te voren.
Doense Walewein hadde vercoren
Riep si: “Riddere, edel here,
Loest mi dor alre vrowen ere!
Men doet mi lachter onverdient
1300Quame enech Gods vrient,
Die mi holpe ut deser noet,
Al haddi sinen vader doet
God hi sout hem vergeven.”
Haer sere versuchten ende haer beven,
1305Haer clagen ende haer carmen
Mochte elken man ontfarmen.
Si riep dicke op Waleweine,
Die quam gereden inden pleine,
Dat hi hare stonde te staden
1310Ende velde tridders ongenaden.
Alse dit min her Walewein horde
Docht hem dat sijn herte scorde
Van jamberheden ende van sere,
En sprac toten fellen here:
1315“Her riddere, het es dorperhede,
Dat wetti wel, ende onsede
Dat gi derre joncfrouwen doet.
Gi soudes ontberen, waerdi vroet:
Al hadde die joncfrouwe mesdaen,
1320Men soutse hovescelike vaen,
Want daer leget lettel eren ane
Ene joncfrouwe dus te slane.”
Doe seide die felle ridder saen:
“Om u, dorpere ende corliaen,
1325Oft gi riddere nine ward,
Dor u en wardse niet gespart;
Ic sal haer doen dor uwen toren
Lachters meer dan te voren;
Ende wildire oec een wort toe spreken,
1330Ic sal u mettesen spere steken
Van uwen orsse averrecht.”
Mijn her Walewein antwerde echt:
“Her riddere, so waric dan te voet.
Noch radic u, oft gi sijt vroet,
1335Dat gi die joncfrouwe verdraget;
Gine vint mi heden so versaget,
En si dat gise laet gehermen,
In salse al nu bescermen
Ende sal minderen haren toren,
1340Oft ic settere dleven voren.
Maer, riddere, doet mi ene bede
Dor Gode ende dor u edelhede,
Ende dore alre ridders ere.”
Doe antwerde die felle here
1345Ende seide hine daets niet.
“Gine maect u henen ende vliet,
Bi al dat God geleesten mach,
Dit sal sijn uwe domesdach.
In hebbe wat doen van uwen sermone.”
1350Walewein seide: “Oft gi sijt soe cone,
Soe doet noch an hare u hant,
Ic souts nemen so swaren pant,
Wistijt, u soude therte beven,
Oft het cost mi min leven.
1355Laet die joncfrouwe met goede
Ofte sijt in uwer hoede,
Oft wacht u jegen min spere;
Want ic hebbe uwes gere.”
Die gene hadde den moet so groet
1360Dat hem Walewein tspere boet;
Hem dochte die herte breken,
Ende gereide hem ter steken,
Ende min her Walewein banderside,
Ende quamen te samen met silken nide,
1365Dat harre beider speren braken:
Men mochse verre horen craken.
Si quamen te samen met selker porse,
Dattie riddere viel vanden orsse
Uten sadele optie eerde;
1370Ende viel soe sere, dat hem deerde
In alle die lede toter herten,
Ende lach in dole vander smerten.
Hi lach gestrect op dat lant.
Mijn her Walewein hi geprant
1375Dors daer dander op hadde geseten;
Hine hadde sire hovescheit niet vergeten:
Hi gaeft der joncfrouwen in der hant,
Ende toech ter vart sinen brant.
Binnen desen was becomen
1380Die riddere, ende hadde sijn sward genomen,
Ende stont op alsi best mochte.
Het was quaet dat hi dochte,
Ende seide: “Hoe waerdi nie so coene,
Vasseel, dat gi bestont te doene
1385Mi dese smerte ende dese scande:
Mijn vader es here van desen lande,
Ende na hem saelt mine wesen.
Gine sulles niet genesen:
Hets dompheit dat gi jaecht.
1390Gi werd noch heden so versaecht
Vanden genen die mi volgen,
Ende soe sere selen sijn verbolgen,
Gine wondet om sconincs Arturs goet
Ende om al dat hem nie bestoet.
1395Si selen hier scire wesen:
Gine selets niet genesen:
Jegen mi heeft hier nieman macht
In dit land, noch oec cracht.”
Walewein sprac: “Dies gelovic wel,
1400Hierop sidi ondadech ende fel.
Dat edel man ende rike mede
Hevet herte van valschede,
Bi mire wet, dats jamber groet;
Si bringen menegen inder noet.
1405Nu ne sijt niet soe utengelaten,
Ic sal u harde wel gematen
Eer gi van mi sult sceden,
Alse mi donct, dat gi noch heden
Sult lien dat gi quaet doet.
1410Ende noch radic u, sidi vroet,
Dat gi mi segt ende doet verstaen
Wat u die joncfrouwe heeft mesdaen.
Heeft sijs verdient wel
Dat gi hare sijt dus fel,
1415Wel gewerts hare ende u,
In onderwints mi niet vorder nu.
Ende heves die joncfrouwe niet verdient,
Staets af, ende blieft min vrient,
Anders hebdi dlijf verloren,
1420Al waerdi noch alse wel geboren;
Ic wille die joncfrouwe met mi leden
Alsic van henen sal sceden.”
Die gene en wouts niet gehoren,
Ende die joncfrouwe sprac voren:
1425“Edel riddere, ic maecs u vroet
Twi hi mi desen toren doet.
Hi wilt mi hebben tere amien:
Salic u der waerheit lien?
Dies es leden menech dach
1430Dat hijs mi tirst dede gewach;
Maer in wouts niet gehoren,
Ic hebbe al anderen toren:
Die haveloesheit doet mi wee:
Nochtan doet mi vele mee,
1435Dat ic u wel gesecgen can.
Mijn vader was ridder ende goetman
Ende wel geboren vanden lande.
Ic moet secgen, al eest scande,
Live here riddere, al onverholen,
1440Mijn vader heeft . vij. jaer gequolen
Ende es onder gegaen van gode,
Ende leget in sware ermode;
Hine mach riden no gaen,
Noch over sine vote gestaen:
1445Hi doget swaren arbeit.
Ic hebben geheven ende geleit,
Ende also minen vader gedient:
Hi hevet anders lettel vrient.
Nu waric gerne met hem bleven
1450Ende hem gehouden al min leven
Na mine macht te sinen besten;
Heden quam dese riddere binnen onser vesten,
Die sere tevalle es en tebroken,
Ende heft onrecht an mi gewroken.
1455Hi vorde mi danen met crachte
Eer dat ics mi verwachte;
Hine liet dor Gode no dor man.
Aldus vordi mi van dan
Ende doet mi desen lachter.
1460Hi liet sine liede achter,
Die min vrient souden beweren
Oft si hem volhden om sijn deren.
Ic vruchte si selen hier scire wesen.
Gine sullets niet genesen
1465Eest dat si u hier bevaren.
Ende oft gi wilt u leven sparen,
Soe cort, here, desen strijt.
Ic vruchte het gaet al over tijt;
Oft gi mi staen wilt in staden
1470Dore ons liefs heren genaden,
Soe siet, here, wat gi doet.”
Her Walewein sprac: “Oft gi sijt vroet,
Her riddere, sprect ut uwen monde;
In wille hier niet wesen langer stonde.
1475Wildi dese joncfrouwe berechten,
Oft van hare sceden, oft jegen mi vechten,
Deen oft dander soe doet.
Wildi, ic bete met u te voet,
Oft sit weder op u part,
1480Indien dat gi mi niet ontfart,
Noch ontvliet, noch ontrijt,
Ende gi uwer aventuren ontbijt.”
Die riddere antwerde over lanc:
“Nu houdi mi over harde cranc,
1485Dat ic dus wiken soude.
Doet wel, ende beet ter moude
Oft gi ember vechten wilt.”
Hi decte hem onder sinen scilt
Ende trac sijn sward uten scoe.
1490Mijn her Walewein beette doe,
Geviels hem wel oft wors,
Ende liet bi hem staen sijn ors,
Datmen hiet dat Gringalet,
Dat node verporren soude een let
1495Sijn here en warre toe comen
Ende hijt weder hadde genomen.
Doe gingen si slaen ende nemen,
Ende deen den anderen lemen
Met groten slagen ende sure,
1500Dat si haer bloet sagen dure
Tallen maelgen dringen uut;
Ende die sparken sprongen uut
Doe si die helme gerochten,
Dat si enen bernen dochten
1505Gelijc dat heet yser doet
Datmen steket in die gloet
Ende vanden vire werdet roet.,
Haer slage waren so groet,
Daer hem elc met crachte weerde.
1510Dat haren Walewein meest deerde
Dat was om dat sijn swerd
Nine sceen . iiij. denieren werd;
Tridders wapine waren so goet,
Dat Waleweins swerd daer op wederstoet.
1515Al sachmer dbloet drinken dore,
Sijn halsberch ontfinc gene score.
Dit dochte Waleweine wonder;
Doch brachti enen slach van onder,
Ende sloech den riddere als ende als
1520Boven den helme inden hals
Toter middelt vander kele.
Doe ginct met hem al uten spele.
Dat hoeft hinc hem sonder vorst
Tote biden navele vor die borst.
1525Hi viel neder metten slage.
Sine vrient ende sine mage
Si hebben hem te lange gemert,
Ende quamen mettien sere verert
Ende verbolgen ende uten kere
1530Doen si sagen haren here
Doet licgen optie moude.
Walewein die gode entie boude
Sat doe weder op Gringalette,
Daer hi noit ane vant smette:
1535Het was so starc ende so groet,
Ende als sijn here hadde noet
Wachtet heme van sire lede
Gelijc dat sijn here dede.
Die gene diere comen waren
1540Ende heren Waleweine hadden bevaren
Altehans metten verschen daden,
Si worden daer also beraden,
Dat sine bestonden achter ende voren
Alse vanden live te done toren,
1545Beide tors ende te voet.
Ende Walewein, die dit verstoet
Dat hi sere was verladen,
Hi hilt hem an die Gods genaden
Met goder herten herde vaste,
1550Ende ginc onthalen sine gaste
Metten swerde dat hi droech.
Telken slage dat hi sloech
Verleemdire enen ofte twee
Ende dede daer menegen wee.
1555Nieman mochte an hem genesten
Dat hem vergaen mochte ten besten,
Hine bleef doet oft so gewont,
Dat hi meer ward gesont.
Ende Walewein, der aventuren vader,
1560Versagetse soe daer allegader
Metten slagen die hi sloech,
Datter menech achterdroech
Ende keerde van den stride
Met dipen wonden ende wide.
1565Het was goet dat Walewein sochte
Ende dat hi geerde ende rochte,
Bedie gevielt hem te bet.
Hi brachter menegen onder dnet,
Sulc vanden live, sulc vanden leden.
1570Binnen dien quam ene scare gereden
Vander joncfrouwen lieden achter,
Die gerne wraken haren lachter;
Ende tirst dat sise bekinde
Ende hare quamen so gehinde
1575Was si vroe ende blide,
Ende trac hare uten stride
Daer min her Walewein in dede
Harde grote manlijchede.
Die joncfrouwe trac onder die hare,
1580Ende keerde metter selver scare
Weder tote haren vader.
Si waren blide allegader
Dat sise hadden in haer gewelt,
Ende liten Waleweine op dat velt,
1585Daer hi sere was verladen.
Sine dorsten hem niet staen in staden
Jegen hare overhere:
Si ontsagen sijn geslechte sere.
Maer Walewein, dies nine ontsach,
1590Ginc slaen slach in slach
Op wat hem was gehinde,
Dat hise soe sere verblinde
Ende met slagen achterdreef,
Dat hem tfelt allene bleef.
1595Si waren so mode ende soe mat,
Dat si achter die wege al plat
Gescoffirt lagen opter eerden,
Alse die dat rusten sere begerden.
Daer waser lettel goet gesont,
1600Walewein en hadse so gewont,
Datmer wel af spreken mach
Van nu tot anden domedach.
Doe pinsde Walewein in sinen moet,
Hen ware gene dinc soe goet
1605Hi hadde met wapinen vele gedaen,
Ende done nieman dorste bestaen,
Dat hi vore sire straten.
Hi dancte Gode utermaten
Der eren die heme gescieden
1610Onder die ondadege lieden,
Dat hi behouden hadde sijn leven
Ende was sonder doetwonde bleven,
Beide hi ende sijn part;
Ende datten God hadde gespart.
1615Men seget dicke, ende hets waer,
Dat was wel in scine daer:
Die gene die hem nine gemaect,
Ende doet datten die werelt haet
Ende onse herre Gode te voren,
1620Hi was ter quader tijt geboren.
Ende alse Walewein hadde verwonnen,
Ende hem God hadde geonnen
Bi ridderscepe ende bi gevalle
Sine wedersaken alle,
1625Ginc die dach achter none,
Ende min her Walewein, die cone,
Hine hadde gedronken no geten,
Noch engeens goet ontbeten
Dan gevochten inden dage
1630Ende ontfangen grote slage.
Hi voer en wech vermoit sere,
Ende was algader uten kere
Van gemake op dien dach.
So lange voer hi, dat hi sach
1635Dattet dien avonde naecte.
Binnen dien Walewein geraecte
Daer hi vant enen casteel.
Sijn herte was sonder riveel
Van groten hongere ende van dorste
1640Ende van swarre borste.
Hi pensde in sinen moet,
Hem ne ware gene dinc so goet
Als dat hi vore daer binnen
Ende sage oft hi mochte gewinnen
1645Herberge op dien nacht.
Hi vant optie borchgracht
Dien here vanden castele,
Ende sire liede oec vele.
Hi groettene ende dat met hem was
1650Doe hi gebeet was int gras.
Die here seide: “Dat lone u God.”
Walewein seide: “Waerd u gebot
Ende uwe wille, ende bequame,
Hoe gerne ic herberge name
1655Tavontmeer met u hier binnen!
In wiste anders hoe gewinnen.
Ic hebbe gereden al desen dach,
Dat ic anders niet en sach
Dan wildernesse ende woest lant,
1660Ende daer ic niemene ne vant
Daer ic trameer mochte bliven.
Die werd seide: “Also mote mi becliven
Goet ane die siele ende ane dleven
Alsic u vrindelijc sal geven
1665Also verre ende alsoe vort
Alse ten avonde toe behort;
Ende sal u te gemake doen,
Ende geven u tam ende venisoen.
Mine herberge is altoes gereit
1670Elken riddere, ende niet ontseit,
Die begert te wesene min gast:
Hi heeft geleide goet ende vast
Ende jegen al dat hi in min lant vint,
Al waerd jegen min live kint,
1675Dat ic minne vor alle dien
Die nu ridderscaps mogen plien.
Mijn geleide es soe vast gestade,
Wie minen gast iet misdade
Het soude hem costen lijf ende al,
1680Hine hadde meer dan goet geval,
Bi ridderscepe ende bi trouwen,
Ende bider maget, onser vrouwen.”
Hier af en wiste niet algader
Walewein, der aventuren vader,
1685Die meneger eren was gewone,
Dattie riddere was theren soene,
Dien hi geslegen hadde te voren.
Nu alreirst so mogedi horen
Utenemende aventuren,
1690Some soet ende some suren.
Walewein was comen int strec,
Die wel waent wesen op sijn berec
Van goder herbergen optien nacht;
Hine hadde hem niet vorwacht
1695Van sinen swaren meskive.
Die ward, die Waleweine wilde doen live
Nam heren Waleweine bider hant
Ende leidene daer hijt scone vant,
Dor drie porten in ene sale;
1700Ende was ontfaen met sconre tale.
Men ontwapende Walewein saen:
Sijn ors was te gemake gedaen.
Doen dede dragen die ward
Waleweins wapine ende sijn sward
1705Daert hem sint was te verre.
Daer omme was hi drove ende erre,
Ende ne wout niet om sheren zale,
Al ware si gulden altemale;
Want doen si over tafle saten
1710Ende si dronken ende aten
Ende hadden alles dies genoech
Dies die eerde nie gedroech,
Des men drinken mochte ende eten,
Ende alles leets daer bi vergeten,
1715Horden si sere clagen ende wenen,
(Sine wisten wat mochte menen)
Ende hande te gadere slaen;
Si horden volc daer buten staen
Vor die porte ende buten mure:
1720Si ripen dicke te meneger ure:
“Owi, laesse, ontoet, laet in!”
Waleweine verwandelde doe sijn sin;
Sijn herte seide hem wel te voren
Dat hem naecte leet ende toren:
1725Hi vervarwede ende ward roet.
Die here van daerin hi geboet
Datmen gevreisce om die niemare,
Wat horeeste daer buten ware.
Men liep ute ende ontsloet
1730Die porte, alst die here geboet.
Doe quamen si in met ere baren,
Die gene die daer buten waren,
Al drivende so groet mesbaer,
Datment horde verre ende naer
1735Dore die porten altemale.
Doe si quamen in die zale
Daer was volcs harde vele,
Ende ripen alle met luder kele
Opten here vander veste:
1740“Acharme, here, hier leget die beste
Doet, dats u live kint,
Diemen in die werelt vint.
Nu nes niweren in ertrike
Bleven des ridders gelike,
1745Noch so starc, no soe coene,
No soe volmaect in allen done.”
Die borch verstormde algader,
Ende die ward, des ridders vader
Die daer lach optie bare doet,
1750Sijn herte in sinen buc verscoet.
Hi mochte met pinen te worde comen
Ende seide: “Wie heeft hem dlijf genomen
Minen alten liven kinde,
Dat ic vor al die werelt minde?
1755Was hem dus sine doet gehouden?
Ic vruchte het quam bi sinen scouden;
Ic bekint selve dat wel,
Dat hi was van herten fel,
Hine sparde viant no vrient;
1760Ic vruchte hi heeft der doet verdient.
Nu bemanic u allengader
Bi Gode, onsen gerechte vader,”
Sprac die here van daerbinnen,
“Dat gi mi secgt ende laet bekinnen
1765Die rechte waerheit: ic wilt horen,
Hoe hi heeft sijn lijf verloren
Mijn live soene die hier leecht,
Die mire herten sere weecht.”
Doen seiden si alle overwaer
1770Die deden doden brachten daer,
Dat een vremt riddere dede
Met sire groter manlichede,
“Diewi noit sagen met ogen;
Nochtan mogewi wel betogen
1775Ons volcs doet, ende soe gewont,
Dat si meer en werden gesont:
Men mochte weten niet tgetal,
Dat dede die vremde ridder al,
Die uwen sone nam sijn lijf,
1780Der bester een hadde lijf,
Ende die wi noit consten bekinnen.”
Maer Walewein, die was daer binnen
Ende hem selven sculdech wiste,
Ende hi wel sach dat hi met liste
1785Noch met crachte mochte ontgaen,
Dat hi sine wapine hadde afgedaen
Ende bloet in sine cleder stoet,
Dies was hi drove in sinen moet.
Met dat si stonden in dese tale
1790Sagen si lopen achter die zale
Dat bloet verch ende bloet
Vanden riddere, die daer lach doet,
Ende die gestelpt was te voren.
Binnen desen hadden si vercoren
1795Waleweine, dies heren gast,
Ende seiden alle over vast
Die daer waren in die zale,
(Deen volgede des anders tale)
Dattie gene ware daer binnen,
1800Dat mocht men wel bekinnen,
Die den riddere nam sijn leven,
Die sijns blodens hadde begeven
Van en lettel na middach,
Ende menne noit sint bloden sach:
1805Dat was kinlijc ende oppenbaer,
Dattie gene ware daer,
Die de mort hadde gewracht.
Dies waren si alle bedacht,
Ende drogen des daer overeen,
1810Die daer waren in den steen.
Doen sagen si daer allegader
Op Waleweine, der aventuren vader,
Met harden fellen ogen.
Walewein hi sach hen togen
1815Te hemwaerd menege suer ansichte.
Si baden den here harde bedichte
Dat hi hen den riddere late bekinnen,
Ende hoe hi es comen daer binnen,
Ende wie hi ware, en wanen hi quame,
1820Ende waer hi wilde, ende sinen name.
Doe seide die here: “Hets min gast,
Ende hevet geleide goet ende vast
Alse lange als hi hier binnen es;
Ende sijt seker ende gewes,
1825Die hem messeide oft mesdade,
Hi souts comen in sulke scade,
Het soude hem costen goet ende lijf.
Dit en verbade mi man no wijf;
Mijn geleide es soe vast,
1830Die ic wille houden elken gast,
Dat si niet en werd tebroken
Ende dat icker toe hebbe gesproken,
Na min weten ende na minen wille.
Gedoget u, ende sweget stille,
1835Op u lijf ende op uwe goet.
Ic sal scire wesen vroet
Wie sculdech es van deser daet;
Ic weet daer op soe goden raet.”
Hi riep sine liede altemale
1840Ane dene side vander zale
Te sinen rade, ende seide
Dat sijn gelof ende sijn geleide
Nine mochte sijn tebroken,
Ende sijn sone ware qualijc gewroken;
1845Soe goden riddere als hi was,
Heme mochte wel berouwen das,
Sloge hi sinen gast te doet,
Hi souts hebben lachter groet
Alse verre alsmer af soude spreken.
1850“Ic salle behindeliker wreken,
Canic die waerheit wel verstaen
Dat min gast hevet gedaen
Die grote ondaet ende die mort.”
Hi sprac te sinen lieden vort:
1855“Nu volget alle mire tale:
Gi sult hier bliven binnen der zale,
Nieman en volge mi enen voet;
Ende dat ic u hete dat doet.
Ic sal minen gast leiden daer buten:
1860Men sal die dore na ons sluten,
Ende laet die dode dan sijn bloden,
So mogewi ons alle wel bevroden
Dat hi sculdech es der daet:
Ic salre dan op hebben raet
1865Eer ic minen sone wreke
Sonder lachter behindeleke.”
Si hilden alle an sine tale:
Si waren stille in die zale.
Ende die here quam gegaen
1870Daer hi heren Waleweine sach staen,
Ende seide: “Riddere, en belget u niet
Dat men uwes niet bat en pliet;
Wi hebben rouwe, als gi moget sien,
Ende uwes es te wors geplien.
1875Wat hier ane es mesdaen,
Gi selt nu met mi gaen,
Ic saelt beteren, want min liede
Driven rouwe ende min meisniede,
Ende ic mede, alse gi wel siet.
1880Nu comt met mi ende let niet;
Ic sal u leiden na dese sake
Daer gi sult sijn nu te gemake
Ende sachte slapen toten dage.
Wi moten hier driven onse clage.”
1885Her Walewein pensde in sinen sin:
Hi was vermant sere daer in,
Ende die van wapinen es bloet:
Dats een swaer slach ter noet.
Ende hi ward gewere wel
1890Dat men was te hemward fel,
Ende datter nieman ne was binnen,
Men mocht wel an hem bekinnen;
Ende pensde doe in sinen moet,
Hem ne ware geen raet soe goet
1895Alse hi ginge ins heren genade,
Ende dade dat hi heme bade.
Hine hadde gene wapine an:
Daer waren wel vif hondert man
Vans heren lieden daer binnen,
1900Daermen wapine an mochte kinnen.
Dus ginc hi wech metten werd,
In aventuren oft hulpt, oft deert.
Hi leitdene daer uter dore:
Men loecse daer die ward ginc vore.
1905Doe seide die here van daerbinnen:
“Her riddere, ic wille dat gi met minnen
Trameer weest, live gast.”
Hi leidene in enen toren vast,
Daer scone bedden in lagen.
1910Hi dede kerssen na hem dragen,
Ende alles dies dat hi wiste
Ende gepensen conste bi liste
Dat Waleweine sijn gast behovede.
Die werd, die sere drovede,
1915Hi dede hem scinken wijn claer,
Ende een scone bedde maken daer,
Daer hi op doe slapen soude
Als hem vaecte ende hi woude.
Hi liet met hem knapen een deel
1920Ende keerde weder inden casteel.
Doe drogense den doden vander stede:
Hi ward gestelpt an al die lede,
Hine bloetde groet no clene:
Sine wonden waren gestelpt rene.
1925Doe seiden si alle die dit sagen,
Men dorste nembermer niet vragen
Na anderen man, si warens vast,
Diene doetde dat was haer gast.
Dit seiden si alle op ende neder;
1930Ende die here keerde weder
Te sinen gast in dier gebare
Alse oft hier af nine ware.
Hine liets hem niet bekinnen;
Maer hi dedene sluten daer binnen
1935In den tor so overvaste,
Dat nieman mochte tsinen gaste
Comen, noch quaet beraden,
Noch vermannen, no verladen,
Soe vaste was hi in sire gewelt.
1940Oec secgic u, dat hi selve helt
Die slotele vanden torre vast,
Daerbinnen besloten was die gast.
Hi wilde hem harde wel bedinken,
Eer hine lite slaen oft minken,
1945Wat hem daer af ware dbeste.
Dus hilt hine binnen sire veste.
Wat wildi dat Walewein dade?
H moeste geniten sire scade:
Hi was daer comen alse gast.
1950Ende besloten in enen torre vast,
Ende daertoe binnen ere porten mede,
Ende oec in ene vremde stede.
Hi was van wapinen omberect;
Ende haddi hem selven ontect
1955Ende om sine wapine geheest,
Ende si dat hadden gevreest,
Men hadder hem niet gegeven;
Maer si hadden hem genomen dleven,
Haddi hem selven sculdech gemaect,
1960God en hadde vor hem gewaect.
Dus was Walewein gevaen:
Hine wiste wat anegaen
Dor den ramp ende dor bedwanc.
Die nacht dochte hem lanc:
1965Heme ne vaecte niet vele:
Het ginc met hem uten spele.
Hi wiste wel datmen hem wanonste
Ende nijt droech ende wanconste
Vanden doden, die daer lach,
1970Ende om dat menne bloden sach,
Ende mens daer bi ward geware.
Dus was sijn herte in groten vare.
Van Waleweine latic die tale.
Die here die was binnen der zale
1975Met sinen lieden toten dage.
Met groeten rouwe, met groter clage
Waren si dien nacht al dure,
Ende clageden haer sware aventure;
Al hadde die riddere wel verdient
1980Der doet, hi hadde daer menegen vrient
Die sere clageden haren toren
Dat sine also hadden verloren.
Sine wouden niet bekinnen wel
Dat hi was ondadech ende fel.
1985Ende tirst datmen sach
Verbaren den sconen dach,
Ginc die here met sinen lieden
Te rade, daer si hen beriden
Bi wat saken ende bi wat treken
1990Dat si hen scoenst mochten wreken
Van haren groten sere.
Doe seide die waerd, haer here,
Lite hi sinen gast gaen,
Dien hi daer binnen hadde gevaen
1995Ende sinen soene sloech te doet,
“Men soude secgen ic ware bloet,
Ende ict niet en dorste wreken:
Men souts mi groten lachter spreken;
Het heeft so menech wel verstaen
2000Hoe die saken sijn vergaen,
En mochte niet verholen bliven.
Ende soudic minen gast ontliven,
Men souts mi spreken grote scande
Weder ende vort in elken lande
2005Waer ment gevreiscen mochte.”
Dus was hi in meneger gedochte,
Ende pensde in sinen moet,
Hem ware gene dinc so goet
Alse hi den riddere late gaen
2010Tirst dat hi op ware gestaen
Sonder te doene enege dere,
Also gewapent ende inder were
Alse hijt beste mochte bekinnen,
Gelijc dat hi quam daer binnen,
2015Om te bevredene merre scande;
Ende hine bringe buten sire warande
Ongescint van allen man;
Ende hi hem orlof geve dan,
Ende kere weder ende laten gaen,
2020Ende sire dan die hande an slaen
Ende bewachtene ende belagen,
Sine vrient, die gerne wrake sagen,
Ende doenre haren wille mede,
Ende slaen hem af sine lede,
2025Ofte dat si den riddere vaen,
Wat hen best donct gedaen,
Ofte berne in ene gloet,
Om te coelne haren moet,
Oft brekene op een rat,
2030Daert hen best voget teneger stat.
“Dus so stel ict al van mi,
Datmens mi verre noch bi
Ne spreke negenen lachter,
No weder vore noch achter.
2035Dit donct mi die beste raet
Van deser dinc, hoe soet staet.”
Doe maectijs sinen lieden vroet.
Het dochte hen allengaderen goet,
Ende spraken alle met enen monden
2040Dat hi dbeste hadde vonden.
Sine wilden sinen raet niet verhoren:
Si wapenden hen som ende reden voren,
Alse die Waleweine wilden bestaen
Alsene die here liete gaen.
2045Dus voer van daer ene scare groet,
Die niet en was van wapinen bloet,
Willechlike ende sere verbolgen.
Ende die here, die hen wilde volgen,
Riep doe sinen drossate,
2050Die fel was ende ongemate,
Ende hiet dat hi sinen gast hale
Sine wapine altemale,
Ende geefse hem alsi wilde riden,
Ende niet langer wilde ontbiden,
2055Tirst dat hi es op gestaen.
Mettien es die drossate gegaen
In ene scone kemenade,
(Nu hort van enen fellen rade)
Daer hi Waleweins wapine vant
2060Ende sijn goet riddersgewant.
Hi stal Waleweine sijn gode swaerd:
En was niet twe penninge waerd
Dat hi stac weder in die scede;
Ende hi sneet die riemen bede
2065Ontwe tot in die middeward,
Ende maecter in enen groten scard,
In Waleweins stegereep, met liste,
Daer mens nine sach no wiste
Onder die coverture vanden gereide;
2070Ende sine daregarden beide
Fronseerde die scalc soe,
Dats Walewein sider ward onvroe
Eer hi quam over ene mile,
Hine wout niet op selke wile
2075Om al sconincs Arturs rike,
Dat mogedi horen haestelike.
Alse die drossate hadde bracht,
Die dese ondaet hadde gewracht,
Waleweins wapine ende sijn part,
2080Dat dies nachs was wel beward,
– Sij waenden datter soude sijn bleven:
Het was starc ende wel opheven,
Ende dede hem geven gnoech,
Si waender af hebben haer gevoech –,
2085Die here dede den tor ontsluten
Ende Waleweins ors houden daer buten.
Sijn gereide waser op geleit,
Daer ic u af hebbe geseit
Dat gevalst was so sere:
2090Doe quam vort Walewein die here
Uten torre, ende was op gestaen.
Hi hadde scone cleder an gedaen
Ende daelde neder genen graet.
Hine pensde niet om sulc beraet
2095Alse hi cortelike daer vant.
Die drossate hilt in sine hant
Dat quade sward, dat hi decte:
Die wile dat hem Walewein berecte
Gordijt hem an sine side:
2100Dies ward sint Walewein onblide.
Doemenne gereide tsinen besten
Doe quam die here vander vesten
Tote heren Waleweine gegaen
Ende seide: “Wel sijt op gestaen!
2105Riddere, hoe comt dat gi sijt
Dus haestech op desen tijt?
Twi ne haddi geslapen ende ontbeden
Eer gi wech waerd gereden,
Ende had ontbeten ende messe gehort
2110Eer gi waerd gereden vort?”
Her Walewein sprac: “Live her werd,
Mi es leet dat u iet deert,
Alse mote mi Gode beraden
Ende bringen tsinen genaden
2115Wanneer dat ic sterven sal:
Mi rouwet sere u mesfal;
Ic wilt noch ware te doene,”
Sprac min her Walewein, die coene,
“Ende icker omme seven jaer,
2120Al waerd mi te doene swaer,
Dragen soude die scarpe hare
Naest minen live, waer ic ware,
Om dat gi mi hebt so wel ontfaen.
Nochtan sijt seker, sonder waen,
2125In laet heden dor man
Die so grote cracht heeft an,
In saelt secgen, ende al waer,
Ende dor engenen anderen vaer,
Wie soet hort, viant oft vrient;
2130U sone hadde der doet verdient
Dicke ende oec menechwarf
Eer die wile quam dat hi starf.
Nu moets God genadech wesen!
Ende God lone u van desen
2135Groten gode ende der eren
Die gi mi doet alle, gi heren,
Ende dat ics des uwes hebbe verteert.”
Doe bedroefde hem die werd
Ende sprac: “Ic en doe u niet
2140Dor sake die u gesciet,
Nochtan es hier menech man,
Die u vele quaets an;
Maer ic segt u, in wille niet
Die sake die hier es gesciet,
2145Noch min vrede si tebroken,
Noch gene dinc an u gewroken.
Ic sal met u henen gaen
Als gi den wech wilt bestaen,
Ende geleiden u soe verre,
2150Dat gi niet sult werden erre
Van niemanne diere blivet achter:
Mi ware leet gescide u lachter.”
Walewein sprac: “Dit lone u God,
Die over die werelt heeft gebot!”
2155Hi nam den breidel in die hant
Die hi an sijn ors vant:
Hi ginc vore, die here naer:
Hi ginc bi sire siden daer
Diene verraden hadde te voren.
2060Nu naect Waleweine groten toren.
Hi waende hebben goet geleide:
Hi hadde verloren ut sire sceide
Sijn sward, dat hem verstolen was,
Ende het was broescher dan glas
2165Datter die drossate in stac
Doe hi tgode swaerde ut trac:
Daertoe haddi vanden gereide
Stegereep ende daregerde beide
Valscelijc begaet met liste,
2170Dats min her Walewein nine wiste;
Ende die here vander veste
Hadde die starcste entie beste
Van sinen lieden gesint voren,
Waleweine te beradene toren,
2175Alse te nemene sijn leven.
Elken man mochte therte beven
Van anxte ende van groten vare
Dient also comen ware
Ende niet en mochte ontgaen met liste.
2180Ende Walewein, diere niet af wiste
Van desen treken, van desen kere,
Ginc al sprekende jegen den here
Van meneger sticken, van menger saken,
Onthier ende si begonden naken
2185Ter stat daer sine viande lagen,
Die daer lagen inder hagen,
Die Waleweine wilden verslaen.
Alsire bi quamen gegaen
Doe nam die here orlof
2190An Waleweine ende scieder of,
Ende kerde te sinen castele ward.
Her Walewein die sat op sijn part
Ende waende wel danen riden
Sonder vechten ende striden.
2195Alsi an die artsone dede die hant,
Ende sinen voet inden stegebant,
Ende waende hem lichten in sijn gereide
Braken die daregarden beide:
Over den luchteren stegebant
2200Die sadel onder dors want,
Ende hi bleef staende al daer.
Doe sach min her Walewein daer naer
Menegen man ut comen gesprongen,
Die te hem ward quamen gedrongen
2205Met algader haren machten.
Selke quamen uten grachten
Daer si verholenlike in lagen,
Sulc ut bosche, sulc ut hagen,
Ende sulke quamen ut holen straten.
2210Verraderen mote God verwaten
Die hen beteren nine wille.
Her Walewein en stont niet stille:
Hi sach wel dat hi was verraden
Ende met volke sere verladen:
2215Hi trac ut sire sceide tswaerd,
Dat lettel haven was waerd,
Ende waender hem met verweren
Jegen die hem wilden deren,
Als hi dicke hadde gedaen.
2220Eer hi drie slage conde geslaen
Brac dat swaerd alst ware tin:
Dit was hem een quaet begin.
Enen man te sinen live ward,
Dit sach Walewein ende was vervard:
2225Hi wiste wel dat hi es verraden.
Die gene diene wilden scaden
Si quamen van vore ende van besiden
Met groten scaren ende met widen,
Die alle Waleweins lijf begerden.
2230Daer was groet geclanc van swerden:
Si staken op hem met speren.
Sijn sward besloet hem niet . ij. peren,
Diet hem gaf, God geve hem wee!
Het brac vor die hilte ontwee
2235Ende viel neder inden sande.
Walewein stont al idelre hande,
Dies hi qualijc mochte gewesen,
Ende die gene waren utgelesen
Overstarc ende overfel,
2240Dat was dicke geproeft wel,
Die daer Waleweine bestonden.
Gelijc een ever vor die honden
Hem verwerd, daer hise hem volgen siet,
Weerden Walewein; maer en halp niet.
2245Diene van verren staken met speren
Si daden hem die meeste deren
Om te coelne haren moet.
Daer ne was sward geen so goet,
Al had Walewein gecregen,
2250Ende haddire drie slage met geslegen
Als hi metten sinen dede
Dicwile ter meneger stede,
Het ware tebroken oft so gebogen,
Dat hem nine hadde gedogen.
2255Dat hem best stont te staden
Dicwile alse hi was verladen
Daer te voren in meneger noet,
Dies was hi nu worden bloet,
Dat was ijn ors ende sijn sward,
2260Dat vele haven was ward.
Dus moeste Walewein gaen onder;
Ende dat en donct mi geen wonder:
En es oec so starc man geen
Onder gode nember een,
2265Men mochten dicwile met scampe
Verwinnen wel, ende bi campe.
Walewein moeste gaen in hant.
Hi ward gevelt daer int sant;
Nochtan costet sulken dleven
2270Eer hem Walewein op wilde geven,
Selken costet een let oft twee,
Dat wel en heilde nembermee:
Ende selve was hi soe bereet,
Wat hi hadde ane gecleet,
2275Beide wapine ende ander waden,
Was gescort ter meneger staden,
Dat hem dlijf daer dore sceen.
En leefde ertsce man negeen,
Die also ware nu beraden,
2280Dat hem man mochte staen in staden,
Noch arsatere oec genesen.
Nu wouts God, hi sal gewesen
Van sire smerte, van sire scande.
Si bonden Waleweine sine hande,
2285Ende settene op een cranc rosside,
Ende daden leiden bi sire side
Gringalette dor sinen toren,
Dat sijjn ors was te voren,
Ende dats sire herten soude sijn wors
2290Alse hi sage op sijn ors,
Dat hi daer nu hadde verloren,
Ende sijns selfs lijf te voren,
Dies si hem wilden doen derven
Ende lachterlike doen sterven,
2295Verbernen oft op een rat breken:
Aldus wilden sijt hen wreken.
Daer waren ridders ende seriande,
Naest den here vanden lande
Die rijcste ende best geboren,
2300Ende hadden alle overeen gesworen
Dat si Waleweine souden leiden
Toter gerechter wegesceiden
Int inde van haren lande,
Dor alle der gerre scande
2305Die tArturs hove behorden.
Dies worden si in vorworden
Dat si daer nu souden ontliven
Waleweine, dat ne soude niet bliven;
En ware dat hen ware scame
2310Omdat hi hadde ridders name,
Ent hen lachter ware te vele
Si souden hangen bider kele
Int sceden vanden tween landen
Den coninc Arture te scanden,
2315Dat alle diene souden sien
Ende ridderscaeps daer plien,
Ende behorden ten coninc Arture,
Ende sochte daer dan aventuren,
Souden scuwen te varne vort
2320Alsi die niemare daer hadden verhort,
Daermen sulke wrake name
Op elken riddere die daer quame
Ende diere aventuren sochte.
Dus gevielt datmen daer brochte
2325Waleweine op een rosside geleit,
Sere gewont ende mesreit,
Binnen ere halver milen gehinde,
Soe dat here Walewein bekinde
Dat daer woende die clusenare,
2330Die hi gevraget hadde om niemare
Al toter selver wegesceden
Van sconincs Arturs geleden
Ende vanden quaden fellen lande;
Daer menech haelde grote scande.
2335Nu waren die gene des bedocht,
Die Waleweine daer hadden brocht,
Datsi een rat souden doen maken
Ende Waleweine daer op raetbraken
Ter crucen enter wegesceide,
2340Daer ic te voren af seide.
Ic late hier af nu die sprake
Van deser dinc, van deser sake,
Tes icker weder come toe;
Ende ic sal u vort secgen hoe
2345Dat Moriaen heeft gevaren
Doe si alle drie gesceden waren,
Alsic u hebbe doen verstaen,
Mijn her Walewein ende Moriaen,
Ende Lanceloet, die was die derde,
2350Die gerne wilde maken verde
Vanden dire ende vander niemare
Dat hem seide die clusenare;
Ic sal u tellen van Moriane
Eric van Waleweine doe te verstane.

IV. Hoe Moriaen heren Waleweine verloeste

2355Nu telt die aventure hier
Dat Moriaen, die ridder fier,
Reet die strate ter zee ward,
Ende quam tere passagen ter vard,
Daer hi opter zee bi quam.
2360Ende inden dage hi nieman vernam
Die hi vrachde na sinen vader.
Hi verloes sine pine algader;
Si scuetdene alle diene sagen:
Hem half lettel goet sijn vragen;
2365Die hem mochte ontgaen oft riden
En wilde sijns niet ontbiden;
Maer hi sach daer hoefslagen
Van orssen, die vor hem lagen,
Ende onlange waren gereden:
2370Bedie pensdi dat daer was leden
Sijn vader in corten dagen.
Hi volgede den voetslagen
Al toter passagen toe.
Hine hadde snachts raste no roe,
2375Noch hine vant niweren daer hi mochte
Herbergen, daer hem selven dochte
Dat hire gecrigen mochte gemac,
Daer hi binnen mochte onder dac.
Des margens vroe alst dagede,
2380Dies hem harde wel behagede,
Ende menne sach scone ende claer,
Quam hi recht gereden daer
Daer men over soude varen;
Maer hine sager moderbaren
2385Nieweren wonen daer omtrent:
Die scakers haddene daer al gescent
Ende verslegen ende verdreven,
Datter nieman ne was bleven.
Het was al heide ende sant:
2390Hine vant daer anders geen lant;
Daer nie wies gers no coren.
Hine mochter nieman sien no horen,
Noch liede keren noch gaen;
Maer hi sagere scepe staen,
2395Daer scepliede binnen lagen,
Die tfolc over te vorne plagen
Die wouden wesen in Yrlant.
Moriaen quam gereden int sant,
Ende riep lude int begin
2400Te scepe ward: “Wie es daer in,
Bericht mi dies ic u vrage,
Dor dere vanden goden dage
Ende om een deel van minen gode,
Alsoe dat ics mi bevrode,
2405Oft hier enech ridder leet
Over dwater, dart ieman weet,
Binnen corten dagen harward?”
Si worden alle soe vervard
Van hem, allen die int scepe lagen,
2410Doen si Moriane sagen,
Die sinen helm hadde af gedaen,
Hine mochte horen no verstaen
Noch tale noch wedertale.
Si vervarden hen altemale
2415Om dat hi was sward ende groet.
Elc stac ter zeeward sinen boet
Ende ruemden die marine;
Want Moriaen was in scine
Als hi uter helle ware comen.
2420Si waenden den duvel hebben vernomen,
Diese wilde daer verleden:
Die tirst van hen mochte sceden
Hine wilde sanders niet ontbiden.
Doe wilde Moriaen weder riden:
2425Nieman ne horde na sine sprake,
Noch berichte van sire sake;
Si waenden allegader wel
Dat ware die duvel ende niemen el
Die daer quamen opten sande.
2430Si togen alle vanden lande.
Moriaen sach wel te voren
Dattie pine was verloren:
Al wildi die passage liden
Sijns en wilde nieman ontbiden,
2435Diene name in sinen boet.
Dus moesti keren dor die noet;
Dies dreef hi menegerhande clage.
Ende hi sach die hoefslage
Daer twee ors hadden gelopen,
2440Ende was ember dies in hopen
Dat daer sijn vader hadde gereden
Ende ware die passage leden;
Maer hi pensde in sinen moet:
“Wat hulpet dat een man doet
2445Pine, die hi verloren siet?
Men vorde mi daer over niet
Om dat ic ben van Moriane,
Ende ic hebbe andere gedane
Dan die hier te lande behoren.
2450Ic hebbe dese vart verloren;
Mi en es niet beter dan ic kere
Ten clusenare, den goden here,
Daer ic van minen gesellen sciet.”
Hine at no hine dranc niet
2455Sider dat hi danen voer.
Sijn hoeft verwermdem ende swoer:
Dat dede die honger ende die toren.
Hine sach achter no voren
Daer hi toe comen mochte,
2460Daermen enege spise vercochte,
Noch daer hi sach man no wijf,
Noch creature die hadde lijf
In die marine vander zee.
Hi sporslaechde ilanc so mee
2465Den rechten weg dien hi vernam,
Tes hi ter wegesceden quam.
Daer vant hi timmerliede staen
Beide houwen ende sere slaen,
Ende hadden een rat gemaect.
2470Hi sach enen riddere sitten al naect,
Beverwet met blode roet,
Optie eerde in groter noet:
Hi was daer bracht op dat,
Datmenne daer breken soude opt rat,
2475Tirst dat daer gemaect ware.
Met rechte was sijn herte in vare.
Ende hi sach ende vernam,
Moriane, die daer nu quam,
Blicken menegen halsberch claer,
2480Ende vele gewapender liede daer.
Hi sager selken qualijc bereet,
Die waren ontwapent ende ontcleet,
Die daer hadden ongesonden,
Ende haer lede oec gebonden,
2485Sulc haer arme, sulc haer been,
Sulc haer hoeft, daer bloet dor sceen.
Ende min her Walewein, die daer sat
Sere mesmaect, bekinde dat:
Nu daer quam her Moriaen
2490Hi riep, dat menech mochte verstaen:
“Live geselle, sijt willecome!
Onse here God geefs mi vrome
Dat gi sijt comen in dit plein.
Ic ben u geselle Walewein.
2495Om desen ramp en pensdic niet
Doe ic hier achters van u sciet
Ende gi van mi, te derre stede.
Ontferme u mire ellendechede
Die gi ane mi moget merken!
2500God hi mach u wel gesterken,
Die boven ons allen hevet macht,
Woudi hier baren sine cracht.”
Alse dit hoerde Moriaen,
Die harde scire was bestaen
2505Vanden genen die daer lagen,
Van soe vresseliken slagen
En horde noit man lesen no singen
Datse ieman mochte volbringen,
Die slage die Moriaen sloech
2510Metten swerde dat hi droech.
Soe wat so hi gerochte
Metten swarde dat hi brochte,
En ontfinc noit vlecge no scard:
Hi sloecht tot over die middeward.
2515Daer ne was wapine gene so goet
Dat dat sward iet wederstoet:
Dat dede sine grote cracht,
Dat hi soe anxtelike vacht
Optie gene diene bestonden,
2520Ende sloech so vresselike wonden,
Die nembermer ne mochten genesen
Noch en dorsten gesalft wesen
Van engeens arsaters handen.
Hi cloef daer menegen toten tanden
2525Dor die coyfie ende dor al,
Soe dat si vilen in dat dal.
Telken dathi sijn ogen omsloech
Ende hise te Waleweineward droech,
Die comen was in sware noet,
2530Verhief hem sijn moet soe groet,
Ware die duvel vor hem comen
Hi mochte hem dleven hebben genomen
Gelijc enen man, als hem dochte;
Indien dat hi sterven mochte
2535Soe haddi sijn lijf daer gelaten.
Walewein sat binnen der herstraten
In wel swaren ongesonden:
Hi hadde sine hande gebonden.
Maer die gode riddere Moriaen,
2540Hi deetse bat achtergaen,
Die gene diene daer brochten,
Dat si lettel om heme dochten.
Hi verweerde hem soe wel
Met sinen slagen, die waren fel,
2545Hem ne mochte niet meschien;
Hi deetse vallen bi tween, bi drien:
Sulc onder haer perde, sulc besiden.
Dat parc begonste sere widen
Om Waleweine ende om Moriane:
2550Si waren alle daer in wane
Dat hi uter hellen quame
Ende hadde des duvels name,
Diese daer alsoe bedwelde
Ende onder die voete velde,
2555Datter menech meer en sprac.
Datmen op hem sloech ende stac
Dat en dietde niet algader:
Daeraf slachti sinen vader,
Den edelen riddere Acglavale.
2560Hine hilt jegen nieman tale,
Maer hi sloech ember slach in slach
Op dat heme gehinde lach.
Sine slage waren so groet,
Wie een spere te hemward boet
2565Om hem te done enege dere,
En besloet hem niet ene pere,
Hi sloecht ontwe alst ware I riet:
Vor hem mochte geduren niet.
Hi hadde enen halsberch an
2570Die overstarke coene man,
Daer hi niet sere met was geladen:
Nieman ne mochte hem gescaden
Met wapinen die hi brachte daer.
Men sach dat bloet lopen claer
2575Optie eerde te dale ward;
Daer ne was gespart man no pard
Van des goeds ridders brande.
Men sager lichgen hoefde ende hande,
Ende daertoe arme ende been,
2580Sulc of geslegen, sulc in tween.
Die der doet mochte ontflien
Hem ne mochte niet bat gescien,
Want si worden segeloes,
Ende menech daer sijn inde coes.
2585Die tirst mochte comen te stride
Ende ontflien, hi was blide,
Ende hine ontbeide sanders niet
Die hi in die battalge liet.
Ende met dat si dus worden versaecht
2590Ende doet geslegen ende verjaecht
Oft ongeweldech van sinen leden,
Sulke quamen daer gereden
Die hadden verloren hare perde
Ende moesten rutsen harre verde:
2595Sine wisten wat riden, si moesten gaen.
Doe beettte neder Moriaen
Ende nam Waleweine in sine arme
Ende seide dicke: “O wacharme,
Geselle hoe sidi dus beraden?
2600Ic vruchte u ne sal staen te staden
Ersatere ter werelt nembermeer,
U lede dunken mi so seer,
Ende hebben soe vele wonden.”
Hi hadde hem sine hande ontbonden.
2605Walewein seide: “In hebbe gene noet.
Hi dancte Gode diene geboet,
Ende Moriane hondertvout mede,
Dat hi was bracht ut sinen lede
Ende hi vertroest also was daer.
2610Sijn herte was licht ende claer;
Ende seide hi soude wel genesen
Mocht hi twe dage stille wesen
Sonder gaen ende sonder riden,
Dat hi niwer af dorste miden,
2615Bider hulpen van Gode ende bi liste,
Ende met sulken crude dat hi wiste,
Ende weder hebben al sine gewelt.
Ende daer was bleven opt velt
Gringalet ende andere peerde,
2620Daer die heren af harre veerde
Waren gevaren, ende some doet.
Gringalet ginc al bloet:
Het hadde sinen sadel verloren,
Alse gi horet hier te voren:
2625Daerne hadde nieman op geseten.
Hi had daer opt velt vergeten,
Die gene diet daer hadde brocht:
Die hadde den wech te dire becocht
Ende lach daer doet int grone gras.
2630Ende Walewein, diest te voren was,
Hi stont op van daer hi sat,
Hem dochte dat hi al leets vergat,
Ende ginc en wech sire verde
Tes hi naecte sinen perde;
2635Ende als hijt sach met sinen ogen
Sijn herte begonste hem soe verhogen,
Hem dochte dat hi al genas.
Also bereit alsi daer was
Nochtan kindene Gringalet,
2640Dat nine woude porren een let
En quame weder tsinen here.
Dat part namene biden gere
(Van vrinscepen) metten monde.
Daer ne was gelet gene stonde:
2645Si gingen toten clusenare,
Die sere hadde geweest in vare,
Om dat hise horde ende sach
Tenen vensterkine daer hi lach.
Hi kinde die twe ridders wale
2650Doe hi horde hare tale,
Ende dat si die gene waren
Die daer achterst quamen gevaren.
Hi sprac toter aventuren vader:
”Dit haddic u geseit algader
2655Doen gi te landeward reed
Ende ic u bat dat gi ontbeed,
Ende gi en woudes doen niet.
Hier bi es u aldaer mesciet.
Die gerne werken buten rade
2660Dicwile hebben sijs scade.
Maer na dien dat u es comen
So penst om uwes selfs vromen,
Ende blieft trameer met mi hier binnen;
In weet waer gi mocht gewinnen
2665Herberge, voerdi van hier.
Dat wel ondadege dier,
Daer ic af seide doe gi hier waerd,
Heeft so gebloet hier den aerd,
Dat hier nieman woent bi.
2670Al wonic hier, dats bedi
Ic ben niet sculdech te vline
Noch gene doet tontsine
Wanneer dat min dach coemt
Die mi es versproken ende genoemt,
2675Want ic brake mine ordine.
Lange tale dat es pine:
In wil u vermoyen niet;
Maer siet dat gi uwes gemaecs pliet.
Gi sult uwe orsse stellen;
2680Ende sijt trameer binnen mire capellen.
Dies ic hebbe salic u geven
Dor Gode, die ons gaf dit leven,
Ende dor alre ridders ere.”
Walewein dankes hem sere
2685Ende Moriaen sijn geselle.
Doe gingen si in die capelle
Ende waren daer in den dach aldure.
Elc telde anderen sine aventure
Min noch meer dan si gevel.
2690Die clusenare begaetde dorsse wel
Van al dien dat hen bedorste,
Ende dede hen halen sonder vorste
Enen garsoen, die hem diende,
Alse goet man doet sine vriende,
2695Van dies hi mochte gewinnen
Ende van dies hi hadde daer binnen;
Ende dede halen ter riviere
Borne, ende warmen sciere
Na Waleweins wille, na sijn gevoech,
2700Daermen hem sine lede met dwoech
Vanden blode, suver ende rene.
Hine hadde doetwonde negene:
Dat daden sine wapine vast;
Anders waer hi sijns lives gast
2705Vanden slagen die hi ontfinc.
Doe quam gegaen metteser dinc
Die clusenare binnen der capellen,
Ende seide hen ende ginc tellen
Wie hi hadde gehort niemaren
2710Van pelegrimen, die daer waren,
Dattie rode riddere was leden,
Ende sijn geselle, die strate gereden
Die daer bi der zeeward lach:
Al quaemt so dat hise nine sach,
2715Het was hem gisteren doen verstaen.
Doe seide die riddere Moriaen,
Ende seide: Biden goden dage,
Dat hi volgede die hoefslage
Vanden orssen, diere waren leden,
2720Tes hi quam ter passagen gereden
Daermen met scepen over voer;
“Ende daer verlosic al dat boer
Vanden spore, waert voert liep;
Maer wat ic bat ende riep
2725Optie gene die daer lagen
In haer scepe, alsi mi sagen
Si waren vervard als een hase:
Sine berichten mi niet, die dwase,
Van al dien dat ic hen vrachde.
2730Daer ne was nieman hine versaechde
Ende trac bat in ter zeeward.
Mi dochte si waren van mi vervard;
Maer bi alsulker trouwen
Alsic ben sculdech onser vrowen
2735Ende ridderscap ende oec Gode,
Si mochtent mi ontsecgen node;
Ic sal van henen weder keren
Ende anderwerf den wech verleren;
Ende magicker enen opt lant bevaren
2740Vanden genen die daer waren
Ende die ter scepingen behoren,
Hi was ter quader tijt geboren;
Ende vort hi mi niet over tvere,
Ic dorstekene met minen spere,
2745Oft slane so met minen swerde
Dat hi valt doet optie eerde.
Mijn herte vorseit mi algader
Dat daer leden was min vader;
Maer in gemote moderbaren
2750Alsic al hadde gevaren,
Dienicker omme mochte vragen.
Doe begonstic mi versagen,
Want die honger ginc mi an,
Ende inne vant wijf no man
2755Dan heide ende woest lant,
Daert mi was harde onbecant;
In conster nieman gesien no horen:
Daer ne wast gers no coren;
Ic segt u waer nu van desen,
2760Daerne comt nieman hine wilre wesen
Banderside den watre breet
Ter scepingen die daer was gereet.
Dus dogedic pine om niet.
Maer soe wat dat mins gesciet,
2765Na dien dat ic verhoren can
An onsen ward, den goden man,
Dat min vader voer al daer,
Ic sal hem echter volgen naer,
Sien oftic over comen mach,
2770Gebidic morgen den dach.
Na dien dat icker af hebbe gehort
Hine es noch niet so verre vort
In waenne achterhalen wel,
Mine gebreke min ors snel,
2775Dat soe starc es, so goet.”
Her Walewein seide: “God geefs u spoet!”
Maer selve was hi tenden rade,
Ende clagede sere sine scade.
En was hem niet comen ten besten:
2780Hem was verstolen binnen der vesten
Verradelijc sijn gode swerd,
Daer hi hem met soude hebben verwerd.
Diet hem nam, God geve hem scande!
Sine daregerden sine stegebande
2785Waren hem gesneden te middeward:
Als hi waende sitten op sijn part
So braken si altemale in tween;
Hi bleef staende op sine been.
Dit vertelde Walewein daer vort,
2790Als gi hier vore hebt gehort.
Al was hem sijn herte swaer,
Die dus was te gereke daer,
Dan was wonder no vremthede.
Men dwoech Waleweine sine lede,
2795Ende hi begaetde sine wonden.
Men hadde soe goeden meester vonden,
Daer nie moder ave genas,
Alse her Walewein selve was:
Soe wat wonden Walewein plach,
2800Si heilden daermen toegesach.
Dien nacht hadden si alder genaden,
Die hen die clusenare mochte beraden,
Toter wilen dat men sach
Verbaren den sconen dach,
2805Ende die sonne begonde scinen.
Her Walewein was een deel in pinen,
Want sine wapine ende sine gewaden
Waren harde omberaden;
Nochtan deerde hem vele meer
2810Sine wonden die waren seer.
Ende daer ne woende nieman gehinde
Daer hi heme ane bekinde,
Noch die mochte beteren sine noet.
Sine hadden wijn, vleesch no broet:
2815Den clusenare was niet bleven,
Hine had den heren al gegeven.
Ende Moriaens herte was algader
Om te volgene sinen vader;
Ende Walewein was ember in dien
2820Dat hi wilde varen besien
Hoe Lanceloet hadde gevaren.
Hem was leet soudi iet sparen
Ofte ontbeiden, ofte dagen;
Om hem wildi varen vragen
2825In dien dat hi mochte riden;
Maer hi moeste enen dach ontbiden
Eer hi gesate in sijn gereide,
Sulc waren sine arbeide
Vander smerten die hi ontfinc,
2830Ende wonder waest dat hijs ontginc.
Ende nu gebrac hen lijfnere,
Ende dat was oec ene sware dere.
Al hadden si penninge oft pande,
Daer ne woende nieman inden lande
2835An dene side, wisten si wel,
Sonder hare viande fel,
Die hen gerne beriden wee;
Ende het was . vij. milen ende mee
Te ridene rechte vort
2840Eermen vant dorp oft port
Tes conincs Arturs lande ward:
Hier omme was Walewein vervard.
Hine mochte wel riden no gaen
Dat hem te staden mochte staen.
2845Dus sijn si tongemake beide
Ende bevaen met swaren leide.
Moriaen woude node ontbiden:
Oec scaemdi hem, soudi ontriden
Waleweine aldus, sinen geselle,
2850Ende bleef met hem in die capelle.
Doe dochte Moriane in scine,
Daer hi stont tenen vensterkine,
Dat een riddere quam gereden
Met harder groter haestecheden
2855Op een ors groet ende snel;
Ende hi was gewapent wel,
Ende sceen een starc riddere sijn.
Moriaen seide: “Wat mach dat sijn?”
Tot heren Waleweine, daer hi lach.
2860Hi seide dat hi enen riddere sach,
“Ende inne, waer hi wille.”
Her Walewein en lach niet stille:
Hi ginc ter vensteren soe hi best mochte,
Hi sach den riddere ende hem dochte
2865Bi sinen wapinen en bi al
Daer men man bi merken sal,
Dat ware Gariët sijn broder,
Sijns vader kint ende sire moder.
Ende hi quam die selve strate
2870Gereden sere boven maten,
Die te Bertangenward gelach.
Te met dat Walewein op hem sach,
Te meer docht hem dat hine kinde.
Doe hi hem was bat gehinde
2875Kindi die wapine die hi droech:
Het was heren Waleweine gevoech,
Bat dan ic vertellen mochte;
Want her Gariët hi brochte,
Die starke riddere ende die coene,
2880Dies si wel hadden te doene,
Dat was vleesch ende broet,
Dat hen wel quam ter noet;
Ende wijn verchs ende claer.
Noetsaken brachten nu daer,
2885Alse gi hier nu sult horen.
Die van Bertangen hadden verloren
Den coninc Arture haren here,
Ende waren in aventuren sere
Te verlisene al haer lant,
2890Ende hadden Gariëtte gesant
Na Waleweine ende na Lancelote;
Dese waren sonder genote
Van sconincs hove ute gelesen:
Perchevael mochte wel die derde wesen,
2895Maer hi anteerde ridderscap niet lange:
Nochtan brachti menegen in bedwange,
Gelijc datmen heeft gehort.
Doen her Gariët bat vort
Was comen vor die cluse gereden,
2900Walewein quam met haestecheden
Uter capellen opter straten,
Alse die blide was utermaten
Doen hi sinen broder sach,
Ende seide: “God geve u goeden dach
2905Die hier comt ende die ic sie!
Nu en wasic so blide nie
Sint dat ic geboren was.”
Ende Gariët hi beette int gras
Doe hi sinen broder kinde.
2910Alsi hem bat quam gehinde
Nam hine in sinen arme
Ende seide: “Owi, wacharme!
Broder, hoe eest u dus comen?
Mi donke gi hebt scade genomen
2915Ende in battalgen so gewesen,
Hets aventure suldi genesen
Ende metten live ontgaen,
Gi donct mi so ongedaen.”
Dit seide daer her Gariët.
2920Walewein seide: “In hebbe niet een let
In hebber wonde an ende smerte;
Maer ic hebbe gesont die herte,
Ende sal mi selven wel genesen;
Maer hier af laet die tale wesen,
2925Ende segt mi ende maect mi vroet
Wat noetsaken dat u doet
Dat gi hier nu comt gereden;
Ic wiste gerne die waerheden.”
Gariët seide: “Ic saelt u tellen.”
2930Doe gingen si inder capellen,
Daer si vonden Moriane,
Die sward was van alre gedane,
Ende den goeden man, den clusenare.
Een deel was Gariët in vare
2935Doe hine sach alsoe gedaen
Ende also groet vor hem staen.
Dit verstont wel sijn broder
Walewein ende makes hem vroder
Vanden riddere ende van sinen name,
2940Ende wie hi ware ende wanen hi quame,
Eer hi hem anders iet vrachde;
Hi sach wel dats hem wanhachde
Doe hi sach van sulker gedane
Den goeden riddere Moriane.
2945Doe saten si neder mettesen:
Deen hiet den anderen willecome wesen
Ende dreven onderlingen feesten.
Maer Walewein hadde den meesten
Gere te wesene vroder
2950Wanen dat quam Gariët sijn broder,
Dan ic u gesecgen mochte,
Onthier ende hine daerto brochte
Dat hi die waerheit begonste nomen
Hoet met Arture nu es comen
2955Ende al ten argesten nu vergaen.
– “Die coninc Artur es gevaen
Daer hi voer op enen dach
Jagen, des hi gerne plach,
Binnen enen groten foreeste,
2960Daer quam in ene die meeste
Scare van gewapenden lieden
Dan ic u mochte wel bediden
Al ute ende ut in corten worden,
Die den coninc van Sassen toe horden.
2965Si hadden daer soe grote macht
Ende vingen Arture met harre cracht,
Die hem lettel dies bedachte,
Ende gene macht met hem brachte,
Daer hi voer ter jacht ward.
2970Dus sijn sine liede sere besward,
Ende boven al die coninginne,
Die waende werden buten sinne
Om dattie coninc es ongereet,
Ende si die waerheit nine weet
2975Waer sine vorden ende hebben gedaen,
Diene int foreest hebben gevaen.
Des es nu meneger herten wee.
Dat foreest staet optie zee,
Daer die gene ane quamen,
2980Die den coninc met crachte namen
Ende vordene daert hen goet dochte:
Dat volc dat Artur met hem brochte
Dat was ontwapent ende sonder were:
Haer cracht en besloet niet ene pere.
2985Noch hebbewi enen anderen pant:
Die Yrsche coninc es comen int lant
Ende heeft orloge begonnen,
Ende ene stat op ons gewonnen,
Ende ene andere met beseten.
2990Die coninc hevet hem vermeten,
Hi sal Arturs lant winnen al,
Beide berch ende dal,
Entie castele metten staden,
Dies so es hi al beraden,
2995Ende bekeren te sire hant
Eer hi rumen sal dat lant.
Dies es die coninginne in vare,
Ende die gene die sijn met hare
Sine wanens nembermeer genesen;
3000Ende haddi, broder, int lant gewesen
Ende Perchevael ende Lanceloet,
Sone warewi niet in deser noet;
En leeft man engeen so coene,
Die hadde dorren bestaen te doene
3005Op aventure dese daet.
Nu droech so mire vrowen raet,
Dat si heeft boden ut gesant
Verre ende na in elc lant
Om u ende oec om Lanceloet,
3010Dat doet hare noetsake groet.
Ende ic ben vanden boden een,
Ende hebbe gereden dat ic en feen,
Van Arturs hove hareward,
Wat gedragen mach min part,
3015Ende hebbe solange om u geheist,
Datmen mi seide, ende hebbe gevreist
Dat gi ward leden onder u beden
Te desen cruse, te deser wegesceden;
Ende men seide mi banderside
3020Dat ic hadde te ridene wide
Selke strate, mochtic varen,
Eric vonde moderbaren,
Weder man ofte wijf
Die kerstendom hadde oft lijf.
3025Nu hebbic mi dies vorwacht
Ende hebbe spise met mi bracht,
Beide vleesch ende broet,
Ofts mi gevile oec noet,
Ende goden colen claren wijn
3030In twe butsele, die hier sijn
Ane min gereide gehangen,
Dat icker toe mochte vangen
Wanneer dat ics hadde te done.”
Doe loech Walewein, die coene
3035Alsi die spise horde nomen,
Ende seide dat si te tide was comen,
Want sine hadden vitalge negene,
No weder groet noch clene,
Noch wat drinken daer binnen,
3040Noch en wistent waer gewinnen
En haddi daer engene brocht.
God hadde haers te tide gedocht
Ende Maria sijn edel moder.
Doe seide Gariët sijn broder:
3045“Laet ons eten ende drinken gaen
Ende den maeltijt anevaen,
Dies es te doene ende noet.
Ende waer es her Lanceloet,
Dat icken hier nine sie,
3050Broder, her Walewein, dat segt mie:
Ic soude gerne die waerheit horen.”
Walewein seide: “Hi voer hier voren
Om te soekene Perchevale.”
Gariët antwerde nader tale
3055Ende seide: “Dat hine soect ende pine doet,
Dats altemale jegen spoet;
Ons es te hove comen niemare
Dat Perchevale hermite ware
Ende doget carine om sine sonden.
3060Hi heeft die waerheit ondervonden,
Al sochti tot opten domesdach
Tspere, dat hi te soekene plach,
Ende tgrael, dat hijs nine vonde:
Dat comt algader bi der sonde
3065Die hi an sire moder dede
Terselver wilen ende ter stede
Daer hise int foreest liet
Doe hi achterst van hare sciet,
Ende nine woude bliven metter vrowen:
3070Doen bleef si doet van rouwen.
Die sonden hebbent hem benomen,
Al was hire enewarf op comen,
Te vindene tspere ende tgrael;
Hi moet sijn suver ende noyael
3075Van allen smetten, van allen sonden,
Dies es die waerheit ondervonden,
Die gene die hebben sal tgeval
Dat hi tspere rasteren sal
Na sinen wille, ende dat grael.
3080Om desen rouwe es Perchevael
In die hermitage gevaren,
Des sijn te hove comen niemaren,
Ende hi hevet daer laten weten wale;
Ende van sinen broder Acglavale
3085Daer af ontboet hi ons mede
Dat hi leget daer ter stede
Biden oem sere gewont;
Maer die bode maecte ons cont
Dat hi ane die bate es nu,
3090Her Walewein, dat secgic u.
Nu laet ons eten ende keren
Ter coninginnenward met eren,
Dat ontbiet u nu min vrowe,
Ende Lancelote oec, op rechte trouwe:
3095Maer ic ben drove ende es mi leet
Dat hi mi es dus ongereet.”
Alse dese redene hadde verstaen
Acglavaels sone Moriaen,
Ende dese redene hadde gehort,
3100Vrachdi om niemare vort
Ofte daer ieman ware binnen
Die hem mochte laten bekinnen,
Ende die rechte waerheit wiste
Ende hem gewisen mochte bi liste
3105Waer die hermitage stoet,
Hi souts gerne wesen vroet,
Daer sijn oem begeven ware ter stont
Ende sijn vader lage gewont.
Die clusenare seide lude ende stille:
3110“Die scepinge hadde tsinen wille
Ende den wint, dat si u cont,
Hi souder comen eer avont.”
Hi seide dat hi den hermite cande:
“Ende onder te watere ende te lande
3115Soe . xv. milen tot daer,
Dat wetic wel over waer;
Ic hebber so dicke gehort af
Sint dat ic mi hier begaf.
Nu hort wies u vermane,”
3120Sprac hi tote Moriane:
“Over den arm vander zee
Daer gi toe vard min no mee,
Banderside optie marine
Hets een foreest: het es in scine
3125Dat alre meeste datmen weet,
Ende dwilste, ende lanc ende breet;
Maer alsemer comet in,
An dene side int begin
Mogen si die hermitage vinden,
3130Die gene dies hen willen bewinden,
Binnen also corter wile
Alse te ridene ene mile,
Dies sijt seker, sonder waen.”
– “Alse hulp mi God,” sprac Moriaen,
3135“Daer salic noch tavont sijn,
Gaet naden wille mijn.
Mochtic minen vader sien
Ende mi tgeluc mochte gescien,
In coerre vore gene have,
3140Al vondic man diese mi gave.
Hi sal oec houden sijn belof,
Eric sceden sal daer of,
Dat hi mire moder behiet
Doe hi achterst van haer sciet,
3145Ende lietse met groten rouwen,
Dat was dat hise soude trowen
Ende nemen oec tenen wive.
Maer met enen scarpen knive
Motic noch tavont gehert wesen
3150Oftic achterblive van desen:
Al ware hi noch enewarf min vader,
Hine volbringe sijn gelof algader,
Hine vare met mi in Moriane,
Hi mach der doet wel sijn in wane.”
3155Ende hi begonste hem gereiden,
Alse die danen wilde sceiden.
Doe seide min her Gariët:
“Oft God wilt, het sal comen bet
Tuschen u ende uwen vader
3160Dan gi hier segt algader.
Wi selen hier eten ende drinken,
Ende gi sult u bat bedinken,
Dat radic u, sidi vroet,
Uwen vader anders te done dan goet;
3165Ende ic mane u bider trouwen
Die gi sculdech sijt onser vrowen,
Ende bi ridderscepe oec mede,
Dat gi mi doet ene bede
Ende penst omt gode ende niet omt quade,
3170Ende werct bi heren Waleweins rade:
Daer af en gesciet u nember quaet;
Hi sal u geven den besten raet.”
Doe antwerde Moriaen:
Hi sout gerne nu anegaen.
3175Mettien liet hi dese tale,
Ende Gariët brachte ut ere male
Ene dwale cleine ende wit,
Die vor gode liede wel sit,
Die wel werdech sijn der eren,
3180Ende spreidese vor die heren.
Hi trac vort uter male
Meer dan . vij. bi getale
Credemicken wit alse een snee,
Die hi daer hadde: ic segs u mee
3185Dat hise leide altemale
Vor die here optie dwale.
Hi reicte tam ende venisoen,
Dat hi hadde gereiden doen
Daer hi snachs hadde gelegen,
3190Ende enen harts onderregen,
Om datmen hem vroet maecte
Dat hi den wildernesse naecte,
Om dat daer die ridderen leden
Die hi sochte ende vor hem reden:
3195Om dat hi was op hare slage
Pordi lange vorden dage
Ende quam metter sonne opganc daer.
Hi reicte nu wijn claer,
Twe goede butsele vul.
3200Hine was niet algader dul
Dat hi des heme bedochte
Dat hijt daer met hem brochte
Op aventure waer hi quame.
Die iet heeft hets altoes gename.
3205Ende om dese gode lijfnere
Vergaten si sere harre dere
Daer si dronken ende aten.
Si waren blide utermaten,
Die drie ridders, daer ter stede,
3210Ende die clusenare mede,
Dies si node souden vergeten
Hine hadde met gedronken ende geten.
Ende doe dat eten was gedaen
Wilde wech riden Moriaen.
3215Doe seide die here her Gariët:
“Her riddere, gi ontbeidet bet
Dan gi nu dus haestech sijt;
Gi sout hebben in corter tijt
Comber te vindene uwen vader.
3220Werct bi onsen rade algader:
Hets vanden dage vele leden,
Al waerdi toter scepingen gereden,
Eer gi quaemt banderside
Gi had cort gnoech tgetide.”
3225Doe seide Walewein sijn broder,
Alse die was vele vroder:
“Riddere, ic segt u wat gi doet.
Van haestecheiden comt selden goet
Dat u in eren moet becliven,
3230Soe biddic u trameer om bliven;
Gine mocht den wech niet gestrecken,
Ende ic sal mine wapine berecken
Ten siensten na mine macht;
Ende in hebbe noch niet die cracht
3235Te ridene daer ic wille wesen
Eric werde bat genesen.
Margen salic vromer sijn.
Dan selewi porren sonder fijn
Rechte alst begint dagen.
3240Oft God wilt, mi sals bat behagen
In alle die lede ende ter herten,
Ende sal hebben min der smerten
Dan ic doe op dese wile nu.
In wille niet bliven achter u,
3245Noch letten noch oec ontbiden
Wanneer gi henen sult riden,
Op aventure, wie mi kinde:
Ic hebbe hier viande gehinde,
Die mi beraden hadden wee,
3250Ende gerne doen souden mee
Wisten si mi al hier te stede.”
Doe dede Moriaen sine bede,
Ende bleef den nacht daer al dure,
Ende telde hen daer sinen aventure.
3255Ende her Walewein die dede gereden
Sine wapine ende cleden,
Ende verscuren ende verclaren,
Ende versachse daer si gearget waren;
Maer dat heme meest deerde
3260Dat was die rouwe van sinen swerde,
Dat hijt soe hadde verloren:
Het was boven menech utvercoren;
Was holpt dat ict maecte lanc?
Des smargens als die dach ontspranc
3265Ende scone verbarde over al
Opten berch ende in dat dal,
Doe gereiden si hen allegader,
Ende Walewein, der aventuren vader,
Alse die danen wilden riden
3270Ende daer langer nie ontbiden.
Sine wilden hen nember sparen.
Doe seide Walewein: hi wilde varen
Om Lancelote, die met hem sciet
Van hove, daer hi Arture liet;
3275Hine mochte niet wel weder keren
Sonder hem met enegen eren;
Ende hine wiste niet hoet hem stoet:
Hi souts gerne wesen vroet
Hoe hem vergaen sine aventuren,
3280Ende dan keren in corter uren,
Wouts hem God also gehingen,
Ende Lancelote met hem bringen,
Ende staen der coninginnen in staden.
Hier af so was hi beraden,
3285Ende dat hijs anders nine dade
Dor iemans bede, dies hem bade.
Hier omme was drove Gariët,
Ende seide dat Walewein keerde bet,
Ende stonde te staden sinen oem,
3290Ende name van sinen lande goem
Ende vertroeste daer sine lieden.
Maer dit ne mochte niet bediden
Dat sijs hem baden, diere waren,
Hine wilt eer te Lancelote varen
3295Ende weten oft heme iet deert.
Her Gariët gaf hem sijn swerd,
Dat goet was ende claer,
Doe si orlof namen daer
Onderlinge onder die heren;
3300Want Walewein wilde niet keren
Eer hi Lancelote hadde gesproken,
Ende seide: bi hem soude niet sijn tebroken
Tgode geselscap van hen beiden.
Hi seide hi souden weder leiden
3305Ten hove daer Artur toe behorde,
Ende houden sine vorworde.
Alsi daertoe waren gereedt
Ende gewapent ende gecleedt,
Saten si op hare paerde,
3310Alse te varne harre vaerde.
Si namen orlof anden goden man.
Aldus so porden si van dan.
Walewein hadde den wech bestaen,
Ende Gariët ende her Moriaen
3315Geleidene ene corte wile
Om die mate van ere mile.
Elc seide anderen sijn gedochte.
Walewein sprac: soe hi irst mochte
Soudi met Lancelote keren,
3320Mochti, ende die gene onneren
Die sinen oem hadden gevaen;
Ende seide: “Broder, dit doet verstaen
Der coninginnen mire vrouwen,
Ende groetse mi met goder trowen;
3325In wil niet dat gi vorder rijt,
Noch langer hier met mi ontbijt,
Want u en waers niet te bet.”
Doe kerde weder her Gariët
Ende her Moriaen: hi beval
3330Gode ende sinen heiligen al
Waleweine, ende hi hem weder.
Elc sach anderen die trane neder
Uten ogen lopen ter vart
Over mont ende over bart
3335Doe si daer vaneen scieden.
In mocht u wel niet bediden
Wie dipelike ende hoe sere
Walewein dancte alre ere
Moriane, dat hi hem behelt
3340Sanderdages dlijf op tfelt,
Daer hi dleven hadde verloren
En ware hi ende God te voren.
Van Waleweine latic hier bliven
Ende sal van Moriaen scriven.

V. [Hoe Moriaen sinen vader ende sinen oem vant]

3345Daventure doet ons verstaen,
Alse gesceden was Moriaen
Ende Gariët, si reden bede
Weder toter wegescede.
Si drogen overeen onder hen beiden
3350Datsi niet ne souden sceiden
Vore si quamen te sinen vader.
Dus so voren si beidegader,
Want Moriaen hem doe swoer,
Omdat Gariët met hem voer,
3355Mochtijt sinen oem geraden
Ende sinen vader, si souden in staden
Varen Arturs wijf, der coninginnen,
Ende hulpen haer weder dlant winnen.
Om dit belof, op dit beheet
3360Voer Gariët met hem gereet,
Ende soude Moriane gebringen.
Doe si quamen ter scepingen
Vertelde hem daer Moriaen
Hoet hem te voren was vergaen
3365Doe hi daer over waende varen;
Ende seide hine vant moderbaren,
Van allen die hi hadde vernomen,
Diene in sijn scep liet comen,
Dor dies wille dat hi sceen
3370Soe groet, so sward overeen.
“Sine waendens niet genesen,
Ende vruchten dat die duvel had gewesen.
Si waren alle van mi vervard
Ende togen bat in ter zeeward.
3375Nu siet, her Gariët, wat gi raedt,
Ende hoemen dese dinc begaedt,
Dat wi dwater moge liden;
Daer nes geen wederstriden,
Es dat sake dat si mi sien
3380Die daer sijn selen vlien
Ter zeeward, hebben si mi vernomen.
Ic vruchte wine selen niet over comen.”
Doe seide min her Gariët:
“Soe donct mi gedaen bet,
3385Nadien dat ic can verhoren,
Dat ic selve vare voren,
Ende ic een scip vore hure:
Gi sult mi volgen nu ter ure;
Ende eest dat icker come binnen
3390Ende min ors in mach gewinnen
Ende daer mede den verman,
In laten niet sceden van dan
Toter wilen dat gi sijt comen.
Ende God hi mote mi verdomen,”
3395Sprac die here, her Gariët,
”Al soudi werden uter wet
Tirsten dat hi u siet,
Oftics heme verlate iet,
Hine sal ons voren an dander lant,
3400Oft ic sals nemen soe swaren pant,
Hem ware beter waer hi versonken
Ende in des zewes gront verdronken.”
Doen antwerde Moriaen:
”Gi hebt den besten raet anevaen
3405Diemen mochte gevisieren:
Nu rijt henen sonder finiren
Tes gi gehuert enen boet
Dien gi vint vast ende groet,
Ende die ons mach over dwater leiden.
3410Ic sal achterbliven ende ontbeiden
Tes gi hebt u dinc begaet.
Ic wille doen dat gi mi raet.”
Dus sciden si onder hen tween,
Ende Gariët reet alineen
3415Tes hi ter scepingen quam,
Daer hi enen boet vernam
Die wel was sijn gevoech.
Hi boet heme goeds gnoech
Dat hine maer banderside
3420Ende hi langer niet ontbide.
Hi leide den verman tgelt in die hant,
Ende hi gereide sijn gewant,
Dat seil ende sijn getouwe mede,
Dies hem berau scire ter stede.
3425Doe gescepet was sijn part
Ende hi gereet was op sine vard
Quam daer Moriaen gevaren
Swarter dan nie moderbaren
Die kerstenman hadde gesien;
3430Ende die verman wilde vlien
Tirst dat hi Moriane bekinde,
Ende hi hem quam so gehinde.
(Hi hadden gesien anderwarf)
Hem dochte dat hi van vare starf.
3435Hine conde beroren niet een let.
Doe vragede hem her Gariët:
“Her verman, wat es u gesciet?
Bi Gode, het es om niet,
Gi selt ons over voren sciere.
3440Nu en maket ons niet te dire
Ofte dit wert u leste dach.
Bi onsen here die vele mach,
Waer af eest dat gi u ontsiet?
Dit en es die duvel niet;
3445Hine sach noch nie die helle.
Laetten in, hets min geselle,
Dat radic u wel gereet.”
Doe moestijt doen, al waest hem leet;
Hi sach hine mochte bat gescien,
3450Hine mochte ontlopen no ontflien.
Ende als hine hadde in sinen boet,
Moriane, die was harde groet,
Daer hi sere af was vervaert,
Ende hi gesceept hadde sijn paert,
3455Dat harde starc was in scine,
Staken si scep vander marine
Ende seilden in ter zeeward.
Die verman was sere vervard,
Alse die waende sijn verbeten.
3460Alse Moriaen was geseten
Dedi af sinen stalijn hoet:
Doe waende die verman wesen doet,
Ende versuchte harde gedichte;
Doe hi sach Moriaens ansichte
3465Waendi dat geen kersten ware.
Gariët vrachdem doe om niemare,
Ofte daer ridders waren leden,
Daer die een af hadde bescreden
Een roet ors, ende rode wapine,
3470Ende een ander die hadde in scine
Des conincs Arturs teken an;
Oft hijs hem iet berechten can,
Dat hijt doe dor sine bede,
Oft hire iet sach oft ne dede,
3475Hi souts hem weten groten danc.
Die verman seide: “En es niet lanc
Dat icse hadde in minen boet:
Die een riddere hadde wapine roet
Ende een roet ors oec mede,
3480Ende dander was gewont ter stede,
Ende hadde oec Arturs teken an;
Ende ic kinne wel,” seide die verman,
“Die ridders die getekent sijn
Met Arturs tekene: gi sijt in scijn
3485Oec sijn riddere, donct mi an desen.
Si wilden beide over wesen,
Ende ic vorese ane dander lant,
Dat hen was wel ombecant,
Dat hordic wel an hare sprake;
3490Ende si dochten mi tongemake
Harde sere; in weet wat meende.
Ic sach dat die een weende
Dat hem die trane wel gedichte
Lipen over sijn ansichte.
3495Ende doe icse brachte banderside,
Die riddere diere was om blide
Vrachde mi oftic iet ware vroet
Waer daer ene hermitage stoet
Daer een hermite woende in.
3500Doe wijsdict hem mer no min.”
Dus voren si met deser tale
Sprekende van hen beiden wale,
Toter wilen ende ter stonden
Dat si dat sant vonden.
3505Doe wiesde hen die verman
Dien wech te vaerne van dan
Al daer die hermitage stoet,
Ende maecte hen des weges vroet.
Dus liten si den verman bliven,
3510Die grote bliscap ginc driven
Dat hire quite was met eren.
Dus voren wech die heren
Toter wilen dat si geraecten
Daersi der hermitagen genaecten.
3515Si quamen daer sise staende vonden:
Si beetten neder ende bonden
Haer orsse alle beide daer voren,
Ende ripen datment mochte horen:
“Laet in! ter goder wilen ontoe!”
3520Die garsoen quam ter porten doe
Ende vrachde hen wies si begerden,
Ende oft hen enege saken deerden
Dies si berecht wilden wesen.
Her Gariët sprac binnen desen
3525Ende bat den knape dor genade,
Datmen heme spreken dade
Den hermite ende Acglavale.
Die bode keerde metter tale
Daer hi den hermite ende Acglavale vant,
3530Ende seide hen daer altehant
Dat hi twee ridders hadde vernomen,
Die daer waren ter porten comen:
“Deen was een scone man,
Ende die wapine die hi droech an;
3535Ende also was die ander mede,
Maer sine wapine ende sine lede
Ende dat icker an gemerken mochte
Was vele swarter, dat mi dochte,
Dan enech roet oft atrament.
3540In weet niet oft gine kent
Oft iet wet van haren saken.
Si seiden dat si u gerne spraken:
Si baden mi sere alle beide
Dat ic hier quame ende u seide.”
3545Acglavale, diet wonder dochte,
Ginc ter porten so hi best mochte,
Ende sijn oem, die clusenare,
Die hem volgede oppenbare.
Acglavael sach ut ten wikette,
3550Ende ward geware van Gariëtte,
Die heren Waleweins broder was;
Ende hi bedachte hem wel das,
Dat hi behorde tArturs hove,
Ende hi werdech was van groten love;
3555Al was hi niet so wel becant
Alse Walewein, sijn broder, achter dlant,
Hi ware starc riddere ende coene
Ende vernaemt van groten doene.
Deen groette den anderen als hine sach.
3560Her Gariët sprac: “Die vele mach,
Here, moet u eren ende minnen
Ende alle die met u sijn daer binnen.”
Acglavael sach op Moriane
Ende mercte sere sine gedane,
3565Ende pensde sere in sijn gedochte
Wat riddere dat wesen mochte
Om dat hi was also gedaen.
Ende Moriaen ginc bi hem staen
Ende vrachde hem oft hem iet gedochte
3570Dat hi heren Lancelote sochte,
Ende dat hi in Morianen quam,
Daer hi ene joncfrouwe vernam,
Dier hi gaf sine trouwe,
Ende hadde te done metter joncfrouwe,
3575Ende dat hi omt soeken van haer sciet.
Hi vrachde ofts hem gedachte iet,
Ende gaf haer sine trowe te pande
Ende voer alsoe uten lande
Ende seide hi soude wederkeren
3580Tharen vromen, tharen eren,
In Moriane, soe hi irst mochte.
Echt vrachdi oft hem gedochte.
Acglavael die antwerde hen
Ende seide: “Her riddere, ic ne ben
3585Die gene niet dies loechenen wille;
Maer ic hebbe selden geweest stille.
Ic sochte Lancelote enen tijt:
Daer na haddic onlange respijt
Doen ic minen broder brachte te hove,
3590Daer hi in ward van groten love;
Ende doen hi riddere was gedaen
Moestic met hem ene vart bestaen,
Dier hi niet wilde laten achter;
Want hi wilde wreken den lachter
3595Die onsen vader was gedaen
Over menech jaer, seldi verstaen.
Minen broder was doen weten
Dat onse viande hadden beseten
Ons erve, dat ons soude sijn bleven,
3600Daer si onsen vader ute verdreven:
Dit wildi wreken ende sparen niet,
Ende hier ombe haddewi menech verdriet
Eer wijt weder conden ontfaen;
Doch hebwi soe vele gedaen
3605Dat wijt weder hebben vercregen,
Ende hebbense alle doet geslegen
Die onse lant hadden beseten.
Maer dat ic der joncfrouwen hebbe beheten
Daer af sijn leden vele der jare
3610Dat ic geloefde te comene thare,
Dat heeft mi noetsake gedaen.
Nu eest mi an min oude gegaen,
Ende hadde noet dat ic mi bedochte
Vortmeer ende bi rade wrochte;
3615Ende ic ben die gene die nine weet,
Ende mi es die waerheit ongereet
Oft si leeft ofte ne doet,
Daer gi af sprect, ic bens niet vroet.”
Doen antwerde heme Moriaen:
3620“Ic salre u meer af doen verstaen:
Si es min moder, ende noch leeft
Die gene die uwe trowe heeft;
Ende gi, here, sijt mijn vader.
Wildi hier af lien algader
3625Dor ende dor mine bede
So dodi wel ende hoveschede.
Gi wont mi met uwen live
An hare, die gi sout hebben te wive,
Haddi gehouden uwe gelof.
3630Nu sijt wel bedacht hier of,
Oft gijs wilt lien ofte ne doet;
Ende maect mi der talen vroet.
Doe gi sciet van mire moder,
(Noch salics u maken vroder)
3635Si droech mi, al ne wiste sijs niet.
Dus sijn, here, die saken gesciet.”
Acglavael antwerde doe hem:
“Bi Gode, her riddere, ic bem
Die wel geloeft dat gi sprect;
3640Ende datter joncfrouwen an mi gebrect,
Dat icse hebbe dus bedrogen
Ende mine vorwerden gelogen,
Hieraf willic minen mesdade
Noch beteren bider Gods genade.
3645Ic sal noch haer hulde gewinnen:
Gi sult comen met mi hier binnen
Met minen oem ende minen broder.
Si selen ons des wel maken vroder
Alsi horen onser beider sprake.
3650Wi selen wesen wel te gemake.”
Doen ontede hi dat wiket.
Elker herten mochte sijn te bet,
Die de redene hadde verstaen
Hoe Acglavael ende Moriaen
3655Hen onderhelsden ende custen;
Elker herten mochs te bat lusten,
Die hadde gesien ende gehort
Hare ende hare word;
Ende ho vrindelijc met minnen
3660Si alle drie gingen daer binnen,
Daer men hars nam gode ware.
Acglavael vertelde daer nare
Sinen oem ende Perchevale
Altemale in warre tale
3665Sine dinge, ende gincse nomen,
Ende hoe dat daer sijn sone es comen.
Alse dit Perchevael hadde verstaen
Men sach soe blidelike ontfaen
Enen riddere alse Perchevael dede
3670Sinen neve aldaer ter stede,
Ende die clusenare also wale.
Die bliscap entie scone tale,
Diemen daer den riddere togede,
Ende hoemen om haer gemac pogede
3675Ende om hen te dienne te danke
Van sulken ate, van sulken dranke
Alsi daer consten doe gewinnen,
Ende diesmen vinden mochte daer binnen!
Dies avons ende waser niet el
3680Dan grote bliscap ende spel,
Die deen vanden anderen maecte.
Ende tirst datten heren vaecte
Gingen si slapen, alsmen daer plach,
Tot datmen verbaren sach den dach,
3685Ende tes die sonne scone sceen.
Die ridders lagen onder hen tween
Langer dan dermite dede,
Die sine getide ende sine gebede
Hadde gelesen ende gesongen
3690Van dat die dach was ontsprongen
Tot dattie heren op waren gestaen
Ende hadden haer cleder ane gedaen.
Doe sprac Moriaen tsinen vader,
Als gi moget horen allegader,
3695Ende seide: hi wilde danen riden,
Ende gerne wist hi, sonder striden,
Oft hi wilde comen tsire moder,
(Dies so wildi wesen vroder)
Ende doen al dat hi hare behiet,
3700Doen hi achters van haer sciet,
Dor Gode ende dor sine doget;
Ende hi hem daer mede verhoget.
Hi telde hoe si moesten derven
Van haren lene, van harre erven,
3705Dat haer quam van haren vader:
“Het was hare ontwiest algader
Bider wet vandien lande;
Nochtan was haer meer die scande,
Dan die scade die si coes,
3710Dat haer sone hiet vaderloes,
Ende si niet en conde betogen
Noch gebringen vor ogen
Dien rechten barsculdegen man,
Die mi an haren live wan.”
3715Doen seide Acglavael, sijn vader:
“Ic sal u berechten al tenegader
Al ut ende ut hoet met mi staet,
Ende secgen u al minen raet.
Nu geloeft mi wel van desen,
3720U en sal niet gelogen wesen
Alse vele alse van enen worde.”
Alse Moriaen die tale horde
Antwerdi weder sinen vader,
Hi lovet wel also algader.
3725Dus bleven daer alle met vlite
Ende dageden metten hermite.
Doe die dinst was gedaen
Si waren vele bat ontfaen
Van al datmen volbringen mochte,
3730Al leidicker an mine gedochte,
Dan ic u wel gesecgen can.
Moriaen sprac sinen vader an:
Hine wilde achterlaten niet
Dat heme sijn vader behiet
3735Dat hine berichten soude
Van dat hi begerde ende woude;
Ende vermanes echt sinen vader,
Dies hem vroet maecte algader,
Ende seide dat hem te voren quam
3740In enen droem, daer hijt vernam,
Dat hi reet al enen dach
Dat hi anders nine sach
Dan wildernesse ende wout
Ende scone bome menechfout.
3745Bi wilen so docht mi mee
Ondertiden hagel ende snee;
Bi wilen docht hem dages heet,
Soe dat hi hadde menech leet;
Bi wilen sach hi sonnescijn claer;
3750Bi willen demsterheit daer naer.
Ende hi sach achter dien foreesten
Lopen alretiren beesten.
Ende liede oec, jonc ende out,
Sach hi gaen achter dwout.
3755Dit dochte hem in drome al.
Maer hine hadde niet tgeval
Dat hi iweren ware comen
Daer hi herberge hadde genomen
Binnen algader deser stonde.
3760Tirst dat naecte den avonde
Doen dochte mi dat ic sach,
Doe hem verdonkerde die dach,
Enen toren staen gewracht,
Diemen met engere cracht
3765Lichte nie mochte gewinnen;
Maer hine mochter geen dore an kinnen
Alse ane andere torre staet.
Binnen desen sach hi enen graet
Harde hoge opward gaen,
3770Ende ene dore daer tenden staen:
Alse hoge alse ene kerke,
Ende van harden diren gewerke
Dochte hem die dore wesen.
Al ware een siec, hi mochte genesen
3775Vander claerheit van daer binnen,
Diemen daer sach ende mochte bekinnen,
Die dochte hem hemelrijcs genoet.
Ende elke trappe was gulden roet
Die daer ane den graet stoet.
3780Doe pensdi in sinen moet,
Op dattie trappen waren so goet,
Hi souder op setten sinen voet,
Ende soutse tellen altemale,
Hoe vele datter ware bi getale,
3785Dat hi daerna versecgen mach
Dat hi dat grote wonder sach.
Doe hire sestech was leden
Ende hi op dandere soude sijn getreden
Doe en sach hire ene niet
3790Van allen die hi beneden liet,
Sonder die gene daer hi op stoet,
Ende die hi hadde onder den voet;
Ende boven hem sach hi negene.
Doe docht hem die dore vanden stene
3795Wel wesen vort alse hoge
Alsmen scieten mochte met enen boge.
Dus mocht hi vort no weder.
Doe sach hi vor hem ter eerden neder
Staen serpente ende wilde beren,
3800Gelijc oft sine wilden verteren,
Ende hadden die kele wide ontaen,
Gelijc oft sine souden ontfaen,
Ende gaepten wide metten monden
Oft sine gerne hadden verslonden.
3805Si dochten hem na heme haken.
Hi sager slangen ende draken,
Die alle sagen opward.
“Met dat ic dus ward vervard
Gebrac mi die trappe mede,
3810Ende ic viel neder daer ter stede,”
Daer hi sach onder gene draken;
Ende vanden groten ongemaken
Ward hi ontwake ende sliep nemme.
Die droem dede hem herde wee,
3815Daer heme dit te voren quam.
Doe was hi erre ende gram,
Ende hine wiste wat dat spelde
Den droem die hem vertelde;
Maer sijn herte seide hem te voren
3820Dat hem smerte ende groten toren
Ende daertoe groet arbeit naecte.
Sint geviel dat hi geraecte
Daer hi vant enen vroden clerc,
Ende hi vertelde hem dit werc
3825Dat hem te voren was comen.
Ende alsi die redene hadde venomen
Ende verstaen oec harde wale,
Soe verteldi heme altemale
Van onsen lande clein ende groet:
3830“Dat wi daer omme in groter noet
Ende in vresen souden wesen
Eer wi weder quamen te desen;
Want die borge starc waren sere
Ende machtech was elc here,
3835Daeromme seidi ons die dinge,
Dat mi ende minen broder sonderlinge
Dese dinc souden werden te sure.
Oec seidi ene andere aventure
Van minen broder Perchevale
3840Ende vanden spere ende vanden grale;
Dat die guldine trappe al daer
Theilege grael ware vorwaer,
Ende dat Perchevael dat soude hulpen winnen,
Ende sterven soude dan daer binnen.
3845Dus maecte hijs mi vroet.
Ende die dore die daer stoet,
Ende die graet desgelike,
Dat betekent oec hemelrike;
Ende dlicht datter was binnen,
3850Daer met mochtment bekinnen.
Ende die trappen die daer lagen
Betekenden Perchevaels dagen,
Dat secgic u hier sekerlike,
Elke enen dach, oft ene weke,
3855Oft int inde ene maent:
Dies sijt seker ende nine waent,
Also lange sal hi leven
Ende dan sal hi slives begeven;
Ende dat u die trappen gebraken
3860Dor uwe sondelike saken:
Gi ward welna over comen
Ende had u sonde niet genomen.
Ende die beren ende die draken
Ende di slangen die daer haken,
3865Dat was teken, wetet wel,
Sekerlike ende niwent el,
Die duvle waenden u hebben vonden
Tharen dele in uwen stonden
Ende gevoert ter eweliker hellen.”
3870Dus ginct die meester vertellen
Hem algader sinen droem,
Ende hiter hem op nemen goem
Ende werken bi vroden rade,
Haestelike ende niet te spade;
3875Hi soude hier onlange sijn,
Want het naecte sinen fijn.
“Live soene,” seide Acglavael,
“Doe liet min broder tspere ende tgrael
Ende die aventuren die hi sochte,
3880Ende quam hier so hi irst mochte
Te minen oem den hermite,
Ende cleetde hem met sinen abite
Dor dat mi die clerc dit seide.
Dus siwi hier nu allebeide,
3885Ende min broder heeft hem begeven
Om te beterne sijn leven;
Ende ic ben oec nu ongesont,
Want ic was toter doet gewont
Ende gequetst ende gefrotsiert,
3890Soe dat mi die macht falgiert,
Ende gaet mi nu an min gesonde.
Dus blevic hier nu ter stonde
Met minen broder, met minen oem,
Om dat si mins souden nemen goem,
3895Ende ic min ziele met hen beware.
Ende gi wilt datic met u vare
Tuwer moder in Moriane?
Nu benic wel in enen wane
Daer te varne, waer ic genesen.
3900Ander sake en es te desen,
Ic vore gerne met u daer,
Dat mogedi weten overwaer,
Om u ere ende te beterne u scame,
En ware datic die doet nine name;
3905Maer ic hebbe tgelove soe goet
Op minen oem, die es soe vroet,
Dat hi mi vor Gode sal verdingen,
Ende te sire bliscap bringen.
Nu merct, sone, onser beider vromen
3910Nadien dat mi nu es comen
Ende na dat gi cont verhoren,
Gelijc dat ic u seide te voren.
Geraet mi dbeste nu algader:
Nadien dat ic ben u vader
3915Soe sidijt sculdech te done wel,
Soe wie die sake vore gevel
Tuscen mi ende uwer moder.”
Moriaen seide doe: “Waric vroder
Dan gi, ic rider toe geerne:
3920Maer mi staet wel tontberne
Dat uwen live mochte deren ende scaden.
In can u anders niet geraden
Dan gi hier blieft toter stonde
Dat gi hebt weder u gesonde.
3925Die coninc Artur es gevaen,
Ende sijn lant es bestaen
Ende sere bracht onder dnet:
Hier es sijn neve her Gariët,
Die met mi al hier es comen,
3930Ende daer ic die warheit an hebbe vernomen.
Ic sal met hem te hove riden
Dor sine ere, ende daer ontbiden
Tot dat gi sijt gans ende gesont,
Ende sal weder keren hier ter stont
3935Alsic wane dat gi genesen sijt daer of
Ende hout mire moder haer belof,
Dats u God danke ende ment u prijst;
So worde mire moder weder gewijst
Tgoet dies si es onteerft,
3940Ende des si lange heeft gederft.
Ic sal varen ende gi sult bliven
Daer u al goet mote becliven.
Ic sal hulpen der coninginnen.
God late mi sulken lof gewinnen,
3945Dat hare te baten moet comen
Ende mi teren ende te vromen!
Ic sal keren, des sijt gewes,
Alsic wane dat tijt es,
Ende uwes gedinken alse mins vader.”
3950Des dancten si Moriane algader.
Hen dochte doe die beste raet
Dien hire to gaf na dien dat staet.
Gariët ende oec Moriaen
Baden Perchevale, sonder waen,
3955Dat hi mede mochte varen
Die coninginne hulpen bewaren
Ende den coninc Arture verloesten,
Ende sijn lant hulpen vertroesten.
He dede hen daeraf doe een belof,
3960Wils hem sijn oem geven orlof.
Doen baden sijs den oem al daer,
Ende Acglavael baets oec daer naer
So vele, dattie oem dede.
Done sachmen nie te gere stede
3965Blider liede dan si waren,
Dat Perchevael mede soude varen.
Dus namsi orlof ende voren danen.
Nu latic dese ende sal vermanen
Hoet met Lancelote es vergaen,
3970Die dat dier wilde doet slaen.

VI. Hoe Lanceloet dat dier verwan ende hone Walewein [verloeste ende hoe die coninc van Yrlant gevaen es]

Nu maect ons daventure cont,
Dat Lanceloet reet ter selver stont,
Doe hi van Waleweine sciet
Ter wegesceden, ende lette niet
3975Eer hi quam int woste lant,
Daert dat dier al hadde gescant.
Nu woende daer ene joncfrouwe binnen,
Die wide ende side dede bekinnen
Wie dat dier gedoden conde,
3980Dat sine soude nemen optie stonde
Tenen man al haer lijf.
Men sach nie so sconen wijf,
Ende dat lant was hare algader.
Nu woende daer bi een verrader,
3985Een riddere diese minde sere,
Ende die wachte in allen kere
Na dat dier, oft ieman quame
Die hem daer sijn leven name,
Dat hi dien verraden mochte
3990Dat hijt metten live becochte,
Ende hi dan hemelijc dade verstaen
Dat hijt gedoet hadde, sonder waen.
Dus voer Lanceloet soe verre vort,
Dat hi es comen daer hi verhort
3995Heeft dat vresselike dier,
Dat in sine warande lach ongehier.
Lanceloet sach daer helme ende speren
Ende wapine (hi mocht hem ververen)
Van menegen riddere diet hadde doet;
4000Ende die bene, die daer lagen bloet,
Daert dat vleesch af hadde geten.
Tirst dat Lanceloet conde geweten
Waer dat dier te licgene plach,
Ginc hi darward dat hi mach;
4005Ende doen dat dier ward sijns geware,
Quam gevlogen in dier gebare
Oft die duvel hadde gewesen,
Ende aneverde Lancelote binnen desen.
En ontsach swaerd no spere,
4010Noch gene cracht, no gene were.
Ende Lanceloet opt dier stac,
Dat sijn spere ontwe brac,
Nochtan en quetstijt niet I scelle,
Noch en ginc hem inden velle.
4015Doe trac Lanceloet sijn sward
Ende sloech dat dier met groter vard;
Maer en scaedde hem niet een twint,
Ende scoet Lancelote daer omtrent
An die kele, ende scordene soe,
4020Dats Lanceloet ward harde onvroe,
Want hi trac hem den halsberch dore
Ende maecte hem ene grote score
Recht al toten live toe;
Ende hi wondene mede daertoe.
4025Anderwerf scoet hi hem an,
Ende sloech op hem, maer het ne can
Hem een twint niet gederen.
Doe ginct op Lancelote soe geberen,
Ende scordene toten voten daer naer,
4030Ende gaf hem menege wonde daer,
Ende blies op hem sijn venijn.
En had gedaen een vingerlijn,
Dat Lanceloet hadde an sine hant,
Hi waer daer vanden venine thant
4035Doet bleven opter stede.
Doe quam dat dier gesprongen mede,
Gapende so wide oft met geninden
Lancelote soude altemale verslinden;
Ende Lanceloet wachtet daer ter stont,
4040Ende stac hem tsward inden mont,
Ende croet in toter herten toe.
Dat dier creet so vresselijc doe,
Datment horde wel twee milen.
Ende die verradere, die tier wilen
4045Al dese dinc hadde bespiet,
Doe hi den crete horde letti niet,
Ende reet vaste ter waranden ward;
Want hi horde wel an die gebard
Dat gene dier doet es bleven.
4050Doe hi daer quam van hire beneven
Lancelote sitten, die tien stonden
Verbant daer sine grote wonden,
Dier hi menege hadde ontfaen.
Die riddere begonsten te clagen saen,
4055Ende ginc bi hem ende seide daer naer
Dat hi hem sal verbinden daer
Sine wonden harde wel.
Die ondedage ridder ende fel
Quam tote bi Lanceloets side
4060Ende stal hem sijn sward ter selver tide,
Ende spranc van hem ende gingen slaen,
Ende wondene daer so, sonder waen,
Dat hi neder viel alse doet.
Doen dit sach die verradere groet
4065Waendi dat hi doet ware
Ende liten licgen, ende ginc daer nare
Daer dat dier gelegen was,
Ende sloech hem af daer nadas
Den rechten voet, ende souden dragen
4070Der joncfrouwen daer ic af hebbe gewagen,
Die hi waende hier met winnen.
Ende her Walewein, die hierenbinnen
Soe verre was comen nu ter stede
Dat hi vernomen hadde die waerhede,
4075Dat Lanceloet dat dier hadde vonden,
Quam hem gevolget nu ter stonden
Rechte binnen diere waranden,
Daer die verradere altehanden
Lancelote hadde alsoe gewont
4080Ende den voet genomen nu ter stont,
Ende was op Lanceloets ors geseten,
Dat Walewein wel kinde, die here vermeten.
Doen hijt den genen riden sach
Ende Lancelote, die gewont daer lach,
4085Reet hi vaste ten genen ward,
Ende heeft getrect sijn gode sward,
Ende seide: “Her mordere, gi blivet hier!
Gi hebt verslagen om dit dier
Minen geselle, dat sie ic wel.”
4090Die ondage riddere ende fel
Hadde gerne ontreden daer,
Maer Walewein was hem soe naer
Dat hi nine conde ontgaen,
Ende ginc daer op hem soe slaen,
4095Dattie ander moeste beiden.
Hi ginckene daer also bereiden
Dat hi bidden moeste genade.
Walewein ward doe also te rade,
Dat hine vor Lancelote wille bringen
4100Eer hine daer wilt laten verdingen.
Dus sijn si daer comen allebeide,
Ende Lanceloet, die vanden leide
Becomen was, vander ommachte,
Daer hi in gelegen hadde onsachte,
4105Ende hi Waleweine ward geware,
Riep hi over den mordenare,
Diene daer gemort heeft al bloet:
“Live geselle, slatene doet!
Wetic dat hi doet si nu
4110Ic saels te saechter sterven, secgic u.”
Doe Lanceloet dese sprake seide
En was daer gene langer beide,
Walewein en sloech hem ave thoeft.
Doe ginc hi clagen, dies geloeft,
4115Sinen geselle, ende seide: “Here,
Mogedi genesen nembermere,
Dat laet mi nu al hier verstaen?
Ic sal u wel in staden staen.”
Lanceloet seide ende dede verstaen
4120Hoe hi den dire was ontstaen,
Ende hone na die verradere wonde.
“Dat nemt mi meest mine gesonde;
Maer mochtic igeren te rasten wesen,
Mi donct ic soude wel genesen.”
4125Doe was Walewein harde blide,
Ende bant hem sine wonden tien tide,
Met selken crude die daer to dochten,
Dat si niet bloden mochten;
Ende nam Lancelote ende setten op sijn part,
4130Ende keerden omme ten clusenare ward,
Soe si best conden mochten.
Si waren doe in diere gedochten,
Mochten si daer comen tier stont,
Datten Walewein soude maken gesont.
4135Dus reden si tot dier stonden
Dat si die cluse hebben vonden.
Niet lange sone sijn si daer comen,
Sine hebben Moriane vernomen
Ende Gariëtte ende Perchevale,
4140Dier daer quamen nu ten male.
Doe was daer bliscap menechfout.
Die clusenare dede met gewout
Spise gereiden te sinen gasten.
Si daden Lancelote daer te rasten
4145Soe si best mochten ende conden:
Elc vertelde anderen tien stonden
Hoe sine dinge sijn vergaen;
Ende Moriaen dede oec verstaen
Van sinen vader sine saken.
4150Dien nacht waren met gemaken
Tes clusenare, dat si u cont.
Des anderdages doe Lanceloet verstont
Hoet metter coninginnen es comen,
Al sout hem al die werelt vromen,
4155Hine ware daer langer bleven niet,
Noch om wonde no om verdriet;
Want hi seide hi ware genesen,
Ende hi wilde ember te stride wesen.
Dus moesten si riden ember doe,
4160Waest lief oft leet, smargens vroe.
Sine sparden doe genen dach.
Al ridende Walewein ten wonde sach.
Aldus redense al saechte vort,
Tessi niemare hebben verhort
4165Van harre vrowen der coninginnen,
Die was beseten in allen sinnen
Vanden coninc van Yrlant.
Hi hadde verwst ende verbrant
Soe vele, men mochs niet geweten;
4170Haer selven hadde hi beseten
In enen casteel daer hi lach voren.
Hi hadde in diren ede gesworen,
En gaf si haer niet op met minnen,
Ende mochti den casteel gewinnen,
4175Hine souder nieman speren,
Van allen diere binnen waren,
Te done soe groten lachter,
Men souder spreken omme hier achter;
Ende haer selven als te voren.
4180Dit hadde die coninc daer gesworen
Bi sire crone ende bi al
Daermen coninc bi geloven sal,
Ende hen te doene sware scande.
Doe si quamen in Arturs lande,
4185Die heren daer ic af doe verstaen,
Sagense enen casteel, sonder waen,
Daer een water ombe liep,
Dat harde breet was ende diep:
Diene dede maken was wel bedocht.
4190Die casteel was wel gewrocht
Uten gronde van grauwen stene.
Die coninc Artur hadde borch negene
Daer hi hem op meer verliet,
Ende diene was noch verloren niet.
4195Maer en hadde niet langer dach
Tfolc datter binnen lach,
Dan sire bi dage ute varen;
Ende diemen daerna mochte bevaren,
Daer waren anders an gene genaden,
4200Men daetse siden oft braden:
Dit had die coninc daer gesworen,
Die sanderdages soude comen daer voren,
Ende die dlant hadde gesaect
An hem, ende godeloes gemaect
4205Ende menege weduwe ende wese.
Dlant was in groter vrese
Bider scaden, die si nu namen.
Doe sagen die heren, die daer quamen,
Dat volc vlien ende vluchten
4210Haer goet, alse die vruchten:
Het ginc met hen al uten spele.
Si gemoetten volx vele,
Beide man, wijf ende kinder,
Die dat lant ruemden ginder.
4215Si dreven die beeste, si drogen tgoet,
Sulke gereden, sulc te voet:
Hen dochte sine mochten niet bet.
Doen vrachde her Gariët
Enen man dien hi gemoette,
4220Ende dien hi hoveschelijc groette,
Om dat lant ende om niemare,
Ende wat daer den volke ware
Dat si daer dus sere vlien.
Die gode man antwerde mettien:
4225“Si wanen hebben al verloren:
Die coninc sal hier comen voren
Te desen castele die hier staet:
Die liede en weten genen raet;
Si verlisen goet ende al.
4230Hier es gesciet groet ongeval:
Dordeel es over ons gegaen;
Die coninc Artur es gevaen,
Wine weten in wat staden.
Hi was belegen ende verraden
4235In een foreest daer hi voer jagen,
Daer waest dat wine achters sagen;
Ende die coninc van Yrlant
Saect al dit rike tsire hant:
Het moet hem al opgeven
4240Dat behouden wilt sijn leven,
Want hi heeft een crachtech here,
Ende onse volc es sonder were.
Wi sijn alle sonder geleide:
Her Walewein ende Lanceloet beide
4245Si sijn gevaren uten lande,
Dat es ons comen ter groter scande;
Wi sijn alle sonder toverlaet
Ende leitsman ende raet.”
Doen seide daertoe Moriaen:
4250“In desen casteel die hier es gestaen
Es daer binnen ieman nu?”
Die gode man seide: “Ic sect u:
Daer sijn binnen ridders tiene,
(Haer doet staet hen wel tontsiene)
4255Ende soudire een groet getal.
Nu vruchten si dat ongeval
Dat hier achter dlant deert.
Si hadden den casteel wel verweerd,
Hi es so vast, dit naeste jaer;
4260Want si hebben binnen daer
Wapine ende lijfnere
Ende volcs gnoech ter were
Hen tonthoudene daer binnen;
Men mochtse lichte niet winnen
4265Met crachte in gere wise
Alse lange alsi hebben spise;
Maer ember sout tenen inde comen.
Mi donct God wil ons verdomen.
Die coninc heeft so dire gesworen,
4270Al soudire . vij. jaer licgen voren,
Si hebben alle dlijf verloren
Die hire in vint als hire comt voren,
Die hem jegen hem vermeten;
Dit heeft hi hen laten weten;
4275Ende haer kindere en haer wijf,
Al mochten die verdingen dlijf,
Si selen nochtan moten darven
Hars goets ende harre arven.
Ende wine hopen gere baten;
4280Dus moetwi den casteel laten
Ende vlien ende laten staen.”
Doe seide her Walewein saen:
“Live vrient, God lone u,
Dat gi ons hebt bericht nu.”
4285Doen dochte Waleweine dbeste
Dat si voren binnen der veste,
Die scone was ende herde vaste,
Ende si daer groetten die gaste
Ende die heren diere waren binnen,
4290Datse God moeste minnen
Ende haer dinc ten besten laten gaen!
Die ridders waren daer wel ontfaen,
Want si kindense alle wale.
Daer was bliscap in die zale
4295Om Waleweine ende Lancelote.
Walewein vertelde onder die genote
Vanden goden riddere Moriaen,
Wat hi dor hem daer hadde gedaen,
Ende dat hi ware der bester een
4300Die den sonne nie besceen.
Dit dede Walewein daer verstaen.
Nu sprac vord her Moriaen:
“Hets goet dat wi hier binnen duren,
Ende laet ons nu hier aventuren
4305Dor den coninc uwer alre here.
Het ware sonde ende onnere
Soudewi den casteel opgeven,
Wine souden eer aventuren onse leven
Ende wachten der aventuren bloet.”
4310Walewein volgets ende Lanceloet,
Ende seiden: “Die sinen here gebrect,
Hets recht datmens hem lachter sprect
Weder ende vort die werelt dure.
Waendi geniten der aventure,
4315Wi selen nu des geninden,
Ende God sal ons sine hulpe sinden,
Dat hopic, in corten dagen.
Wi mogen hier wel prijs bejagen
Ende den coninc onsen here
4320Behouden oec wel sine ere;
Al es aldus nu gevaen,
Oft God wilt, hi sal ontgaen
Mijn herte seit mi ende min sin,
Willewi geduren hier in,
4325Wi selen prijs bejagen nu.”
Dus ginc hen ane, dat secgic u,
Her Walewein ende Moriaen;
Ende doen si sine word hadden verstaen,
Die gene die daer binnen waren
4330Ende en wech souden sijn gevaren,
Doen si bekinden der heren sin,
Sone was daer negeen ridder in
Noch oec soudier noch seriant,
Dat hi wilde gaen in hant,
4335Noch rumen die gode veste.
Moriaens raet dochte hen dbeste;
Ende omdat hi soe onsienlijc sceen,
Daer hi stont op sine been
Sceen hi dat hi een here al
4340Scoffiren soude, haddi geval.
Elc gaf daer sine sekerhede
Met hem te blivene daer ter stede
Ende den anderen niet te begevene
Dor te darvene vanden levene,
4345Si selen eer ander niemare horen.
Doen die ede waren gesworen
Ende die sekerheide gedaen,
Gingen si vaste sluten saen
Haer porten, ende daer binnen
4350Haer hulpe die si mochten gewinnen,
Ende daertoe alle die lijfnere
Jegen den coninc ende sijn here,
Die daer wel gehinde lach.
Eer hem verdonkerde die dach
4355Quam die coninc selve sere verbolgen,
Ende dede hem menegen ridder volgen,
Die behorden tsire maisniden,
Ende daertoe vele van anderen lieden,
Die harde werechtech waren,
4360Ende quamen vor den casteel gevaren.
Doe dede die coninc vragen
Den genen die daer binnen lagen
Oft si den casteel op wilden geven
Ende verdingen alle haer leven.
4365Doe antwerden die van binnen:
Sine liten hen niet winnen
Alse lange alsi mochten leven,
Noch haren rechten here begeven.
Doe swoer die coninc enen eet,
4370Sine gaven hen op gereet,
Hine lietse nembermer verdingen
Om al dat si mochten volbringen.
Maer sine haddens genen gere
Ende gereiden hen ter were.
4375Si souden bliven optie cantele,
Ende worpen ute ten castele
Stene groet ende swaer,
Ende dreven den coninc achter daer
Van dien castele opt velt,
4380Daer si slogen haer getelt.
Binnen dien ginc die nacht in hant;
Ende die daer comen waren int lant
Si slogen tenten ende paulione
Ende logierden in dat grone.
4385Alse dat die van binnen sagen
Gingen si overeendragen,
Ware dat leden si dien nacht,
Die coninc soude meerre cracht
Bejagen van ridders ende van lieden,
4390Ende een crachtech here ontbiden,
Ende beter es dat sijt nu aventuren
Ende riden daer buten den muren
Dan si meer worden verladen.
Hier af worden si scire beraden
4395Eer hem noch come toe.
Dit viseerde Lanceloet doe:
“Wine mogen niet ontflien,
Wine dorven om gene hulpe sien,
Noch wine mogen rumen den casteel;
4400Bedi so eest bat onse vordeel.”
Dus waren si snachs inden casteel
Sonder spel ende enech riveel.
Si hilden hen te gadere vaste
Alse vrome liede ende gode gaste.
4405Si aten ende dronken dat hen bequam.
Ende talre irst dat men vernam
Dat der dageraet naecte,
Daer ne was nieman die vaecte.
Si wilden grote dinc bestaen.
4410Si gingen hen alle wapinen saen,
Elkerlike om sijn leven.
Si daden orscoren geven.
Wat holpt dat ict maecte lanc?
Tirst dattie dach ontspranc
4415Si waren binnen wel gereden,
Ende hadden starke orsse bescreden
Ende wapine goet ter cure.
Si porden ute ter goder ure:
Si daden hen die porte ontsluten.
4420Dus voren die van binnen buten
Met algader harre crachte.
Die daer daden die sciltwachte
Si worden der andere geware
Ende voer hen ane met haerre scare,
4425Maer dat en besloet hen niet een bast.
Moriaens wapine waren so vast:
Hi dede doe die vorebetalge:
Hine gaver niet omme ene maelge
Dat hi den strijt daer began.
4430Men sach nie eertscen man
Slaen soe vreesselike slage.
Si dorvochten gene lage.
Walewein, Perchevael ende Lanceloet
Slogen daer nu menegen doet,
4435Ende sijn tes conincs tent comen,
Ende hebben haer wapine genomen
Ende haer scilde ende hare speren
Eer si comen conden ter weren:
Sine wisten wat hen was gesciet.
4440Daer ne was gespaert niet.
Si slipen vaste in haren rinc,
Diere waren metten coninc:
Si begonden sere versagen
Doe si dandere gewapent sagen,
4445Diese bestonden met felre herte.
Daer dogede die menege smerte
Eer si geruemden dat velt.
Si vingen den coninc met gewelt:
Daer ne was nieman an sine side
4450Hine was vroe ende blide
Mochte hi ontragen sijn leven.
Die coninc moeste hem opgeven,
Daertoe dwangene die noet,
Anders hadden sine geslegen doet,
4455Ende sijn volc oec altemale.
Si vorden den coninc binnen der zale
Ende leidene in enen torre vast:
Sine hadden nie so liven gast
Noch daer si soe blide af waren.
4460Die vanden velde mochte ontfaren
Hi achte lettel op dat hire brochte:
Daer mochte winnen wi dats rochte.
Alse die battalge was gedaen
Si hadden volcs vele gevaen
4465Ende den coninc van Yrlant:
Het was hen wel gegaen in hant.
Si haelden daer binnen dat hen dochte,
Dat daer menech dire becochte,
Diere noit gelt ave ne coes,
4470Ende nie en wiste ho hijt verloes:
Dat dede die anxt die si sagen
Van Moriaens groten slagen
Ende van Lanceloete ende van Waleweine
Ende van Perchevale, die opten pleine
4475Menegen brachten in anxte groet
Ende in vresen vander doet.
Si brachten binnen mure die gaste,
Ende sloten hare porten vaste,
Ende hingen doe ute hare scilde,
4480Alse volc dat hen weren wilde.
Doemen Waleweins teken bekinde
Ende Lanceloets banire hem gehinde,
Doe liep die niemare harde wide
Achter lande vanden stride.
4485Des conincs volc dat daer lach,
Si haddens herde swaer verdrach.
Tirst datment hen liet weten,
Die de coninginne hadden beseten,
Si trocken achter; ende al die gene
4490Die den coninc dienden gemene
Ende die met hem quamen inden lande
Duchten sere hare scande,
Ende vernamen an Waleweine die sake
Hoemen mochte die soene gemaken.
4495Walewein wils hem beraden daer.
Haer raet droech overeen daer naer,
Dat si den coninc Arture souden bringen
Daer vore ogen eer si verdingen
Mochten haren here den coninc:
4500“Dan selewi hebben op dese dinc
Goden raet van allen saken
Daer men soene bi moge maken.”
Wat hulpt dat ict make lanc?
Si moesten Arture an haren danc
4505Halen ende bringen daer ter stede,
Ende haer here verdingen daer mede.
Doen die niemare liep int lant,
Dat gevaen die coninc van Yrlant
Ende Artur was bracht daer te gedinge,
4510Ward daer soe grote vergaderinge
Vanden Bertoenen, dat ter steden
Arture hebben onreden
Ende genomen dien van Yrlant,
Ende brachtene met gewapender hant
4515Inden casteel, ondancs hen allen.
Dus eest Arture scone gevallen,
Dat hi aldus es ontgaen,
Ende den coninc heeft gevaen
Die hem hadde gevaen te voren.
4520Nu seldi vanden coninc horen,
Van Yrlant, die daer gevaen lach.
Alse hi wiste ende alsi sach
Dattie coninc Artur was uut,
Ginc hi in hant al overluut
4525Ende boet scat ende oec have
In dien datmen hem orlof gave;
Ende oec te werdene sconincs man
Van al sinen lande vort an,
Ende te rumene Arturs rike
4530Met al sinen volke gemeinlike.
Dus moeste die coninc, die was gevaen,
Arture te sinen dienste staen
Van sulken rentsone alsi bespraken.
Van hen latic staen die saken.
4535Ende Artur was so blide daer of,
Dat hi dede beropen hof,
Ende wilde dat tsijns verteerden
Al die gene dies begeerden.
Daer quam menech tsinen hove;
4540Daer was nieman van sulken love,
Noch diet so wel hadde gedaen
Alse Perchevael dede ende Moriaen:
Den loen dies hen Artur boet
Die was ongemate groet.
4545Walewein seide den coninc algader
Van Moriane ende sinen vader,
Ende die aventuren die hen gescieden
Teldi daer voer al die lieden.
Dies was hi daer sere besien.
4550Nu latic die tale hier van dien
Ende sal u tellen vorward saen
Hoe tsinen vader voer Moriaen,
Daer hi met sinen oem siec lach,
Dies ic u hier vore dede gewach.

VII. [Hoe die heren te Moriane voren ende hoe die brullocht gemaect was]

4555Daventure maect ons bekint,
Doen dit orloge was al gehint,
Ende Arturs lant te paise bracht,
Ward Moriaen alsoe bedacht,
Dat hi wilde doen ondertrouwe
4560Sinen vader sire moder, der vrowe.
Den oem bat hi oft hi woude
Dat hi met hem varen soude,
Diet gerne dede, ic maecs u vroet.
Doe seide Walewein ende Lanceloet,
4565Si wilden met hem mede varen
Om sire eren wille, twaren,
Ende om geselscap vanden here.
Dies dancte hen Moriaen sere.
Doe gereiden si hare vart,
4570Ende voren met hem ten clusenare ward.
Si voren blidelike onder hen;
Si telden van dingen die gesciden
Ginder ende hier menegertire,
Onthier ende si quamen ter rivire
4575Daer si sceepten ende over reden.
Ende alsi dwaten waren leden
Quamen si scire te Perchevaels oem,
Die hars nam daer goeden goem.
Ende Acglavael was al genesen,
4580Die gewont hadde gewesen.
Ende Moriaen vrachde hem daer nare
Oft hi al genesen ware,
Ende oft hi wilde doen daer of
Van sire moder sijn belof.
4585Hi seide dat hi gereet ware,
Ende wel genesen openbare;
“Ende die trouwe willic anegaen
Die ic uwer moder hebbe gedaen,
Weltijt gi wilt, Godeweet:
4590Ic beent altoes te doene gereet.”
Perchevael seide: “Wat lettewi dan?
U soene es soe goeden man
Ende soe vrome ende so stout,
Gi moges Gode danken menechfout
4595Dat gine hebt gewonnen nu.
Gereit u vaste, wi varen met u.
Her Walewein ende her Lanceloet
Sijn met hem comen om trouwe groet,
Ende selen met ons in Moriane varen.”
4600Doen en werd daer geen langer sparen,
Sine gereiden hare vart
Ende reden met Moriane darward,
Die den wech conste bat gerede
Dat ieman van hen allen dede.
4605Si reden so lange, dat sire quamen.
Ende alse die vanden lande vernamen
Dat Moriaen brachte sinen vader,
Trocken die heren derward algader,
Ende wildent som wedersecgen daer
4610Om tgoet te behoudene, wet vor waer.
Doe dit Moriaen vernam
Wart hi so tornech ende so gram,
Dat hi trac sijn sward al bloet
Ende reet in dat meeste conroet,
4615Ende sloger daer doet . xv. der heren,
Die hem sijn goet wilden ontkeren.
Alse dit die andere hebben vernomen
Sijn daer te genaden comen,
Ende kinden hem algader sijn lant,
4620Ende gavent sire moder op te hant,
Ende ontfingent van haer weder,
Ende worden haer man daer af seder.
Doe dese dinge waren gehint,
Ende si vrowe was bekint
4625In al tlant, suldi verstaen,
Doe maectmen daer die brullocht saen
Van Acglovale ender vander vrouwe:
Deen dede den anderen ondertrouwe.
Daer ward bliscap ende groet spel:
4630Die brullocht duerde also wel
.xiiij. dage al even groet,
Datmen daer gene porten sloet.
Daer was feeste ende groet spel:
Daer was hen allen gedient wel
4635Van alles dies wies optie eerde.
Daer worden gegeven gode peerde,
Cledere grau ende oec bont:
Menegen scellinc, menech pont,
Menech scoenheit was daer gegeven
4640Om datmen te blideliker soude leven.
Menestrele ende yraude mede
Ward daer gegeven grote rijchede,
Want daer was goets genoech.
Elc hadde daer wel sijn gevoech.
4645Daer moesten bliven die heren nu,
Walewein ende Lanceloet, secgic u,
Tot dattie feeste leden was.
Perchevael bat hen, sijt seker das,
Ende Acglavael die brodegoem,
4650Dat si der brullocht namen goem.
Dat daden si wel eerlike:
Daer ne was nieman, arm no rike,
Hine hadde gnoech ende planteit.
Wat hulpt hier af vele geseit?
4655Doen die feeste daer was leden,
Ende die heren sijn gesceden,
Ende alle orlof hebben genomen,
Es Walewein ende Lanceloet comen
Ende Perchevael, dese heren, twaren,
4660Wilden tes conincs Arturs hove varen;
Want het was den sinxenen na,
Ende die coninc, alsict versta,
Soude hof houden, sijt seker das,
Den meesten die nie gehouden was,
4665Dor Galaäts wille, Lanceloets sone;
Want te hove soude comen die gone,
Ende soude riddere werden also wale.
Hier af liep groet die tale,
Dat hi dat grael winnen sal,
4670Ende daventuren groet ende smal
Die ter tafelronden behoren toe.
Hi soude oec sitten, seidemen doe,
Int vresselijc sitten, wetet dan,
Daer noit in dorste sitten man.
4675Om dit te siene, hebbic vernomen,
Sal menech man te hove comen;
Want die coninc had doen gebieden
Den hogen ende den riken lieden,
Dat si comen souden te hove.
4680Dus quam daer menech man van love.
Ende om dit sone wilde Lanceloet
Niet langer bliven daer al bloet,
Noch Walewein, noch Perchevale,
Ende namen orlof an Acglavale
4685Ende an Moriane oec mede,
Ende an sire moder daer ter stede;
Ende reden so lange dat si quamen
Daer si den coninc Artur vernamen
Te Karmeloet, daer hi lach,
4690Daer hi gerne te sine plach
Als hi stille wilde wesen.
Doe die coninc vernam van desen
Dat Walewein ende Lanceloet
Ende Perchevael oec mede al bloet
4695Comen waren, was hi tien tide
Harre comst harde blide.
Ende doe hi vernam van Acglavale,
Ende si hem seide altemale
Hoe di brullocht is vergaen,
4700Ende van Moriane oec dede verstaen,
Sine coenheit ende sine vromechede,
Die hi daer inden lande dede,
Was die coninc ende die coninginne
Harde blide in haren sinne.
4705Hieraf latic nu di tale
Ende sal vort spreken vanden grale.
Hoet gewonnen was, Godweet,
Dat suldi vinden wel gereet
In dit boec dat volget hier na.
4710Die ander partie, alsict versta,
Van Lancelote gaet hier uut.
Nu biddic Gode al over luut,
Dat hi mins ontferme moete
Alse mins lijfs sal werden bote,
4715Ende mote mine ziele bringen
Te sinen rike ende dies gehingen!
Amen!
Précédent Suivant

Le texte seul est utilisable sous licence Licence OpenEdition Books. Les autres éléments (illustrations, fichiers annexes importés) sont « Tous droits réservés », sauf mention contraire.