Instruments de travail

Becht Harold Edward, Statistische gegevens betreffende den handelsomzet van de Republiek der Vereenigde Nederlanden gedurende de 17^e eeuw (1579-1715), La Haye, Boucher, 1908.

Enkhuizen in kaart. Vier eeuwen stadsplattegronden, catalogue de l’exposition « Enkhuizen in kaart », Alphen aan den Rijn, Canaletto, 1984.

Gruys Jan Albert et Wolf Clemens de, Thesaurus 1473-1800. Nederlandse Boekdrukkers en Boekverkopers, De Graaf, Nieuwkoop, 1989.

Haas Anna de, Het repertoire van de Amsterdamse schouwburg 1700-1772, Maastricht, 2001.

Jensen Jacobsen N.J., Reizigers te Amsterdam. Beschrijvende lijst van Reizen in Nederland door vreemdelingen voor 1850, Amsterdam, 1919.

Knuttel Willem P.C., Catalogus van de Pamfletten-verzameling berustende in de Koninklijke Bibliotheek, La Haye, tomes II-2, III, IV et V, 1895-1905.

Lieburg Fred van, Repertorium van Nederlandse hervormde predikanten tot 1816, Dordrecht, 1996, deux volumes.

Lindeman Ruud, Scherf Yvonne, Dekker Rudolf, Egodocumenten van Noord-Nederlanders uit de zestiende tot begin negentiende eeuw. Een chronologische lijst, Rotterdam, Erasmus Universiteit, 1993.

Molhuysen Philipp Christiaan et alii, Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek, Leyde, Sijthoff, 1914-1937, 10 volumes.

Selm Bernard van, Book sales Catalogus of the Dutch Republic, 1599-1800, Amsterdam/Leyde, 2004.

Traduction œcuménique de la Bible, Paris, Le Cerf, 1992.

Zwart-Kramer Pieter Anthonie, Tussen Hel en Vagevuur: historisch-topografisch handboek van Enkhuizen, Bovenkarspel, Vereniging Oud-Enkhuizen, 1986.

Ouvrages, articles, contributions

Akveld Leonard M., Hart Simon et van Hoboken Willem Johannes (éd.), Maritieme Geschiedenis der Nederlanden, tome II (Zeventiende eeuw, van 1585 tot ca. 1680), Bussum, De Boer Maritiem, 1977.

Allan Francis, De stad Enkhuizen en hare Geschiedenis, Schagerbrug, Honigh, 1856.

Allain Thierry, « Anthony Bartelink, portrait d’un bourgeois hollandais au Siècle des Lumières », Revue du Nord, 91, n° 379, janvier-mars 2009, p. 103-121.

AllainThierry, « Revoir les stratégies de coexistence religieuse sous la pression du déclin économique : le cas de la ville hollandaise d’Enkhuizen au XVIII^e siècle », dans D. Do Paço, M. Monge et L. Tatarenko (éd.), Des religions dans la ville. Ressorts et stratégies de coexistence dans l’Europe des XVI^e-XVIII^e siècles, Rennes, Presses Universitaires de Rennes, 2010, p. 124-128.

Alphen Marc van, « Ronselaars voor de VOC in Enkhuizen omstreeks 1710 », Steevast, 17, 1995, p. 28-35.

Arnade Peter, Realms of Ritual. Burgundian Ceremony and Civic Life in Late Medieval Ghent, Ithaca/Londres, Cornell University, 1996.

Arnade Peter, Beggars, Iconoclasts, and Civic Patriots. The Political culture of the Dutch Revolt, Ithaca/London, Cornell University, 2008.

Aten Diederik, « Stedelijke handelspolitiek. Alkmaar en de Beemster in de 17^e en 18^e eeuw », Holland, 24, 1992, p. 146-159.

Aten Diederik, « Als het gewelt comt… » Politiek en economie in Holland benoorden het IJ, 1500-1800, Hilversum, Verloren, 1995.

Backouche Isabelle, « Construction d’un genre littéraire, construction d’un espace : les guides parisiens et la Seine (18^e-19^e siècle) », dans G. Chabaud, E. Cohen, N. Coquery, J. Penez (éd.), Les Guides imprimés du 16^e au 20^e siècles. Villes, paysages, voyages, Paris, Belin, 2000, p. 403-418.

Bakker Peter, « Portret van Enkhuizen anno 1614 », Steevast, 12, 1990, p. 16-25.

Bardet Jean-Pierre, Rouen aux dix-septième et dix-huitième siècles. Les mutations d’un espace social, Paris, CDU/SEDES, 1983.

Bedaux Jan-Baptiste, Groot Agnes et Hagen Aernout, « Allegorieën van goed bestuur; het decoratieprogramma van het stadhuis van Enkhuizen (1687-1710) », Jaarboek Monumentenzorg, 3, 1992, p. 142-180.

Beers Jan Kees et Bakker Cees, Westfriezen naar de Oost. De kamers der VOC te Hoorn en Enkhuizen en hun recruteringsgebied, 1700-1800, Hoorn, Historische Genootschap « Oud West-Friesland », 1990.

Begheyn Paul, Gids voor de geschiedenis van de Jezuïten in Nederland 1540-1850, Amsterdam, Volkhof Pers, 2006.

Bekkering-Kuijpers Geertruida, « Jacob Mossel. Van lichtmatroos tot gouverneur-generaal van Indië », Steevast, 13, 1991, p. 49-51.

Beliën Herman, Deursen Arie van, Setten Geert Jan van (éd.), Gestalten van de Gouden Eeuw. Een Hollands groepsportret, Amsterdam, Bert Bakker, 1995.

Benoît Bruno, « Histoire, mémoire et identité politique : l’exemple de la Révolution à Lyon », Annales Historiques de la Révolution Française, 305, n° 3, 1996, p. 491-509.

Berg Willem van den, Leeuwen Marco van et Lesger Clé, « Residentiële segregatie in Hollandse steden. Theorie, methodologie en empirische bevindingen voor Alkmaar en Amsterdam, 16^e-19^e eeuw », Tijdschrift voor Sociale Geschiedenis, 24, n° 4, 1998, p. 402-436.

Bergvelt Ellinoor et kistemaker Renée, De wereld binnen hand bereik. Nederlandse Kunst- en rariteitenverzamelingen. 1585-1735, Zwolle, Waanders, 1992.

Besselaar Herman, « Kerkscheepjes in kerkschepen », Spiegel Historiael, 8, 1973, p. 502-504.

Bientjes Julia, Holland und die Holländer im Urteil deutscher Reisender (1400-1800), Groningue, J.B. Wolters, 1967.

Blondé Bruno, « Cities in Decline and the dawn of a consumer society. Antwerp in the 17th-18th centuries », dans B. Blondé, E. Briot, N. Coquery (éd.), Retailers and Consumer changes in Early Modern Europe. England, France, Italy and the Low Countries, Tours, Presses universitaires François Rabelais, 2005, p. 37-52.

Bochove Christiaan van, « De Hollandse haringvisserij tijdens de vroegmoderne tijd », Tijdschrift voor sociale en economische geschiedenis, 1, n° 1, 2004, p. 3-27.

Bochove Christiaan van, The Economic Consequences of the Dutch-Economic integration around the North Sea, 1500-1800, Amsterdam, Aksant, 2008.

Boekhorst Pieter, Burke Peter et Frijhoff Willem (éd.), Cultuur en maatschappij in Nederland 1500-1850, Meppel/Amsterdam, Boom, 1992.

Boer Willem de, Sint Gommer en Sint Pancras. Klooster, kerk en klerus in Enkhuizen, Enkhuizen, Vereniging Oud Enkhuizen, 1998.

Boon Piet, Bouwers van de zee: zeevarenden van het Westfriese platteland, c. 1680-1720, La Haye, Hollandse Historische Reeks 26, 1996.

Boon Piet, « Kerk en schip. Westfriese zeelieden omstreeks 1700 en hun godsdienstige achtergrond », dans L. Akveld, F. Broeze, F. Gaastra (éd.), In het kielzog. Maritieme-historische studies aangeboden aan Jaap R. Bruijn, Amsterdam, De Bataafsche Leeuw, 2003, p. 317-329.

Bossaers Katja, De regenten van Enkhuizen in de eerste helft van de achttiende eeuw, mémoire de maîtrise, Université d’Amsterdam, 1983.

Bossaers Katja, « Macht, Rijkdom en Aanzien. De regenten in het Noorderkwartier in het midden van de 18de eeuw », Holland, 21, n° 1, 1989, p. 54-62.

Bossaers Katja, « Van Kintsbeen aan ten staatskunde opgewassen »: Bestuur en bestuurders van het Noorderkwartier in de achttiende eeuw, La Haye, Hollandse Historische Reeks 25, 1996.

Bottin Jacques et Calabi Donatella (éd.), Les étrangers dans la ville Minorités et espace urbain du bas Moyen Âge à l’époque moderne, Paris, Maison des Sciences de l’homme, 1999.

Bots Hans, Posthumus Guillaume-Henri et Wieringa Frouke (éd.), Vlucht naar de vrijheid. De hugenoten en de Nederlanden, Amsterdam, Bataafsche Leeuw, 1985.

Braudel Fernand, Civilisation matérielle, économie et capitalisme, Paris, Armand Colin, 1979, trois tomes.

Bremer Jan Teunis, « Een Enkhuizer zouthaalder uit de 17^e eeuw », Steevast, 2, 1980, p. 28-31.

Bremer Jan Teunis, Drie eeuwen zoutharingvisserij te Enkhuizen 1550-1750, Enkhuizen, Paludanus Reeks n° 3, Stolphoeve Pers, 1981.

Bremer Jan Teunis, « De zaak-Blaeuhulck. Een 17^e eeuws zedenmisdrijf te Enkhuizen », Steevast, 12, 1991, p. 16-25.

Brieffies Pim, « Enkhuizen en de invasie van Engelsen en Russen in 1799 », Steevast, 21, 1999, p. 24-34.

Broeze Franklin, Bruijn Jaap et Gaastra Femme (éd.), Maritieme Geschiedenis der Nederlanden, tome III (Achttiende eeuw en eerste helft negentiende eeuw, van ca. 1680 tot 1850-1870), Bussum, De Boer Maritiem, 1977.

Brouwer Douwe, Enkhuizen. Aanteekeningen uit het verleden, Enkhuizen, N.V. Enkhuizen Courant, 3 volumes, 1948.

Bruijn Jaap, « Kaapvaart in de tweede en derde Engelse oorlog », Bijdragen Mededelingen van de Geschiedenis der Nederlanden, 90, 1975, n° 3, p. 498-429.

Bruijn Jaap, Gaastra Femme et Schöffer Ivo, Dutch-Asiatic Shipping in the 17th and 18th centuries, La Haye, M. Nijhoff, RGP n° 15, 1987, volume 1.

Butel Paul, « Crise et mutation de l’activité économique à Bordeaux sous le Consulat et l’Empire », Revue d’histoire moderne et contemporaine, 17, n° 3, 1970, p. 540-558.

Butel Paul, Vivre à Bordeaux sous l’Ancien Régime, Paris, Perrin, 1999.

Cabantous Alain, « Mutations économiques et sociales de Dunkerque pendant la Guerre d’Amérique », Revue du Nord, 62, 246, juillet-août 1980, p. 579-590.

Cabantous Alain, « Le hareng et son monde. Structure de la pêche harenguière de Boulogne à Blankenberge (vers 1650-vers 1830) », Revue du Nord, Hors-série n° 1, 1986, p. 47-72.

Cabantous Alain, « La mer, la ville et la fête aux 18^e et 19^e siècles dans la France du Nord : histoire d’une dépossession », Revue du Nord, 69, 274, juillet-septembre 1987, p. 605-622.

Cabantous Alain, « Les petites villes maritimes dans le réseau urbain de la façade du quart nord-est de la France (17^e-18^e siècles). Étude d’une évolution », dans J.P. Poussou et P. Loupès (éd.), Les petites villes du Moyen Âge à nos jours, Bordeaux, Presses Universitaires de Bordeaux, 1987, p. 401-420.

Cabantous Alain, Le ciel dans la mer. Christianisme et civilisation maritime XVI^e-XIX^e siècle, Paris, Fayard, 1990.

Cabantous Alain, Dix mille marins face à l’océan. Les populations maritimes de Dunkerque au Havre aux XVII^e et XVIII^e siècles (vers 1660-1794). Étude sociale, Paris, Publisud, 1991.

Cabantous Alain, « Le quartier, espace vécu à l’époque moderne : ambiguïté et perspective d’une histoire », Histoire, Économie et Société, 13, n° 3, 1993, p. 427-439.

Cabantous Alain, Les citoyens du large. Les identités maritimes en France (XVII^e-XIX^e siècle), Paris, Aubier, 1995.

Cabantous Alain, « La ville maritime aux XVII^e et XVIII^e siècles : un modèle original en Europe ? », Bijdragen tot de Geschiedenis, 84, 2001, p. 231-242.

Cabantous Alain (éd.), Mythologies urbaines. Les villes entre histoire et imaginaire, Rennes, Presses Universitaires de Rennes, 2003.

Chaix Gérald, « Cologne entre tradition et modernité 1500-1648 », dans M. Acerra, J-P. Poussou, M. Vergé-Franceschi et A. Zysberg (éd.), État, Marine et société. Hommage à Jean Meyer, Paris, Presses Universitaires de Paris-Sorbonne, 1995, p. 10-109.

Chales de Beaulieu Anja, Deutsche Reisende in den Niederlanden. Das Bild eines Nachbarn zwischen 1648 und 1795, Francfort, Peter Lang, 2000.

Chartier Roger, Lectures et lecteurs dans la France d’Ancien Régime, Paris, Le Seuil, 1982.

Clemens Theo, « Ijkpunt 1750. Op zoek naar nieuwe grenzen in het politiek-religieuze landschap van de Republiek », dans C. Augustijn et E. Honnée (éd.), Vervreemding en verzoening. De relatie tussen katholieken en protestanten in Nederland 1550-2000, Nimègue, Valkhof, 1998, p. 69-101.

Corvisier André (éd.), Histoire du Havre et de l’estuaire de la Seine, Toulouse, Privat, 1983.

Crouzet Denis, « Écritures de l’Histoire et idéologie urbaine. Lyon au Grand Siècle », dans M. Acerra, J-P. Poussou, M. Vergé-Franceschi et A. Zysberg (éd.), État, Marine et Société. Hommage à Jean Meyer, Paris, Presses Universitaires de la Sorbonne, 1995, p. 135-161.

Crouzet-Pavan Elisabeth et Lecuppre-Desjardins Élodie (éd.), Villes de Flandre et d’Italie (XIII^e-XVI^e siècles). Les enseignements d’une comparaison, Turnhout, Brepols, 2008.

Davids Karel et Lucassen Jan (éd.), A miracle mirrored: the Dutch Republic in European perspective, Cambridge, Cambridge University Press, 1995.

Davids Karel, The Rise and the Decline of Dutch Technological Leadership. Technology, Economy and Culture in the Netherlands, 1350-1800, Leyde/Boston, Brill, 2008, 2 volumes.

Dekker Rudolf, « Oproeren in de provincie Holland 1600-1750. Frequentie en karakter, relatie met de conjonctuur en repressie », Tijdschrift voor Sociale Geschiedenis, 9, n° 4, 1977, p. 299-324.

Dekker Rudolf, « Oproeren in Holland, 1600-1795. Enkele aspecten », dans H.A. Diederiks (éd.), Van oproeren en stakingen. Sociale en politieke mobilisering in Europa, 1500-1850, La Haye, M. Nijhoff, 1981, p. 77-96.

Dekker Rudolf, Holland in beroering. Oproeren in de 17de en 18de eeuw, Baarn, Amboboeken, 1982.

Denslagen Willem Frans, « Het stadhuis van Enkhuizen: een paleis voor de stadsregering », dans Een machtig monument. 300 jaar stadhuis te Enkhuizen, Zeist, 1989, p. 218-224.

Denslagen Willem Frans, « Het stadhuis van Enkhuizen en de 17de-eeuwse bouwkunst », Spiegel Historiael, 27, n° 6, 1992, p. 218-224.

Depauw Jacques, « Immigration féminine, professions féminines et structures urbaines à Nantes au XVIII^e siècle », Enquêtes et Documents, tome II, Université de Nantes, 1972, p. 37-60.

Deseure Brecht, « “Sa splendeur et sa décadence sont également célèbres”. Het Scheldeverhaal als politieke instrument tijdens de Franse periode », Tijdschrift voor Geschiedenis, 124, n° 4, 2011, p. 534-553.

Deursen Arie van, Bavianen en Slijkgeuzen. Kerk en kerkvolk ten tijde van Maurits en Oldenbarnevelt, Franeker, Van Wijnen, 1998.

D’hoker Marc, « Arm onderwijs voor arme kinderen. Bijdrage tot de studie van het lager beroepsonderwijs in de zuidelijke Nederlanden tijdens de achttiende eeuw », dans Onderwijs en opvoeding in de achttiende eeuw, symposium Doesburg 1982, Amsterdam/Maarssen, APA, Holland Unipress, 1983, p. 103-110.

Diederiks Herman, Een stad in verval. Amsterdam omstreeks 1800, Amsterdam/Meppel, Amsterdamse Historische Reeks n° 4, 1982.

Diederiks Herman, Noordam Dirk Jaap et Tjalsma Heiko (éd.), Armoede en sociale spanning. Sociaal-historische studies over Leiden in de achttiende eeuw, Hilversum, Hollandse Studiën n° 17, 1985.

Dijk Henk van et Roorda Daniel Jeen, « Sociale mobiliteit onder regenten van de Republiek », Tijdschrift voor Geschiedenis, 84, 1971, p. 306-328.

Dijk Henk van et Roorda Daniel Jeen, Het patriciaat in Zierikzee tijdens de Republiek, Middelburg, Mededelingen van het Koninklijke Zeeuwsche Genootschap der Wetenschappen, 1979.

Dillen Johannes Gerard van., Van Rijkdom en regenten. Handboek tot de economische en sociale geschiedenis van Nederland tijdens de Republiek, La Haye, M. Nijhoff, 1970.

Doortmont Michel, « Britse kooplieden in Rotterdam in de achttiende eeuw », dans P. van de Laar et T. de Nijs (éd.), Vier eeuwen migratie: bestemming Rotterdam, Rotterdam, Mondi Taal, 1994, p. 92-105.

Dorren Gabrielle, Eenheid en verscheidenheid. De burgers van Haarlem in de Gouden Eeuw, Amsterdam, Prometheus, 2001.

Duijn Dieuwertje, Het verhaal van een West-Friese wereldstad. Een onderzoek naar de opkomst, bloei en neergang van Enkhuizen tot 1800 aan de hand van de archeologische en historische bronnen, mémoire de master en archéologie sous la direction de J.H.G. Gawronski, Université d’Amsterdam, 2011.

Duke Alastair, Reformation and Revolt in the Low Countries, Londres, Hambledon Press, 1990.

Dunk Herman Walter von der, « Over de betekenis van Ego-documenten. Een paar aantekeningen als in- en uitleiding », Tijdschrift voor Geschiedenis, 83, n° 2, 1970, p. 147-161.

Eerenbeemt Henricus van den, « Armoede in de “gedrukte” optiek van de sociale bovenlaag in Nederland, 1750-1850 », Tijdschrift voor Geschiedenis, 88, n° 4, 1975, p. 468-500.

Eerenbeemt Henricus van den, Armoede en arbeidsdwang. Werk inrichtingen voor « onnutte » Nederlanders in de Republiek 1760-1795. Een mentaliteitsgeschiedenis, La Haye, M. Nijhoff, 1977.

Eikema Hommes Margriet van et Bakker Piet, « Hoogachtbaarheid en ontzaglijke grootheid. De burgemeesterskamer van het stadhuis Enkhuizen », dans H. van Nierop (éd.), Romeyn de Hooghe. De verbeelding van de late Gouden Eeuw, Zwolle, Waanders, 2008, p. 222-240.

Ekkart Rudolf Erik Otto, « Portretten van Johanna Margaretha de Vries, haar ouders en haar grootouders in het weeshuis », Steevast, 12, 1990, p. 4-15.

Ekkart Rudolf Erik Otto, « De portretten van de familie Duyvensz », Steevast, 13, 1991, p. 5-15.

Ekkart Rudolf Erik Otto, « De schilderijenverzameling Snouck van Loosen », Steevast, 20, 1998, p. 4-11.

Ekkart Rudolf Erik Otto, « Hugo Adriaan van Bleiswijk en zijn schilderijenverzameling », Steevast, 22, 2000, p. 21-28.

Engels Marie-Christine, « Een combinatie van kunst en wetenschap: de verzameling van Bernardus Paludanus (1550-1633) », Steevast, 19, 1997, p. 32-36.

Foi chrétienne et milieux maritimes (XV^e-XX^e siècles), Actes du colloque tenu en 1987, publiés par Alain Cabantous et Françoise Hildesheimer, Paris, Publisud, 1989.

Forclaz Bertrand, Catholiques au défi de la Réforme. La coexistence confessionnelle à Utrecht au XVII^e siècle, Paris, Honoré Champion, 2014.

François Étienne, « Stagnation, régression, reconversion : les “villes en déclin” de l’espace allemand, 1600-1800 », Histoire, économie et société, 8, 1989, p. 61-73.

François Étienne, Protestants et catholiques en Allemagne. Identités et pluralisme. Augsbourg 1648-1806, Paris, Albin Michel, 1993.

Fremantle Katherine, The Baroque Town Hall of Amsterdam, Utrecht, H. Dekker et Gumbert, 1959.

Friedrichs Christopher, « Immigration and urban society: seventeenth-century Nördlingen », dans E. François (éd.), Immigration et Société urbaine en Europe occidentale, XVI-XX^e siècles, Paris, Recherches sur les civilisations, 1985, p. 65-77.

Frijhoff Willem, « La fonction du miracle dans une minorité catholique : les Provinces-Unies au dix-huitième siècle », Revue d’histoire de la spiritualité, 48, n° 2, 1972, p. 151-178.

Frijhoff Willem, « De paniek van juni 1734 », Archief voor de Geschiedenis van de katholieke kerk in Nederland, 19, 1977, p. 170-233.

Frijhoff Willem, « La coexistence confessionnelle : complicités, méfiances et ruptures aux Provinces-Unies », dans J. Delumeau (éd.), Histoire vécue du peuple chrétien, Toulouse, Privat, 1979, tome II, p. 229-257.

Frijhoff Willem, « Problèmes spécifiques d’une approche de la “religion populaire” dans un pays de confession mixte : le cas des Provinces-unies », dans La religion populaire, Paris, CNRS, 1979, p. 35-43.

Frijhoff Willem, La Société néerlandaise et ses gradués, 1575-1814, Amsterdam/Maarssen, APA-Holland University Press, 1981.

Frijhoff Willem, « “Non satis dignitatis…” Over de maatschappelijke status van geneeskundigen tijdens de Republiek », Tijdschrift voor Geschiedenis, 96, n° 3, 1983, p. 379-406.

Frijhoff Willem, « La ville, lieu de mémoire de l’Europe moderne ? », dans P. den Boer et W. Frijhoff (éd.), Lieux de mémoire et identités nationales, Amsterdam, Amsterdam University Press, 1983, p. 61-77.

Frijhoff Willem, « Université et marché de l’emploi dans la République des Provinces-Unies », dans D. Julia, J. Revel et R. Chartier (éd.), Les Universités européennes du XVI^e au XVIII^e siècle. Histoire sociale des populations étudiantes, tome I, Paris, EHESS, 1986, p. 205-243.

Frijhoff Willem, Geschiedenis van Zutphen, Zutphen, Walburg, 1988.

Frijhoff Willem, « Identiteit en identiteitsbesef. De historicus en de spanning tussen verbeelding, benoeming en herkenning », Bijdragen en Mededelingen betreffende de Geschiedenis der Nederlanden, 107, 1992, n° 4, p. 614-634.

Frijhoff Willem, « Le seuil de tolérance en Hollande au 17^e siècle », dans Homo religiosus, autour de Jean Delumeau, Paris, Fayard, 1997, p. 650-657.

Frijhoff Willem, « Dimensions de la coexistence confessionnelle », dans C. Berkvens-Stevelinck, J.I. Israel et G.H. Posthumus (éd.), The Emergence of Tolerance in the Dutch Republic, Leyde/New York, Brill, 1997, p. 213-237.

Frijhoff Willem, Nusteling Herbert et Spies Marijke, Geschiedenis van Dordrecht van 1572 tot 1813, Hilversum, Verloren, 1998.

Frijhoff Willem, et Spies Marijke, 1650. Bevochten eendracht, La Haye, SDU, 1999.

Frijhoff Willem, « Uncertain Brotherhood: The Huguenots in the Dutch Republic », dans B. van Ruymbeke et R.J. Sparks (éd.), Memory and Identity. The Huguenots in France and the Atlantic Diaspora, Columbia, University of South Carolina Press, 2003, p. 128-171.

Frijhoff Willem, « Damiette appropriée. La mémoire de croisade, instrument de concorde civique (Haarlem, XVI^e-XVIII^e siècle) », Revue du Nord, 88, n° 364, janvier-mars 2006, p. 7-42.

Frijhoff Willem, « De natie op stap? Nederlanders in Parijs in Koning Lodewijks tijd », De Negentiende Eeuw, 30, n° 3-4, 2006, p. 255-272.

Gaastra Femme, « Heren profiteren. Het aandeel van Hoorn en Enkhuizen in de rijkdom van de VOC-dienaren in Azië in de achttiende eeuw », Steevast, 25, 2003, p. 5-16.

Gabriëls Adriaan, De heren als dienaren en de dienaar als heer. Het stadhouderlijk stelsel in de tweede helft van de achttiende eeuw, La Haye, Hollandse Historische Reeks 14, 1990.

Gantet Claire, La Paix de Westphalie (1648). Une histoire sociale (XVII^e-XVIII^e siècles), Paris, Belin, 2001.

Garden Maurice, Lyon et les Lyonnais au 18^e siècle, Paris, Belles-Lettres, 1970.

Garnot Benoît, Un déclin : Chartres au 18^e siècle, Paris, CTHS, Mémoires de la section d’histoire moderne et contemporaine n° 7, 1991.

Gelder Herman Arend van, Getemperde vrijheid. Een verhandeling over de verhouding van Kerk en Staat in de Republiek der Verenigde Nederlanden en de vrijheid van meningsuiting in zake godsdienst, drukpers en onderwijs gedurende de 17^e eeuw, Groningue, Wolters-Noordhoff, 1972.

Gelder Roelof van, Het Oost-Indisch avontuur. Duitsers in dienst van de VOC, Nimègue, SUN, 1997.

Gelderblom Oscar, « Hollands welvaren. Immigratie in de Republiek (1585-1685) », Spiegel Historiael, 37, n° 7-8, 2002, p. 291-297.

Gelderen Martin van, The Political Thought of the Dutch Revolt, 1555-1590, Cambridge, Cambridge University Press, 1992.

Gijsbers Wilma, Kapitale ossen. De international handel in slachtvee in Noordwest-Europa (1300-1750), Hilversum, Verloren, 1999.

Glasz Pieter, « Dr Bernardus Blok », Bijdragen voor Vaderlandsche Geschiedenis en Oudheidkunde, 4^e série, n° 2, 1909, p. 229-282.

Grijzenhout Franck, Feesten voor het Vaderland. Patriotse en Bataafse feesten, 1780-1806, Zwolle, Waanders, 1989.

Groenhuis Gerrit, De predikanten. De sociale positie van de gereformeerde predikanten in de Republiek der Verenigde Nederlanden voor ca. 1700, Groningue, Wolthers-Noordhoff, 1977.

Groenhuis Gerrit, « Calvinism and National Consciouness: the Dutch Republic as the New Israel », dans A.C. Duke et C.A. Tamse (éd.), Britain and the Netherlands, La Haye, M. Nijhoff, 1981, volume VII, p. 118-133.

Groenveld Simon, Evidente factiën in den staat. Sociaal-politieke verhoudingen in de 17^e-eeuwse Republiek der Verenigde Nederlanden, Hilversum, Verloren, 1990.

Groenveld Simon, Huisgenoten des geloofs. Was de samenleving in de Republiek der Verenigde Nederlanden verzuild?, Hilversum, Verloren, 1995.

Guignet Philippe, Le Pouvoir dans la ville au dix-huitième siècle. Pratiques politiques, notabilité et éthique sociale de part et d’autre de la frontière franco-belge, Paris, EHESS, 1990.

Ham Willem van, « Vlaggen op het paneel “Het bezoek van de prinsen van Oranje aan Enkhuizen” », Steevast, 16, 1994, p. 42-55.

Hancock Claire, Paris et Londres au 19^e siècle. Représentations dans les guides et récits de voyage, Paris, CNRS, 2003.

Hart Pieter Dirk ‘t, De stad Utrecht en haar inwoners. Een onderzoek naar samenlangen tussen sociaal-economische ontwikkelingen en de demografische geschiedenis van de stad Utrecht, 1771-1825, Thèse soutenue en 1983, Enschede.

Hart Simon, « Een sociale structuur van de Amsterdamse bevolking in de 18^e eeuw », dans Geschrift en Getal, Dordrecht, Hollandse Studiën 9, 1976.

Hartog François et Revel Jacques (éd.), Les usages politiques du passé, Paris, EHESS, 2001.

Haven Kornee van der, « “Dat heeft men uw Beleid, uw groot Beleid te danken”. Theatrale vieringen van de Vrede van Rijswijk (1697) in Amsterdam en Hamburg », Holland, 36, n° 4, 2004, p. 313-326.

Heeres Willem et Noordegraaf Leo (éd.), From Dunkirk to Dantzig. Shipping and Trade in the North Sea and the Baltic, 1350-1850, Hilversum, Verloren, 1988.

Henry Louis, « Le volume de l’immigration à Paris de 1740 à 1792 », Population, 26, n° 6, novembre-décembre 1971, p. 1073-1085.

Heuvel Danielle van den, « Getrouwd met Jan Compagnie. Oost-Indiëvaarders en hun echtgenotes in Enkhuizen en omgeving (1700-1750) », Tijdschrift voor Zee Geschiedenis, 23, 2004, p. 30-42.

Heuvel Danielle van den, « Bij uijtlandigheijt van haar man ». Echtgenotes van VOC-zeelieden, aangemonsterd voor de kamer Enkhuizen (1700-1750), Amsterdam, Aksant, 2005.

Hondermark Pascaline, « Les fêtes publiques et politiques à Lille et à Douai dans les années 1720 », Mémoire de maîtrise soutenu en juin 2001 sous la direction de Philippe Guignet, Université de Lille III.

Houtte Jan Albert van, « Geschiedschrijving », dans Algemene Geschiedenis der Nederlanden, Haarlem, Fibula/van Dieshoeck, tome VII, 1980, p. 324-333.

Huisman Cornelis, Neerlands Israël. Het Natiebesef der traditioneel-Gereformeerde in de achttiende eeuw, Dordrecht, van den Tol, 1983.

Huisman Franck, Stadsbelang en standsbesef: gezondheidszorg en medisch beroep in Groningen 1500-1730, Rotterdam, Erasmus, 1992.

Huez de Lemps Christian, Géographie du commerce de Bordeaux à la fin du règne de Louis XIV, Paris/La Haye, Mouton, 1975.

Iachello Enrico, « La représentation des villes siciliennes dans les récits des voyageurs français (18^e et 19^e siècles) », Revue d’Histoire Moderne et Contemporaine, 40, n° 4, 1993, p. 557-577.

Israel Jonathan Irvin, Dutch Primacy in World Trade 1585-1740, Oxford, Clarendon Press, 1989.

Israel Jonathan Irvin, The Dutch Republic: its Rise, Greatness and Fall 1477-1806, Oxford, Clarendon Press, 1995.

Jansen Peter Christiaan, « Armoede in Amsterdam aan het einde van de achttiende eeuw », Tijdschrift voor Geschiedenis, 88, n° 4, 1975, p. 613-625.

Jong Jacob Johannes de, « Het stadhuis, centrum en symbool van stadscultuur en stadsbestuur », dans Een machtig monument. 300 jaar stadhuis te Enkhuizen, La Haye, Rijksdienst voor de Monumentenzorg, 1989, p. 13-22.

Jong Jacob Johannes de, « Visible Power? Town Halls and Political Values », dans W. Te Brake et W. Klooster (éd.), Power and the City in the Netherlandic World, Leyde/Boston, Brill, 2006, p. 149-172.

Jong Joop de, Een deftig bestaan. Het dagelijks leven van Regenten in de 17^e en 18^e eeuw, Utrecht/Anvers, Kosmos, 1987.

Jongste Jan Arie Frederik de, Onrust aan het Spaarne. Haarlem in de jaren 1747-1751, La Haye, De Bataafsche Leeuw, 1984.

Jongste Jan Arie Frederik de, « The restoration of the Orangist Regime in 1747: The Modernity of a “Glorious Revolution” », dans M.C. Jacob et W.W. Mijnhardt (éd.), The Dutch Republic in the Eighteenth Century. Decline, Enlightenment, and Revolution, Cornell, Cornell University Press, 1992, p. 32-59.

Jourdan Annie, La Révolution batave entre la France et l’Amérique : 1795-1806, Rennes, Presses Universitaires de Rennes, 2008.

Kaplan Benjamin, « Hubert Duifhuis and the nature of Dutch libertinism », Tijdschrift voor Geschiedenis, 105, 1992, p. 1-29.

Kaplan Benjamin, Calvinists and Libertines. Confession and Community in Utrecht, 1578-1620, Oxford, Clarendon Press, 1995.

Kist Nicolaas Christiaan, Neêrland’s Bededagen en biddagsbrieven, Leyde, Luchtmans, 1848.

Klein Stephan, Patriots Republikanisme. Politieke cultuur in Nederland (1766-1787), Amsterdam, Amsterdam University Press, 1995.

Kloek Joost et Mijnhardt Wijnand, 1800. Blauwdrukken voor een samenleving, La Haye, SUN, 2001.

Knevel Paul, Burgers in het geweer. De schutterijen in Holland, 1550-1700, Hilversum, Verloren, 1994.

Knotter Ad, « De Amsterdamse scheepvaart en het Noordhollandse platteland in de 16de en 17de eeuw. Het probleem van de arbeidsmarkt », Holland, 16, n° 6, 1984, p. 281-290.

Knotter Ad, « Bouwgolven in Amsterdam in de 17^e eeuw », dans P.M.M. Klep, J.Th. Lindblad, A.J. Schuurman, P. Sinelenberg et Th. Van Tijn (éd.), Wonen in het verleden, 17^e-20^e eeuw. Économie, politiek, volkshuisvesting, cultuur en bibliografie, Amsterdam, NEHA, 1987, p. 25-37.

Knotter Ad et Zanden Jan Luiten van, « Immigratie en arbeidsmarkt te Amsterdam in de 17^e eeuw », Tijdschrift voor Sociale Geschiedenis 13, n° 4, 1987, p. 403-431.

Knotter Ad, « Vreemdelingen in Amsterdam in de 17^e eeuw: groepsvorming, arbeid en ondermerschap », Holland, Regionaal-historisch tijdschrift, 27, n° 4/5, 1995, p. 219-235.

Kok Johannes de, Nederland op de breuklijn Rome-Reformatie, Assen, van Gorcum, 1964.

Kolakowski Leszek, Chrétiens sans Église. La conscience religieuse et le lien confessionnel au 17^e siècle, Paris, Gallimard, 1969.

Kooijmans Luuc, Onder regenten. De elite in een Hollandse stad. Hoorn, 1700-1780, Amsterdam, De Bataafsche Leeuw, 1985.

Kooijmans Luuc, « Patriciaat en aristocratisering in Holland tijdens de zeventiende en achttiende eeuw », dans J. Aalbers et M. Prak (éd.), De bloem der natie. Adel en patriciaat in de Noordelijke Nederlanden, Amsterdam, Boom, 1987, p. 93-103.

Koppenol Johan, Het Leidse ontzet: 3 oktober 1574, door de ogen van tijdgenoten, Amsterdam, Athenaeum-Polak/Van Gennep, 2002.

Kranenburg Hendrik Adriaan, De zeevisscherij van Holland in den tijd der Republiek, Amsterdam, H.J. Paris, 1946.

Kuijpers Erika, Migrantenstad. Immigratie en sociale verhoudingen in 17e-eeuws Amsterdam^e-eeuws Amsterdam, Hilversum, Verloren, 2005.

Kuipers Wiebren, « In de wereld, maar niet van de wereld », dans S. Groenveld (éd.), Wederdopers, menisten, doopsgezinden in Nederland 1530-1980, Zutphen, Walburg, 1993, p. 219-239.

Lamarre Christine, Petites villes et fait urbain en France au dix-huitième siècle. Le cas bourguignon, Dijon, Éditions universitaires de Dijon, 1993.

Lecuppre-Desjardin Élodie, La ville des cérémonies. Essai sur la communication politique dans les anciens Pays-Bas bourguignons, Turnhout, Brepols, 2004.

Lesger Clé, Huur en conjonctuur. De woningmarkt in Amsterdam, 1550-1850, Amsterdam, Amsterdamse Historische Reeks n° 10, 1986.

Lesger Clé, « Intraregional Trade and the Port system in Holland, 1400-1700 », dans K. Davids et L. Noordegraaf (éd.), The Dutch Economy in the Golden Age, Amsterdam, NEHA, 1993, p. 185-217.

Lesger Clé, « Migranten in Amsterdam tijdens de 18^e eeuw: residentiële spreiding en positie in de samenleving », Jaarboek Amstelodamum, 89, 1997, p. 41-68.

Lesger Clé, Handel in Amsterdam ten tijde van de Opstand. Kooplieden, commerciële en verandering in de ruimetlijke economie van de Nederlanden ca. 1550-ca. 1630, Hilversum, Verloren, 2001.

Lévi-Strauss Claude (éd.), L’identité. Séminaire interdisciplinaire, Paris, Bernard Grasset, 1977.

Liesker Ruud et Fritschy Wantje, Gewestelijke financiën ten tijde van de Republiek der Verenigde Nederlanden, volume IV, Hollande (1572-1795), La Haye, Instituut voor Nederlandsche Geschiedenis, 2004.

Lignereux Yann, Lyon et le roi. De la « bonne ville » à l’absolutisme municipal (1594-1654), Paris, Champvallon, 2003.

Lindeboom Gerrit Arie, Haller in Holland. Het dagboek van Albrecht von Haller van zijn verblijf in Holland (1725-1727), Amsterdam, Rodapi, 1979.

Loots Jan Willem, « Een bedroevend en diep verval. Enkhuizen in de eerste helft der negentiende eeuw », dans Zuiderzee-steden. Enkhuizen, Hoorn, Muiden en Harderwijk in de eerste helft van de negentiende eeuw, Amsterdam, Vrije Universiteit Amsterdam, 1985, p. 15-45.

Lottin Alain, « Naissances illégitimes et filles-mères à Lille au dix-huitième siècle », Revue d’histoire moderne et contemporaine, 17, avril-juin 1970, p. 278-322.

Lottum Jelle van, Across the North Sea. The impact of the Dutch Republic on international labour migration (1550-1850), Amsterdam, Aksant, 2007.

Lourens Piet et Lucassen Jan, Inwoneraantallen van Nederlandse steden ca. 1300-1800, Amsterdam, NEHA, 1987.

Lucassen Jan, « Beschouwingen over seizoengebonden trekarbeid naar het Westen van Nederland, ca. 1600- ca. 1800 », Tijdschrift voor Sociale Geschiedenis, 28, 1982, p. 327-358.

Lucassen Jan, et Penninx Rinus, Nieuwkomers, Nakomelingen, Immigranten in Nederland 1550-1993, Amsterdam, Meulenhoff, 1994.

Lucassen Jan, Dutch Long Distance Migration. A concise History 1600-1960, Amsterdam, Research Papers IISG, 1995.

Lucassen Jan, « Tijdelijke of permanente vestiging van Duitsers in Holland », Holland, 27, n° 4/5, 1995, p. 254-262.

Marnef Guido, « The towns and the revolt », dans G. Derby (éd.), The Origins and Development of the Dutch Revolt, Londres/New York, Routledge, 2001, p. 84-106.

Martin Marijke, Tussen traditie en vernieuwing. Ruimtelijke transformaties van Maastricht, 1650-1905, Maastricht, Waanders, 1997.

Meij Johannes Cornelis Alexander de, De Watergeuzen en de Nederlanden 1568-1572, Amsterdam/Londres, Verhandelingen der koninklijke Nederlandse Akademie van wetenschappen, vol. 77, n° 2, 1972.

Menjot Denis et Pinol Jean-Luc (éd.), Les immigrants et la ville. Insertion, intégration, discrimination (12-20^e siècles), Paris, L’Harmattan, 1996.

Messchaert-Heering Suus, « Genaamt: Het Huis van Gemak », Steevast, 23, 2002, p. 16-20.

Moeglin Jean-Marie, Les Bourgeois de Calais. Essai sur un mythe historique, Paris, Albin Michel, 2002.

Moes Jaap et Smit Cor (éd.), In de nieuwe stad. Nieuwkomers in Leiden, 1200-2000, Leyde, Van Eck, 1996.

Mollat Michel (éd.), Histoire des pêches maritimes en France, Toulouse, Privat, 1987.

Mooij Charles de, Geloof kan bergen verzetten. Reformatie en katholieke herleving te Bergen op Zoom, 1577-1795, Hilversum, Verloren, 1998.

Morieux Renaud, Une mer pour deux royaumes. La Manche, frontière franco-anglaise (XVII^e-XVIII^e siècles), Rennes, Presses Universitaires de Rennes, 2008.

Mucchielli Alex, L’Identité, Paris, Presses Universitaires de France, 2002 (5^e édition).

Nierop Henk van, Het verraad van het Noorderkwartier. Oorlog, terreur en recht in de Nederlandse Opstand, Amsterdam, Bert Bakker, 1999.

Nuffel Herman van, « De opstand van de Nederlanden in de Literatuur », dans Opstand en Pacificatie in de Lage Landen. Bijdrage tot de studie van de Pacificatie van Gent, Gand, 1973, p. 240-271.

Nusteling Herbert, Welvaart en werkgelegenjeid in Amsterdam 1540-1860. Een relaas over demografie, economie en sociale politiek van een wereldstad, Amsterdam, De Bataafsche Leeuw, 1985.

O’Brien Patrick, Keene Derek, Hart Marjolein ‘t et Wee Herman van der (éd.), Urban Achievement in Early Modern Europe. Golden Ages in Antwerp, Amsterdam and London, Cambridge, Cambridge University Press, 2001.

Oldewelt Willem Ferdinand Hendrik, « De beroepsstructuur van de bevolking der hollandse stemhebbende steden volgens de kohieren van de familiegelden van 1674, 1715 en 1742 », Economisch-Historisch Jaarboek, 25, 1951, p. 167-249.

Ozouf Mona, « Le cortège et la ville. Les itinéraires parisiens des fêtes révolutionnaires », Annales ESC, 26, n° 5, septembre-octobre 1971, p. 889-916.

Ozouf Mona, La fête révolutionnaire 1789-1799, Paris, Gallimard, 1976.

Ozouf Mona, « Innovation et tradition dans les itinéraires des fêtes révolutionnaires : l’exemple de Caen », Ethnologie française, 7, n° 1, 1977, p. 45-54.

Parker Geoffrey, The Dutch Revolt, Londres, Penguin, 1977.

Perrot Jean-Claude, Genèse d’une ville moderne. Caen au 18^e siècle, Paris/La Haye, Mouton, 1975.

Perrot Jean-Claude, « Urbanisme et commerce au 18^e siècle dans les ports de Nantes et Bordeaux », dans Villes et Campagnes XV^e-XX^e siècles, Lyon, Presses Universitaires de Lyon, 1977, p. 191-203.

Poel Johannes van der, Scheepsmodellen in Nederlandse kerken, Enkhuizen, Vereniging Oud-Enkhuizen, 1987.

Pollmann Judith et Spicer Andrew (éd.), Public Opinion and Changing Identities in the Early Modern Netherlands. Essays in Honour of Alastair Duke, Leyde/Boston, Brill, 2007.

Pot Gerard, « Tussen medelijden en spaarzaamheid. De regenten van het Leidse Huiszittenhuis 1700-1795 », Holland, 20, 1988, p. 65-85.

Pot Gerard, Arm Leiden. Levensstandaard, bedeling en bedeelden, 1750-1854, Hilversum, Verloren, 1994.

Poulsen Bo, Dutch Herring. An environmental history, c.1600-1860, Amsterdam, Aksant, 2008.

Pourchasse Pierrick, Le commerce du Nord. Les échanges commerciaux entre la France et l’Europe septentrionale au XVIII^e siècle, Rennes, Presses Universitaires de Rennes, 2006.

Poussou Jean-Pierre, Bordeaux et le Sud-Ouest au dix-huitième siècle. Croissance économique et attarction urbaine, Paris, EHESS, 1983.

Prak Maarten, Gezeten burgers: de elite in een Hollandse stad: Leiden 1700-1800, Amsterdam, De Bataafsche Leeuw, 1985.

Prak Maarten, « Aristocratisering », Spiegel Historiael, 23, n° 4, avril 1988, p. 226-232.

Prak Maarten, « Civil Disturbances and Urban Middle Class in the Dutch Republic », Tijdschrift voor Sociale Geschiedenis, 15, n° 2, 1989, p. 165-173.

Prak Maarten, « Burgers in beweging. Ideaal en werkelijkheid van de onlusten te Leiden in 1748 », Bijdragen Mededelingen van de Geschiedenis der Nederlanden, 106, n° 3, 1991, p. 365-393.

Prak Maarten, « Individu, corporatie en samenleving. De retoriek van de Amsterdamse gilden in de 18de eeuw », dans C. Lis et H. Soly (éd.), Werelden van verschil. Ambachtsgilden in de Lage Landen, Bruxelles, VUB, 1997, p. 293-319.

Prak Maarten, Republikeinse veelheid, democratisch enkelvoud. Sociale verandering in het Revolutietijdvak, ‘Hertogenbosch 1770-1820, Nimègue, SUN, 1999.

Prak Maarten, Het raadsel van de Republiek, Nimègue, SUN, 2002.

Prak Maarten, « The Politics of Intolerance: Citizenship and Religion in the Dutch Republic », dans H. Po-Chia Hsia et H.F.K van Nierop (éd.), Calvinism and Religious Toleration in the Dutch Golden Age, Cambridge, Cambridge University Press, 2002, p. 159-176.

Renier Gustaaf, De Noord-Nederlandse natie, Utrecht, Oosthoek, 1948.

Rietbergen Peter, « Beeld en zelfbeeld. “Nederlandse” identiteit in politiek structuur en politieke cultuur tijdens de Republiek », Bijdragen en mededelingen betreffende de geschiedenis der Nederlanden, 107, n° 4, 1992, p. 635-656.

Riley James, « The Dutch Economy after 1650: Decline or Growth? », The Journal of European Economic History, 13, 1984, p. 521-569.

Rogier Lodewijk, Geschiedenis van het katholicisme in Noord-Nederland in de zestiende en zeventiende eeuwen, Tome I, Amsterdam, Urbi et orbi, 1947.

Röhlk Frauke, « Schiffart und Handel zwischen Hamburg und den Niederlanden in der zweiten Hälfte des 18. und zu Beginn des 19. Jahrhunderts », Vierteljahrschrift für Sozial- und Wirtschaftgeschichte, Beihefte n° 60, Wiesbaden, 1973.

Rommes Ronald, « Duitse immigratie in Utrecht vanaf de zestiende tot de achttiende eeuw » dans C.A. Davids et P.W. Klein (éd.), De Republiek tussen zee en vasteland. Buitenlandse invloeden op cultuur, economie en politiek in Nederland 1580-1800, Louvain/Appeldoorn, Garant, 1995, p. 169-188.

Rommes Ronald, Oost, west, Utrecht best? Driehonderd jaar migratie en migranten in de stad Utrecht (begin 16^e – begin 19^e eeuw), Amsterdam, Amsterdamse Historische Reeks 38, 1998.

Rooden Peter van, « Van geestelijke stand naar beroepsgroep. De professionalisering van de Nederlandse predikant, 1625-1874 », Tijdschrift voor Sociale Geschiedenis, 17, n° 4, novembre 1991, p. 361-393.

Rooden Peter van, « Dissenters en bededagen. Civil religion ten tijde van de Republiek », Bijdragen en Mededelingen betreffende de Geschiedenis der Nederlanden, 107, 1992, p. 705-712.

Rooden Peter van, Religieuze regimes. Over godsdienst en maatschappij in Nederland, 1570-1990, Amsterdam, Bert Bakker, 1996.

Roodenburg Herman, « “Splendeur et magnificence”. Processions et autres célébrations à Amsterdam au 16^e siècle », Revue du Nord, 69, 274, juillet-septembre 1987, p. 515-533.

Roorda Daniel Jeen, Partij en factie. De oproeren van 1672 in de steden van Holland en Zeeland, een krachtmeting tussen partijen en facties, Groningue, Wolters, 1961.

Rosendaal Joost, Bataven! Nederlandse vluchtelingen in Frankrijk, 1787-1795, Nimègue, Vantilt, 2003.

Royen Paul Christiaan van, Zeevarenden op de koopvaardijvloot omstreeks 1700, Amsterdam, De Bataafsche Leeuw, 1987.

Saaltink Henk, « De schutterij van Hoorn », Spiegel Historiae, 14, n° 5, mai 1979, p. 272-278.

Salomé Karine, Les Îles bretonnes. Une image en construction (1750-1914), Rennes, Presses Universitaires de Rennes, 2003.

Santing Catrien, « Doctor philosophicus. Humanistische geleerdheid en de professionalisering van de vroegmoderne medicus », dans F. Huisman et C. Santing (éd.), Medische geschiedenis in regionaal perspectief: Groningen 1500-1900, Rotterdam, Erasmus, 1997, p. 23-48.

Saupin Guy, Nantes au XVIII^e siècle. Vie et société urbaine, Rennes, Presses Universitaires de Rennes, 1996.

Sawyer Andrew, « The Tyranny of Alva: the creation and development of a Dutch patriotic image », De Zeventiende eeuw, 19, n° 2, 2003, p. 181-211.

Schalk Ruben, Gelderblom Oscar et Jonker Joost, « Schipperen op de Aziatische vaart. De financiering van de VOC kamer Enkhuizen, 1602-1622 », Bijdragen Mededelingen van de Geschiedenis der Nederlanden, 127, n° 4, 2012, p. 3-27.

Schama Simon, Patriots and Liberators. Revolution in the Netherlands 1780-1813, Londres, Fontana, 1992 (1^re édition 1977).

Schenkevelt-van der Dussen Riet, Porteman Karel, Couttenier Piet, Gemert Lia van, Met en zonder lauwerkrans. Schijvende vrouwen uit de vroegmoderne tijd 1550-1850, Amsterdam, Amsterdam University Press, 1997.

Séchet Raymonde, « Les ports militaires : l’université et la mer pour une nouvelle image », dans F. Péron et J. Rieucau (éd.), La maritimité aujourd’hui, Paris, L’Harmattan, 1996, p. 153-164.

Sicking Louis et Abreu-Fereira Darlene (éd.), Beyond the Catch: fisheries of the North Atlantic, the North Sea and the Baltic, 900-1850, Leyde, Brill, 2009.

Sigmond Johannes, Nederlandse zeehavens tussen 1500 en 1800, Amsterdam, De Bataafsche Leeuw, 1989.

Sorgeloos Claude, « Les sources imprimées de la “Descrittione di tutti i Paesi Bassi” », dans P. Jodogne (éd.), Lodovico Guicciardini (1521-1589), actes du colloque international de Bruxelles en 1990, Bruxelles, Peeters, 1991, p. 37-98.

Spaans Joke, Haarlem na de Reformatie. Stedelijke cultuur en kerkelijk leven, 1577-1620, La Haye, Hollandse Historische Reeks 11, 1989.

Spaans Joke, « Katholieken onder curatele. Katholieke armenzorg als ingang voor overheidbemoeienis in Haarlem in de achttiende eeuw », Trajecta. Tijdschrift voor de Geschiedenis van het katholieke leven in de Nederlanden, 3, n° 2, 1994, p. 110-130.

Spaans Joke, « Violent dreams, peaceful coexistence. On the absence of religious violence in the Dutch Republic », De Zeventiende eeuw, 18, n° 2, 2002, p. 149-166.

Spiertz Mathieu, « Godsdienstig leven van de katholieken in de 17de eeuw », dans Algemene Geschiedenis der Nederlanden, volume n° 8, Haarlem, Fibula/Van Dishoeck, 1979, p. 344-357.

Spies Marijke, « Betaald werk? Poëzie als ambacht in de zeventiende eeuw », Holland, 23, 1991, p. 210-224.

Strien-Chardonneau Madeleine van, Le Voyage en Hollande : récits de voyageurs français dans les Provinces-Unies, 1748-1795, Oxford, The Voltaire Foundation, 1994.

Strien Kees van, Touring the Low Countries. Accounts of British travellers, 1660-1720, Amsterdam, Amsterdam University Press, 1998.

Strien Kees van, De ontdekking van de Nederlanden. Britse en Franse Reizigers in Holland en Vlaanderen, 1750-1795, Amsterdam, Het Spectrum, 2001.

Tap Pierre (éd.), Identités collectives et changements sociaux, Toulouse, Privat, 1980.

Te Brake Wayne Philipp, Regents and Rebels. The Revolutionary World of an Eighteenth-Century Dutch City, Cambridge Mass., Basil Blackwel, 1989.

Theunisz Johann, Het stadhuis te Enkhuizen (1686), Assen, van Gorcum, 1927.

Tilly Charles, Coercion, Capital, and European States, AD 990-1990, Cambridge Mass., Basile Blackwell, 1990.

Tricht Otto van, Overzigt van de geschiedenis der kerkhervorming in de stad Enkhuizen, Enkhuizen, 1849.

Trompetter Cor, « De migratie van Twente naar Amsterdam in de zeventiende en achttiende eeuw », Tijdschrift voor Sociale Geschiedenis 21, n° 2, 1995, p. 145-165.

Unger Richard, « Dutch Haring, Technology, and International Trade in the Seventeenth Century », The Journal of Economic History, 40, n° 2, juin 1980, p. 253-279.

Valk Gerrit, « Oproeren, onlusten en rellen in Alkmaar gedurende de Republiek », Holland, Regionaal-historisch tijdschrift, 13, n° 5, 1981, p. 230-247.

Veluwenkamp Jan, Archangel. Nederlandse ondernemers in Rusland, Amsterdam, Balans, 2000.

Verbaan Eddy, De woonplaats van de faam. Grondslagen van de stadsbeschrijving in de Zeventiendeeeuwse Republiek, Hilversum, Verloren, 2011.

Visser Johannes Theodor de, Kerk en staat, Leyde, Sijthoff’s, tome II, 1926.

Vliet Adrie van, Vissers en kapers. De zeevisserij vanuit het Maasmondgebied en de Duinkerker kapers (ca. 1580-1648), La Haye, Hollandse Historische Reeks 20, 1994.

Vliet Adrie van, « Zeevarenden op de vissersvloot, 1580-1650 », Tijdschrift voor Sociale Geschiedenis, 22, 1996, p. 241-259.

Vlis Ingrid van der, Leven in armoede. Delftse bedeelden in de zeventiende eeuw, Amsterdam, Prometheus/Bert Bakker, 2001.

Vogel Jaap, « Ambachtslieden, trekarbeiders en handelaars. Migranten in de 18de-eeuwse Republiek », Spiegel Historiael, 37, n° 7-8, juillet-août 2002, p. 306-311.

Vos Herman de, Met snee en kake van wint. Leven en werken op schepen van de VOC-kamer Enkhuizen en andere notities uit het Enkhuizer stadsarchief, Hoorn, Stichting Vrienden van het Westfries archief, 2009.

Vovelle Michel, « Le prolétariat flottant à Marseille sous la Révolution française », Annales de démographie historique, 3, 1968, p. 111-138.

Vovelle Michel, Les métamorphoses de la fête en Provence de 1750 à 1820, Paris, Aubier/Flammarion, 1976.

Vries Jan de, European Urbanization 1500-1800, Londres, Methuen and Co, 1984.

Vries Jan de, « The Decline and Rise of the Dutch Economy, 1675-1900 », dans G. Saxonhouse et G. Wright (éd.), Technique, Spirit, and Form in the Making of the Modern Economies. Essays in Honor of William N. Parker, Greenwich/Londres, JAI Press, 1984, p. 149-189.

Vries Jan de, et Woude A.M. van der, Nederland 1500-1815. De eerste ronde van moderne economische groei, Amsterdam, Balans, 1995.

Vries Johan de, De economische achteruitgang der Republiek in de achttiende eeuw, Leyde, Stenfert Kroese, 1968.

Vries Pieter Jan de, « Een havenproject in Enkhuizen uit de achttiende eeuw. De paskaarten van Jan Belkmeer en Jan Rood », Steevast, 23, 2001, p. 62-79.

Vries Pieter Jan de, « Geeraerdt Brandt en de bronnen bij de “Kroniek van Enkhuizen” », Steevast, 24, 2002, p. 43-57.

Vries Richtje de, « De poorters van Enkhuizen tussen 1731 en 1818. De herkomstgebieden van immigranten in een tijd van verval », dans A.P. Klerk et M.W. Heslinga (éd.), Historische geografie in meervoud, Utrecht, Matrijs, 1984, p. 186-198.

Vries Richtje de, Enkhuizen 1650-1850. Bloei en achteruitgang van een Zuiderzeestad, Amsterdam, De Bataafsche Leeuw, 1987.

Vries Richtje de, « Crisis en sociale politiek in Enkhuizen, 1650-1850 », dans Barre tijden. Crisis en sociale politiek rondom de Zuiderzee, 1650-1850, Zutphen, Walburg, 1989, p. 36-57.

Walter François, Les figures paysagères de la nation. Territoire et paysage en Europe, XVI^e-XX^e siècle, Paris, EHESS, 2004.

Wever-Nierop Marianne, « De weesjongens uit Enkhuizen in dienst van de VOC », Steevast, 24, 2002, p. 5-28.

Wijngaarden Hilde van, « Het Zwolse werkhuis : liefdadige instelling of zakelijke onderneming? », dans C. Lesger et L. Noordegraaf (éd.), Ondernemers en bestuurders. Économie en politiek in de Noordelijke Nederlanden in de Late middelleeuwen en vroegmoderne tijd, Amsterdam, NEHA, 1999, p. 603-620.

Wijsenbeek-Olthuis Thera, Achter de gevels van Delft. Bezit en bestaan van rijk en arm in een period van achteruitgang (1700-1800), Hilversum, Verloren, 1987.

Wijsenbeek-Olthuis Thera, « Invloed van de VOC op het dagelijks leven in Delft », dans H.L. Houtzager, G.G. Kunz, H.W. van Leeuwen, M. van Noort et M. Tienstra (éd.), Delft en de Oost-indische Compagnie, Amsterdam, Rodopi, 1987, p. 99-117.

Willemsen René, Enkhuizen tijdens de Republiek. Een economisch-historisch onderzoek naar stad en samenleving van de 16^e tot de 19^e eeuw, Hilversum, Verloren, 1988.

Woude Ad van der, Het Noorderkwartier; een regionaal-historisch onderzoek in de demografische en economische geschiedenis van westelijk Nederland van de late Middeleeuwen tot het begin van de 19^e eeuw, Wageningen, AAG Bijdragen 16, 1972.

Zanden Jan Luiten van, « De economie van Holland in de periode 1650-1805: groei of achteruitgang? Een overzicht van bronnen, problemen en resultaten », Bijdragen en Mededelingen betreffende de Geschiedenis der Nederlanden, 102, 1987, p. 562-609.

Zanden Jan Luiten van, Arbeid tijdens het handelskapitalisme. Opkomst en neergang van de Hollandse economy. 1350-1850, Bergen, Octavo, 1991.

Zilverberg Siegfried Boudewijn Johan, « Gerard Brandt en zijn “Historie van Enkhuizen” (1666) », West-Frieslands Oud en Nieuw, 35, 1968, p. 56-70.

Zilverberg Siegfried Boudewijn Johan, « Enkhuizen 1572, historie en mythe », Uit het Peperhuis, 2, 1972, p. 33-53.

Zilverberg Siegfried Boudewijn Johan, « De dichteres Anna van der Horst (1735-1785) en haar geboortestad Enkhuizen », Steevast, 4, 1982, p. 3-10.

Zwart Alida Geertruida et Pieter Anthonie M., « Het wapen van Enkhuizen », Steevast, 9, 1987, p. 15-33.

Zwart-Kramer Alida Geertruida, Van Pest tot Pokken. Vijf eeuwen gezondheidszorg in Enkhuizen, Enkhuizen, Vereniging Oud-Enkhuizen, 1993.