1 B. Benvindo, op. cit., p. 110-112 ;
B. Amez, Vie et
survie, op. cit.,
p. 114-127.
2 B. Benvindo, op. cit., p. 47-55 ; B. Amez, Vie et survie, op. cit.,
p. 294-304.
3 Rose Spijkerman, « ‘The Cross, naturally’.
Decorations in the Belgian Army and their Effect on Emotions,
Behaviour and the Self, 1914-1918 », War in History, 26 (2019): 1,
p. 358-383.
4 T. Simoens, « Discipline », art. cit., p. 288-289 ;
279-292.
5 B. Amez, Vie et survie, op. cit., p. 32 ; 189 ; 205 ; T. Simoens,
Het gezag, op. cit.
6 B. Benvindo, op. cit.,
p. 102-104.
7 Idem,
p. 55-108.
8 Idem, p. 72-76.
9 Idem, p. 90.
10 A. Prost, Les anciens combattants, op. cit., p. 111-139.
11 Nel de Mûelenaere, Belgen, zijt gij tenstrijde gereed?
Militarisering in een neutrale natie 1890-1914, Anvers, thèse
UA, 2016, p. 63-70.
12 Idem, p. 168.
13 J. Declerck, op. cit., p. 9 ; C.-P. Gyssels, op. cit., p. 60 ;
A. Colignon, Les anciens
combattants, op.
cit., p. 93.
14 C.-P. Gyssels, op. cit., p. 117.
15 Idem, p. 50.
16 A. Colignon, Les anciens combattants, op. cit., p. 65.
17 « In den stoet: rijen van vier!
Zonder commando maar met des te meer orde. Alle deelnemers doen al
hun eeretekens aan », « Herdenking van den IJzerslag », De VOS,
10/1919.
18 « Als wij op straat komen, doen wij zulks als
vrije mannen. Wij worden niet opgecommandeerd om in het gelid te
stappen onder bevel van dezelfde mannen, wier vaderlijke goedheid
wij maar al te zeer hebben gesmaakt », « Onze plakbrief », De VOS,
27/07/1930.
19 « Een NSBer loopt
niet als een gedrilde rekruut op straat. Als hij in een betooging
stapt, dan is het als vrije man, niet op stapmarsch, niet als
militaristisch paradevent met een stok in de hand, gekleed met een
feldgraue vest », « Bij Annas », SB, 18/10/1932.
20 S. Horvat, op. cit.,
p. 402.
21 T. Simoens, Het gezag, op. cit., p. 186.
22 S. de Bock, op. cit., p. 109-110.
23 « Un crime horrible », JC, 11/06/1922 ; « L’affaire de Hannut »,
JC, 18/06/1922 ;
« L’affaire Gekière », JC, 02 et 09/07/1922.
24 « Biribi belge », JC, 12/10/1919.
25 G. Provoost, op. cit., p. 50-51.
26 W. van Geert, op. cit.,
p. 99.
27 « En de kwijtschelding? », SB, 28/03/1920.
28 « Wij de jongens der vuurlijn, wij
oud-strijders die ’t gehuil der stervenden hebben gehoord, wij die
weten welke zielsellende er geleden werd, we openen de armen voor
hen die een oogenblik zwak waren, die niet meer bestand geweest zijn
tegen de helsche marteling », « Een voorbeeld », De VOS, 20/03/1920.
29 Jos Monballyu, De jacht op de flaminganten. De
strafrechtelijke repressie van de Vlaamsgezinde militairen aan het
IJzerfront, Bruges, De Klaproos, 2010, p. 141-161.
30 S. de Bock, op. cit., p. 124.
31 Idem,
p. 120.
32 « À la peine et à l’honneur », JC, 12/10/1919.
33 « Gouy-lez-Piéton », JC, 12/06/1921.
34 « tegen die
weinig belangwekkende parasieten en voor de vrijstelling onzer
gevangen oud-strijders », « Tegen de woekeraars », SB, 10/07/1921.
35 « Pour l’amnistie », LP, 31/08/1924.
36 « Belgische Gerechtigheid », De VOS, 20/11/1921.
37 S. de Bock, op. cit., p. 109-112 ; C.-P. Gyssels, op. cit.,
p. 188-192.
38 « Een voorbeeld », De VOS, 12/12/1920 ; « Een betooging der
Vlaamsche Oud-Strijders te Gent », DS, 28/12/1920.
39 S. de Bock, op. cit., p. 111.
40 A. Colignon, Les anciens combattants, op. cit.,
p. 99-100.
41 « Anti-militaristen in de ziel, in de waarheid dat
zijn alle oud-strijders en dat moet hun niet geleerd worden… door
niemand. Zij hebben aan den lijve gevoeld wat militarism is, jaren
lang. Zij hebben den dood en al de gruwelen in de oogen gezien…
Omdat alles heeft hij den oorlog in afschuw ; hij heeft hem
vervloekt, en staat er met saamgeknepen vuist als onverbiddelijke
vijand tegen », « Anti-Militarisme », SB, 13/02/1921.
42 A. Prost, Les anciens combattants, op. cit.,
p. 140-163.
43 C.-P. Gyssels, op. cit., 81 ; A. Colignon, Les anciens combattants, op. cit.,
p. 64.
44 « De oorlog, waar de kleinen de
slachtoffers zijn, en de grooten zich verrijken en hunne
heerschappij bevestigen », « Oorlog aan den oorlog », SB,
15/05/1927.
45 « ’T militarisme en de financie:
van de legers en den woeker », « Het Monsterverbond », De VOS,
25/07/1920.
46 « Eerzuchtige
politici, militairen van de oude school, zaaiers van haat… en
zelfzuchtige fabrikanten vormden de kleine, maar machtige groep,
welke een gevaar voor verstoring van den vrede is. Door de
toenemende democratie zullen de eerzuchtige politici hopelijk
spoedig hebben afgedaan, zullen desnoods als misdadigers
onschadelijk worden gemaakt », « NSB voor den vrede », SB,
07/09/1930.
47 F. Brigode, op. cit., p. 55.
48 « Natuurlijk zijn die fascistjes
ook tegen elke vredespoging en uitgesproken voor oorlog, en alles
wat op vechten en slaan aankomt, als ze er maar niet bij zijn »,
« Onze Fascistjes! », SB, 30/10/1927.
49 « De Nationale Oud-Strijders en de
Wereldvrede », SB,
07/12/1930.
50 « Comment fut réparée l’injure au drapeau », LLB, 03/10/1921 ; « Une
manifestation à Quaregnon », LLB, 05/10/1920.
51 « Zij den oorlog niet onmogelijk
maken. Wie zal het doen? Zoo zij hun levenstaak niet begrijpen, was
ons offer vruchteloos! », « Wat de dooden zeggen », SB,
18/12/1927.
52 S. de Bock, op. cit., p. 98-99.
53 « Wereldvrede, vrijmaking en eenheid van België »,
« Een prachtig besluit », SB, 21/08/1921.
54 S. Claisse, Du Soldat Inconnu, op. cit., p. 93-121.
55 « De Huldiging van den Onbekenden Soldaat », De VOS,
29/10/1922.
56 « De vlaggen die hun ideaal
verzinnebeelden », « De Huldiging van den Onbekenden Soldaat », De VOS,
05/11/1922.
57 « Gedreven door een heilige plicht en door
broederlijke erkentelijkheid jegens onzen onbekenden makker »,
« Dagorde », SB,
12/11/1922.
58 « Ingenomen waren
door lieden, welke, in den loop der jaren 1914-1918, het zekerder en
praktischer vonden achteruit te blijven terwijl de oud-strijders in
de eerste lijn streden », « 11 November te Brussel », SB,
19/11/1922.
59 C.-P. Gyssels, op. cit., p. 94.
60 Idem, p. 65-75.
61 « Naar de broederliefde, naar de
verdelging van volkerenhaat, naar wereldvrede… maar dan als de
puinen nog rooken, als het bloed nog niet is uitgewischt, als
weduwen en weezen nog weenen […] dan al een Duitscher in onze
gemeenten brengen, en publiek doen optreden, alsof het verleden ware
verzwonden… dat is te vroeg! », « Na de voorvallen te La Louvière »,
SB,
18/09/1921.
62 « Imposante manifestation à
Verviers », JC,
04/06/1922 ; « Les manifestations patriotiques », LLB, 30/05/1922.
63 « Om
over de gansche wereld weer, die eene warme en stralende zonne te
laten schijnen, die arbeid, vreugd en voorspoed brengt omdat ze de
vredeszonne is », « Een betooging te Verviers », SB, 04/06/1922.
64 « Dat de overrompeling van België
met zijn tragische nasleep geenszins gerechtvaardigd was en een
sterk uitkomend misdrijf tegen het volkenrecht was » ; « de gewezen
vijanden niet [vroeg] een openbare bekentenis af te leggen in hun
hemd en met den strop rond den hals » ; « weten of de leer van 1914
nog dezelfde is als die van ten huidige dag », « Na de
Internationale Samenkomst te Luxemburg », SB, 07/10/1928.
65 « De geestesgesteldheid onzer vijanden te onzen
opzichte niet veranderd was », ibidem.
66 « Le Congrès de la FNC », LP,
27/05/1930.
67 Marc
Lamot, Voorgeschiedenis en
ontstaan van de pacifistische bewegingen in Vlaanderen
(1919-1931), Louvain, mémoire de licence, KUL, 1984,
p. 111-112.
68 « Een betooging der Vlaamsche Oud- Strijders te
Gent », DS,
23/12/1920.
69 C.-P. Gyssels, op. cit., p. 135.
70 M. Lamot, op. cit.,
p. 114-115.
71 « Herdenking van
den Ijzerslag », De
VOS, 10/19.
72 M. Lamot, op. cit.,
p. 116.
73 « Moorsel-bij-Aalst », DS, 13/08/1920.
74 M. Lamot, op. cit., p. 152.
75 Axel Tixhon, « Continuer la guerre. Sentiments
germanophobes et francophiles dans la Wallonie
d’entre-deux-guerres », dans P.-A. Tallier et P. Nefors (dir.), Quand les canons, op. cit.,
p. 255-267.
76 « De
internationale werking van FIDAC », SB, 28/08/1927.
77 « V.O.S.-sen », Vl. OS, 10/11/1929.
78 Luc Vandeweyer, « Katholieke
vredesactie in bedreigd België (1914-1963) », dans Roger Burggraeve,
Johan De Tavernier et Luc Vandeweyer (dir.), Van rechtvaardige oorlog naar rechtvaardige
vrede. Katholieken tussen militarisme en pacifisme in
historisch-theologisch perspectief, Louvain, Leuven University
Press, 1993, p. 127.
79 « De volledige, onmiddellijke, en eenzijdige
ontwapening van België door het afschaffen van het leger »,
M. Lamot, op. cit.,
p. 163-164 ; L. Vandeweyer, « Katholieke vredesactie », art. cit.,
p. 122.
80 L. Vandeweyer, « Katholieke vredesactie », art.
cit., p. 121.
81 Francis Weyns,
De tussenoorlogse
Ijzerbedevaarten (1920-1939). Een onderzoek naar de politieke
symboliek en de mythevorming, Gand, mémoire RUG, 1992,
p. 73-140.
82 « Een ontzaglijke
en ontelbare Vlaamsche menigte op het doodenveld van Diksmuide »,
DS,
25/08/1930.
83 G. Provoost, op. cit., p. 79.
84 M. Lamot, op. cit., p. 154-162.
85 G. Provoost, op. cit., p. 81.
86 « Au Théâtre de
la Maison du Peuple », LP, 21/03/1928 ; « La manifestation pour
la Paix », LP,
14/08/1922 ; « À Mouscron », LP, 28/08/1920.
87 « À Molenbeek », LP, 01/11/1930 ; S. Claisse, Monuments aux morts, op. cit.,
p. 39-41.
88 « Trazegnies », LP, 20/08/1928 ; « Aux anciens
combattants », LP,
27/06/1927 ; « Watermael-Boitsfort », LP, 03/08/1929 ; « Braine-l’Alleud », LP, 28/10/1930.
89 Robert Demoulin, Militarisme et antimilitarisme en Belgique
après la Première Guerre mondiale. L’affaire du fusil brisé.
Actes du 103e Congrès national des Sociétés
savantes, Nancy–Metz, 1978, p. 305-322.
90 « La
manifestation de Quaregnon », LP, 05/10/1920 ; « Une manifestation à
Quaregnon », LLB,
05/10/1920.
91 « La classe ouvrière bruxelloise manifeste contre
la guerre », LP,
13/11/1928.
92 C.-P. Gyssels, op. cit., p. 160-161 ;
166-167.
93 « L’antimilitarisme au Borinage », LS,
19/10/1920.
94 « Le congrès des
ACS », LP,
06/10/1920.
95 « Des communistes
troublent un convoi mortuaire à Wanze », LLB, 08/09/1923.
96 « La classe ouvrière bruxelloise
manifeste contre la guerre », LP, 13/11/1928 ; « À Anvers », LP, 12/11/1928 ; « Le
prolétariat gantois manifeste contre la guerre », LP, 11/11/1928.
97 « Un
vibrant appel », LP,
11/11/1928.
98 « Le congrès des
anciens combattants socialistes », LP, 25/08/1930.
99 « Les ACS ont tenu un congrès à Bruxelles », LP,
19/10/1931.
100 C.-P. Gyssels, op. cit., p. 99.
101 Francis Balace, « Fascisme et catholicisme
politique dans la Belgique francophone de l’entre-deux-guerres »,
Handelingen van het
XXXIIe Vlaams Filologencongres, Louvain, KUL,
1979, p. 147.
102 Jean Beaufays, « Aspects du nationalisme belge au
lendemain de la Grande Guerre », Annales de la Faculté de Droit, Liège,
1971, p. 105-171 ; Francis Balace, Eric Defoort et Pierre H. Desneux
(dir.), Pierre Nothomb et le
nationalisme belge de 1914 à 1930, Arlon, Éditions de
l’Académie luxembourgeoise, 1980.
103 Guy Delmotte, La Légion nationale, 1922-1942,
Bruxelles, mémoire de licence, ULB, 1965.
104 A. François, La mentalité, op. cit., p. 39-41.
105 Chiffre donné par le ministre
Poullet, AGR, Procès-verbaux
du Conseil des ministres, 15/02/1926.
106 A. Colignon, Les anciens combattants, op. cit.,
p. 78.
107 A. François, La mentalité, op. cit., p. 8.
108 M. Gerard, De schaduw, op. cit.,
p. 246-269.
109 Guy Vanthemsche, « De val van de regering
Poullet-Vandervelde. Een “samenzwering der bankiers”? », RBHC, 9 (1978), 1-2,
p. 165-214 ; « Preciseringen omtrent het verloop van de
politiekfinanciële krisis van 1926 », RBHC, 16 (1985), 1-2,
p. 107-128.
110 G. Vanthemsche, « De val », art.
cit., p. 181.
111 A. François, La mentalité, op. cit., p. 41.
112 A. Colignon, Les anciens combattants, op. cit., p. 108-110 ;
G. Deneckere, Sire, op. cit.,
p. 901-902.
113 « Des échos de
la manifestation aux drapeaux », LS, 12/02/1926.
114 « Un meeting antigouvernemental », LLB, 15/04/1926 ; « Le
dernier meeting des provocateurs », LP, 16/04/1926.
115 G. Deneckere,
Sire, op. cit., p. 902 ; G. Vanthemsche, « De
val », art. cit., p. 185.
116 J. Velaers, op. cit., p. 662 ; 675-677.
117 « Zich gesterkt wist door de sympathie van de
koning », Lode Wils, Honderd
jaar Vlaamse beweging II. Geschiedenis van het Davidsfonds
1914-1936, Louvain, Davidsfonds, 1985, p. 152.
118 AGR, Procès-verbaux du Conseil des ministres,
15/02/1926.
119 H. Haag, op. cit., p. 731-732.
120 A. Colignon, Les anciens combattants, op. cit., p. 128.
121 Idem, p. 68.
122 Luc Vandeweyer,
« Robrecht De Smet in het Vlaamse Front », WT, 43 (1984), 3, p. 180.
123 Bruno de Wever, Greep naar de macht. Vlaams-nationalisme en
Nieuwe Orde. Het VNV 1933-1945, Tielt, Lannoo, 1994,
p. 192-193.
124 Idem, p. 78-79 ;
G. Provoost, op. cit.,
p. 77-79 ; W. van Geert, op.
cit., p. 171-173.
125 Cité dans W. van Geert, op. cit.,
p. 172.
126 A. François, op. cit., p. 8.
127 A. Colignon, Les anciens combattants, op. cit., p. 49.
128 « Overwegend begoede lieden » ;
« terwijl bij NSB de volksmassa veruit de bovenhand had », « De
zegeoptocht », SB,
27/07/1930.
129 « Een feeststoet. De N.S.Bers gaan voorbij,
gemoedelijk, op wandelpas. De Vuurkruisers stappen op militaire pas,
in rangen vier. Soldateske orde! […] Kameraden N.S.B.ers vinden het
militair vertoon van de Vuurkruisers bespottelijk. We zijn toch geen
soldaten meer om in den pas te loopen », « Weest Oud-strijders »,
SB,
02/08/1936.
130 « De leden van die vereenigingen stappen achter
de vlag van het regiment en de vlag van de groepeering… Zij zijn
geschaard per regiment en de muziekkapel van dit regiment speelt de
marsch van het regiment… Zij defileeren in stapmarsch en zooals zij
bij het offensief van 1918 opmarcheerden », « De Zondag te
Brussel », DS,
27/07/1930.
131 « Sinds eenigen
tijd wordt er […] eenen heftigen veldtocht gevoerd voor het vormen
van regimentaire vriendschapsvereenigingen of “amicales”. Deze
zouden als kern eener “Legion Nationale” moeten dienen. […] Waartoe
deze “amicales” en ‘Légion’ moeten dienen? Zou het soms niet zijn om
hier in ons land ook fascistische milities te willen inrichten en
zouden deze op te richten groepeeringen van oud-strijderser niet de
kern en de kaders van dienen te worden », « Verraderswerk », SB,
09/12/1928.
132 « Deze “Fraternelles” de actieve kaders van die
legereenheden als ruggegraat hebben, en de oud-strijders rond deze
militairen in actieven dienst groepeeren. De groepeering dezer
Fraternelles vormt de Legion… een leger buiten het leger dus », « De
“Legion” », Vl.OS,
24/02/1929.
133 « Het Legioen, waar de
oud-strijders gedwee zouden in rang gesteld worden, beoogt niets
anders dan het vormen op nieuwen leest “van een Union Civique” met
natuurlijk alles in ’t fransch. Wij hebben maar een houding: Weg met
alle fascistische en franskiljonsch geknoei. Wij zijn vrij vereenigd
en willen het blijven », « Beschaamde fascisten », SB, 04/11/1928.
134 « Zondag Vergadering », SB, 24/2/1929, « De
“Legion” », Vl.OS,
24/02/1929.
135 A. Colignon,
« La Belgique », art. cit., p. 122.
136 Idem,
p. 120-122.
137 « À Arlon », LLB,
25/06/1933.
138 N. De Mûelenare, Belgen, op. cit., p. 64-67.
139 « Een afdeeling fascistische zwarthemden, met den
stormhelm op het hoofd en den gummistok als wapen », « De Zondag te
Brussel », DS,
27/07/1930.
140 A. Colignon, Les anciens combattants, op. cit.,
p. 217.
141 « De stichter van zooveel onbenullige bondjes die
nooit de grenzen van Brussel hebben overschreden », « Een ernstig
gevaar! », SB,
30/12/1934.
142 « Les invalides
de guerre bruxellois », LP, 12/09/1932.
143 A. Colignon, Les anciens combattants, op. cit.,
p. 135.
144 « Gevoelige
snaar », « Een ernstig gevaar! », SB, 30/12/1934.
145 Ann. parl. Ch., 02/04/1936.
146 Francis Balace et Colette Dupont, « Les “Anciens”
et le roi. Facteurs de cohésion et de divergence, 1945-1950 », Cahiers d’Histoire de la Seconde
Guerre mondiale, 9 (1985), 1, p. 124.
147 Idem, p. 128.
148 Pour la
controverse sur La Rocque Zeev Sternhell (éd.), L’histoire refoulée – La Rocque, les Croix de
feu, et le fascisme français, Paris, Le Cerf, 2019 ; Serge
Berstein et Michel Winock (dir.), Fascisme français, Paris, Perrin,
2020.
149 « Un congrès des Croix de Feu à
Bruxelles », LP,
12/10/1936 ; « Le Congrès des Croix de Feu à Bruxelles », LLB,
12/10/1936.
150 « Les Fraternelles sont-elles fascistes ? », LP, 25/07/1931.
151 « Het bestuur
van de Unie de afdeelingen al te dikwijls gebruikt voor allerlei
parade-betoogingen welke een politieke ondergrond hebben », « Het
Voorzitterschap van de Verbroederingen », HLN, 18/02/1932.
152 « Wat de infanteristen er over denken », DS,
01/08/1932.
153 « Na de
betooging der Fraternellen », DS, 03/07/1932.
154 « La réintégration des fonctionnaires révoqués »,
LLB,
30/12/1933.
155 « Brutale straatagitatie met
franskiljonsch-fascistische bedoelingen », DS, 01/01/1934.
156 « La réintégration… », LLB, 30/12/1933.
157 « Cox », SB,
07/01/1934.
158 « Verontwaardiging », idem.
159 « Brutale
straatagitatie », DS,
01/01/1934 ; « La réintégration… », LLB, 01/01/1934 ; « Après la
manifestation des Fraternelles », LP, 03/01/1934.
160 « La réintégration… », LLB,
01/01/1934.
161 « Après la manifestation », LP, 03/01/1934.
162 « La réintégration… », LLB, 01/01/1934.
163 Le
paragraphe suivant s’inspire de G. Deneckere, « Oudstrijders », art.
cit., p. 862-864 ; J. Velaers, Albert I, op. cit., p. 991-1004.
164 J. Velaers, Albert I, op. cit., p. 997.
165 Jean Stengers, « La droite en
Belgique avant 1940 », Courrier hebdomadaire du CRISP, no 468/469, 1970,
p. 2-16.
166 J. Velaers, Albert I, op. cit., p. 994-995.
167 Idem, 818-823.
168 G. Deneckere,
« Oudstrijders », art. cit., p. 290-292.
169 « Betoogingen van oud-strijders te Brussel », DS, 12/10/1936.
170 G. Deneckere, « Oudstrijders », art. cit.,
p. 285 ; 309.
171 Catherine
Lanneau, « La Légion nationale face à la législation belge sur les
milices privées (1933-1936) », Le phénomène ligueur en Europe et aux
Amériques, Metz, Presses universitaires de Metz, 2011,
p. 205-226.
172 G. Deneckere, « Oudstrijders », art. cit.,
p. 300-309.
173 C.-P. Gyssels,
op. cit.,
p. 143-145.
174 G. Deneckere, Sire, op. cit., p. 905-910.
175 A. Colignon, « La Belgique », art. cit.,
p. 134.
176 Idem, p. 921.
177 Pour un aperçu, voir AEB, Archives de la province du
Brabant. Cabinet du gouverneur, 32 et 35, Perturbations de l’ordre
public.
178 G. Deneckere,
« Oudstrijders », art. cit., p. 292.
179 Idem, p. 300.
180 « La
manifestation des anciens combattants contre l’amnistie », LLB,
25/06/1937.
181 « Z.M. de Koning heeft de vertegenwoordigers van
de oudstrijders-vereenigingen toegesproken over amnestie », DS,
03/07/1937.
182 G. Deneckere,
Sire, op. cit., p. 921.
183 A. Colignon, Les anciens combattants, op. cit., p. 154-163 ; G. Deneckere,
« Oudstrijders », art. cit., p. 301 ; « Een betooging van
Vuurkruisers te Luik », DS, 26/06/1937 ; « D’autres Fraternelles
s’apprêteraient à imiter ce geste », LP, 09/07/1937.
184 « Un ordre du jour de la Confédération des
A.C. », LLB,
24/07/1937.
185 A. Colignon, Les anciens combattants, op. cit., p. 168-172 ;
G. Deneckere, « Oudstrijders », art. cit., p. 318-321.
186 « L’Union nationale des officiers
invalides de guerre tient son XVIIIe congrès », LLB, 20/12/1937.
187 « België te Genève », SB, 14/02/1932.
188 « Voor vrede door landsverdediging »,
« Betoogingen van oud-strijders te Brussel », DS, 12/10/1936.
189 « Le congrès
extraordinaire de la FNC », LLB, 01/10/1935.
190 « XXIIe
Statutair Congres van NSB », SB, 24/03/1940.
191 « Niets bewijst
dat Duitschland oorlog verlangt. Er leeft daar een groot volk, dat
noest arbeidt onder stuwing van een Leider die een genie is op
gebied van opbouwen en inrichten », « Het Internationaal Congres der
Oud-Strijders », SB,
07/03/1938.
192 « Anciens Combattants et agents des Services
publics protestent contre les arrêtés-lois », LP, 06/06/1933 ; « Pour la libération
d’Hem Day et Léo Campion », LP, 18/07/1933.
193 « La deuxième
journée du congrès des ACS », LP, 18/12/1933.
194 Maarten van
Ginderachter, Het rode
vaderland. De vergeten geschiedenis van de communautaire spanningen
in het Belgische socialisme voor WOI, Tielt, Lannoo / Amsab,
2005, p. 313-316.
195 « Un appel des ACS contre la guerre », LP, 12/09/1935.
196 « Le mouvement
Anciens Combattants en Belgique », LP, 25/11/1935.
197 J. Govaert, op. cit.,
p. 38-59.
198 « Les ACS
luttent pour la défense de la Démocratie et de la Paix », LP, 07/06/1938.
199 « Les ACS du
Hainaut », LP,
23/05/1938 ; « Manifestation du 9.7.1939 à Courtrai », LP,
04/07/1939.
200 J. Govaert, op. cit., p. 60.
201 F. Weyns, op. cit., p. 102.
202 W. van Geert,
op. cit.,
p. 62.
203 G. Provoost, op. cit., p. 82.
204 B. de Wever, op. cit.,
p. 198.
205 Sur cette campagne, voir
G. Provoost, op. cit.,
p. 89-108.
206 « Voor de eerste maal sedert den oorlog hebben uw
oudstrijders zich terug in het gelid geschaard waarin zij oprukten
in tijden van geweld en nood… Levenden en dooden smeeken U: geeft uw
kinderen niet met bloed en leven als onderpand van een militair
akkoord… Handen omhoog in het gebaar van de plechtige belofte:
Vlaanderen aan den IJzer eischt: Los van Frankrijk! », « Los van
Frankrijk ! », DS,
19/08/1935.
207 « Die langs allerlei duistere
wegen, de meest disparate menschengroepen weten op te hitsen, met
het doel een uitbarsting te bereiken of in ieder geval de staten te
drijven tot een bewapening, die de welvaart van de bevolking
vernietigt en de geldkoffers van de munitie-nijveraars inhoud en
zwaarte geeft », « Alle wegen leiden naar Rome… », Vl.OS, 14/04/1938.
208 « De provinciale betooging VOS », Vl.OS,
21/05/1939.
209 A. Prost, op. cit.,
p. 111-124.
210 J. Horne, « Beyond Cultures », art. cit.,
p. 216.