Version classiqueVersion mobile

Over literaire kritiek gesproken. Het boek Hugo

 | 
Matthieu Sergier
, 
Stéphanie Vanasten

Kritiek over kritiek

Doxa

Jeroen Van Rooij

Texte intégral

1De camera is geen functie van het oog, maar een vrijplaats die zo groot is als zijn lenshoek en zijn bereik.

2De camera is een vraag: zou u dit ook doen als je wist dat er iemand keek? Wat de camera registreert is eeuwig opvraagbaar en kan op ieder moment ergens op een scherm opduiken, bij iemand thuis, tijdens een gestolen ogenblik op kantoor of terwijl je op het perron op de trein wacht.

3Natuurlijk, het slechte wordt eerder getoond dan het goede, dat is in essentie hoe de controle werkt. Maar ook het goede is niet onopgemerkt gebleven, onthou dat wanneer u kijkt en een koe een andere koe ziet bespringen in een zonnig weiland. U mag dat leuk vinden, als je maar weet dat achter al die triviale opnamen een wereld van goed en kwaad schuilgaat. U bent degene op wie Het Veld een beroep doet, u kunt ooit het kwaad te zien krijgen en het is aan u om het te herkennen en te veroordelen.

4Een camera is controle en vrijheid in één – het een kan niet zonder het ander bestaan. Het Veld heeft van iedere camera een moreel instrument gemaakt. Een camera die niet op Het Veld is aangesloten, is geen camera.

5Registratie is permanent en alomtegenwoordig. Wat niet geregistreerd wordt, bestaat niet.

6Iedere camera is een beschermende capsule, omdat het gebied dat de camera bestrijkt opgenomen is in Het Veld. Wanneer we alle camera’s samen nemen, zien we de gehele openbare wereld. Wat niet openbaar is, behoort niet tot de wereld.

7De wereld is dus vrij. Onvrijheid behoort niet tot de wereld.

8Is de wereld daarmee kleiner geworden? Ongetwijfeld. Kleiner, maar vrijer. Waarmee we niet willen zeggen dat de wereld gekrompen is, integendeel. Ooit had de wereld een vaste vorm, nu is haar concrete omvang minder geworden, maar is ze in potentie oneindig. Iedere uitbreiding van Het Veld is een toename van wat er aan wereld is.

9De camera is een ontdekkingsreiziger. Een reclame voor een kledingmerk kan een camera zijn. Zie maar hoe de ogen van de modellen u volgen als u langs loopt. Een filmposter is een camera, ieder scherm is een camera, een telefoon is al decennia een camera. Geen enkele camera staat ooit uit.

10Het leven is verdubbeld. Een keer speelt het zich af voor het oog van de camera’s en een tweede keer op de servers van Het Veld. Daar is het ongebonden. Het is niet langer lineair: ieder afzonderlijk moment is altijd opnieuw op te vragen. We kunnen het telkens herhalen en er naar blijven kijken. We kunnen alle dagen dat we iets roods droegen achter elkaar monteren, we kunnen onszelf in een uur zien opgroeien of een week lang zien slapen. We kunnen onze geliefde doden kleden in de mode van dit moment en laten dansen op de bruiloft van hun kleinkind. Ze zijn nog jong en al dansen ze een beetje onwennig, ze zijn er weer.

11Ooit was Het Veld een betaalde service. Wie een camera geïnstalleerd had om zijn leven en eigendommen te beschermen, kon deze via www.field.com voor een klein bedrag laten aansluiten op Het Veld. De beelden kwamen binnen op de servers en werden gefilterd door een aantal algoritmen, zodat de relevante opnamen gescheiden werden van de irrelevante data. De algoritmen werden steeds slimmer: waar ze in het begin slechts in staat waren om beweging te onderscheiden, lukte het naarmate Het Veld langer bestond beter en beter om mensen van dieren te onderscheiden, bruuske bewegingen van een rustig tempo en een klant die zijn portemonnee pakt van een overvaller die een mes trekt. Ook het tempo waarin de beelden opgeslagen, verwerkt en weer uitgezonden werden, kwam steeds hoger te liggen.

12In het begin was dit cruciaal. Het andere eind van Het Veld bestond uit een gemeenschap van kijkers, die voor zichzelf de geuzen– naam vigilantes bedacht hadden. Zij waren het uiteindelijke alarmsysteem van Het Veld. Voor een nominaal bedrag bekeken zij uren en uren videomateriaal, altijd live en van over steeds grotere delen van de wereld. Wie dacht een misdaad te zien, meldde dit door een simpele muisklik. Wanneer een bepaald fragment een bepaald percentage alarmmeldingen kreeg – een percentage dat steeds verder algoritmisch verfijnd werd, uitgesplitst over soorten fragmenten, groepen gebruikers en locaties, opnieuw verfijnd en gesplitst tot het zo goed als feilloos was – schakelde Het Veld automatisch de autoriteiten in. Er waren vele sites zoals Field. com, maar er was er geen enkele die het tempo en de precisie van Het Veld kon evenaren.

13Wij vinden nog steeds dat dit de kern van Het Veld is: een intelligente technische entiteit die van surveillance, sousveillance maakt. Andere gebruikers hebben daar vast hun eigen gedachten over: dat Het Veld het ultieme sociale netwerk is; dat de techniek van Het Veld bestaat om afstanden tussen mensen te overbruggen of dat Het Veld het meest gesofisticeerde advertentiemodel ooit is. Dat kan allemaal waar zijn, maar voor ons zijn dit slechts ondergeschikte functies.

14Enkelen van ons behoren tot de allereerste gebruikers; velen hebben zich ooit tot de vigilantes gerekend en twee van onze oprichters hebben meegeschreven aan de algoritmes die dagelijks miljoenen beeldenstromen filteren. In ieder geval kent ieder van ons het overweldigende gevoel dat je overvalt wanneer je live op Het Veld een overtreder aangehouden ziet worden op basis van een melding die je nog geen tien minuten daarvoor verzonden hebt.

15Dat gevoel noemen wij rechtvaardigheid. Het zit in ieder van ons en in ieder van u en als we het met een metafoor zouden moeten benoemen, zouden we het firmware noemen: de meest basale software die de programmering van hogere functies mogelijk maakt. Het Veld heeft het internet een moreel fundament gegeven en zo de orde van de dingen omgedraaid: waar ooit het internet een vrijplaats was in een onvrije wereld, heeft Het Veld van het web weliswaar een minder vrije plaats gemaakt, maar van de wereld een plek waar de universele wet geldt dat wat gij niet wilt dat u geschiedt, doe dat ook aan een ander niet.

16Dit is wat u weet. Toch leek het ons gerechtvaardigd om dit nogmaals aan u over te brengen, in het licht van de toenemende geruchten over wat u ‘de gebieden’ noemt – geruchten die inmiddels ook op Het Veld steeds meer terrein winnen.

17Wij weten net zo goed als u dat in Het Veld plaats is voor de meest uiteenlopende uitingen. Inhoud is vrij. Wij noemen ons niet voor niets de kritische gebruikers: wanneer wij van mening zijn dat uw gebruik van Het Veld, of zelfs het beleid van Het Veld zelf, tegen de grondprincipes van Het Veld ingaan, wijzen wij daar op. Dat doen wij – en dit is cruciaal – altijd openbaar, in Het Veld, en Het Veld laat dit toe, het is er zelfs voor gemaakt.

18Toch verontrust het ons dat wij steeds vaker zien hoe de gebieden in onze persoonlijke velden opduiken. Dit verontrust ons, omdat wij weten dat de gebieden een fantasma zijn.

19U weet dit ook.

20Gaat u bij uzelf na hoe de gebieden gedefinieerd zijn: het zijn de ruimtes waarover geen data beschikbaar zijn in Het Veld. Maak uzelf niet wijs dat uw inhoud geen data is. Alle inhoud is ook data; zonder data zou uw inhoud niet kunnen bestaan. Dat maakt van de gebieden een contradictio in terminis. Duikt er een foto op die in de gebieden gemaakt is, een opname van iemand die uit beeld verdwijnt, een verslag van een gebruiker die in de gebieden verdwaald is geweest, dan zijn het niet de gebieden die u ziet. Het is Het Veld. Het is altijd het Veld geweest en zal altijd Het Veld zijn.

21Er zijn er onder u die beweren dat Het Veld de gebieden censureert. Dat is niet zo. Het Veld wist de gebieden uit nog voordat zij zouden kunnen bestaan.

22Denkt u dat de gebieden geheim gehouden worden? Denk nogmaals na. De gebieden zijn een projectie van uw verlangens.

23Merkt u dat u gefascineerd raakt door de gebieden? Uiteindelijk betekent dit maar een ding: u wilt niet langer vrij zijn. U verlangt heimelijk naar een geheime plaats waar onvrijheid toegestaan is.

24Wanneer ook maar een van ons niet vrij is, kan niemand vrij zijn. De vrijheid van Het Veld is totaal en absoluut. Wie naar de gebieden verlangt, zoekt naar het einde van de vrijheid.

25Wees voorzichtig met wat u wenst; uw wens zou zomaar uit kunnen komen.

© Presses de l’Université Saint-Louis, 2014

Conditions d’utilisation : http://www.openedition.org/6540

Cette publication numérique est issue d’un traitement automatique par reconnaissance optique de caractères.
Rechercher dans OpenEdition Search

Vous allez être redirigé vers OpenEdition Search