[Korzyści z upowszechnienia machin do młócenia]
p. 178-179
Texte intégral
1Angielscy pisarze agronomiczni zgadzają się na to, iż każdy rolnik posiadać powinien młockarni przed wszystkimi innymi machinami; uważają wynalazek ten za najkorzystniejszy z wszystkich zrobionych w ciągu ostatniego wieku, poprawę gospodarstwa wiejskiego na celu mających.
2Młockarnie do r. 1818 w Wielkiej Brytanii zaprowadzone pomnażają podług rachuby p[ana] Brown z Markle czysty dochód z rolnictwa krajowego o 1 800 000 f[untów] s[terlingów] (72 milionów zł pol.), a raz jeszcze tylego zysku spodziewać się każe tenże autor z zupełnego upowszechnienia młockarni w rzeczonym państwie. Następujący kałkuł1 wystawiać zdaje się obraz nieprzesadzony spodziewanych zysków z upowszechnienia młockarni w obszerniejszych przynajmniej gospodarstwach Królestwa Polskiego.
3Przyjmując, iż ludność kraju naszego wynosi 2000 dusz na 1 mili kwadratowej, przyjąć należy, iż 4000 morg[ów] magd[eburskich]2 być powinny zarosłe drzewem, a to w celu trwałego zaopatrzenia potrzeby tak budulca, jak opału. Z pozostałych 18 000 morg[ów] na każdej mili należy porachować połowę na łąki, pastwiska, wody, drogi, ugory roślinami paśnymi okryte lub wcale nieobsiewane, a drugą połowę, tj. 9000 m[orgów] m[agdeburskich] na 1 milę kwadratową, jako zbożem obsiane uważając.
4Nie mylę się podobno, przyjmując, iż połowa tej przestrzeni znajduje się w ręku drobnych posiadaczów, jakimi są xx [księża], proboszcze, mieszczanie rolnictwem się trudniący i włościanie, a po tych potrąceniu zostaje się 4500 m[orgów] m[agdeburskich] na każdej mili kwadratowej jako ogół posad obszerniejszych, w których by młockarnie zaprowadzić wypadało.
5Rachując roczny sprzęt w przecięciu różnych lat mniej więcej urodzajnych i różnych gatunków ziemi i zboża jedną kopę na każdy m[órg] m[agdeburski], przyjmując, iż omłot dzienny każdej młockarni wynosi kop 15, przy użyciu 5 ludzi i 4 koni; przyjmując, iż płaci się robotnikowi po 24 grna dzień i że utrzymywanie każdego konia tyleż, a smarowidło kół i czopów młockarni i naprawa gr 12 na dzień kosztują; a przeciwnie, że młocąc cepami po zł 2 od kopy płacić trzeba, oszczędność z użycia młockarni wynikająca wynosi na każdej mili kwadratowej 6960 zł polskich. A że ogólna obszerność Królestwa wynosi 2300 mil kwadratowych, przeto wynosi spodziewana korzyść roczna z upowszechnienia młockarniów wynikająca w ogóle 16 008 000 zł polskich.
6Wiedząc, jak daleki jest kraj nasz od przeludnienia, nie wolno powątpiewać, iż nietrudno będzie ramiona młockarniami oszczędzone zatrudnić innym sposobem użytecznie, nie należy się zatem zjawienia ludytów3 obawiać.
7Przyjemnie zapewnie będzie dowiedzieć się publiczności wykonywaniem rolnictwa trudniącej się, iż p[an] Brumlie, mechanik w Kaliszu, buduje młockarnie podług wzoru marchwackiej za cenę znacznie niższą od londyńskiej, 162 dukatów wynoszącej.
8ŹRÓDŁO: A[lojzy] P[rosper] Biernacki, Wzór taniej, trwałej i wygodnej stodoły i opisanie dwukonnej angielskiej młockarni, Wrocław 1823, s.46–48.
9Alojzy Prosper Biernacki (1778–1854) – ziemianin i działacz polityczny, członek loży masońskiej, propagator modernizacji rolnictwa. Publikował własne artykuły o tematyce rolniczej w prasie fachowej (m.in. „Ziemianinie”), zajmował się także tłumaczeniami (J. C. Loudon, O zakładaniu folwarków podług zasad szkockiego gospodarstwa przy względzie na stosunki Anglii i o przyozdobieniu posad wiejskich, Berlin 1819; J. Smith, Rozprawa o osuszaniu pól w połączeniu z uprawą spodniej warstwy ziemi…, Poznań 1850).
Notes de bas de page
1 Mórg magdeburski (albo pruski) – jednostka powierzchni stosowana w rolnictwie, około 0,25 ha.
2 Kałkuł – kalkulacja, obliczenie.
3 Ludyci (albo ludyści) – członkowie angielskiego ruchu społecznego z wczesnego okresu rewolucji przemysłowej (początek XIX wieku), sprzeciwiający się wprowadzaniu do użytku mechanicznych krosien i niszczący takie krosna. Tu: przenośnie o przeciwnikach modernizacji.
Auteur
Le texte seul est utilisable sous licence Creative Commons - Attribution - Pas d'Utilisation Commerciale - Pas de Modification 4.0 International - CC BY-NC-ND 4.0. Les autres éléments (illustrations, fichiers annexes importés) sont « Tous droits réservés », sauf mention contraire.
