Młocarnia polska
p. 175-177
Texte intégral
1Młocka należy do zatrudnień gospodarstwa wiejskiego najwięcej rąk i czasu wymagających; umysł więc ludzki szukał od dawna sposobów zmniejszenia tych tak ważnych nakładów pracy. Nadzieje jego nie mogły być zawodne, sądząc po wynalazkach, które wieki nasze wzbogaciły, tym bardziej że ta czynność, całkiem mechaniczna, samych tylko sił fizycznych potrzebuje. Jakoż widziano już w naszym kraju wiele machin do młócenia używanych, które już to staraniem rządu, już też troskliwością światłych rodaków zza granicy sprowadzano. Wszystkie jednak ustąpić teraz powinny pierwszeństwa nowej młocarni, którą niedawno wynalazł i zbudował p[an] Kuchajewski, biegły zegarmistrz i razem mechanik stolicy naszej1; ona bowiem połącza w sobie wszystkie warunki nadające zaletę tego rodzaju wynalazkom i odpowiada zupełnie potrzebom wiejskiego gospodarstwa. Tańsza jest od wszystkich dotąd znajomych; słomę wydaje prostą i nieuszkodzoną; wymłaca ziarno zgoła nienadwyrężone. Jeden tylko człowiek do tej poruszenia i dwóch pomocników do układania snopów i zgarnywania słomy są potrzebni; a ci za pomocą tej młocarni, jak się z doświadczenia pokazało, dwie kopy na godzinę wymłócić mogą. Jest przy tym ruchoma tak, że z jednego folwarku na drugi łatwo przewiezioną być może i do każdej stodoły przyda się.
2Ogólny skład tej młocarni jest następujący. Na klepisku kładą drewniane koleje, podobne do używanych na gościńcach w Anglii, po których postępuje cała machina, nie gniotąc ziarna, ani też przyciskając snopów pomiędzy nimi rozłożonych. Dwa wielkie jej koła kręcą się na osi poziomej za pomocą trzeciego kołowrota, po którego skrzydłach jeden człowiek stąpa. Do szerokich obwodów tych kół przyczepione są cepy, które zupełnie do zwyczajnych cep są podobne i tak urządzone, że nie tylko bijak, ale i druga część cepy, czyli rękojeść, w punktach przyczepienia są ruchome; przez co nie tylko zamach jest daleko większy, ale jeszcze i bijak zaraz po uderzeniu odskakuje od słomy. Takie jest właśnie uderzenie pospolitych cep, które wytrząsają ziarno ze snopu, ani go krusząc, ani też nie gniotąc i nie targając słomy.
3Jakoż w pierwszej połowie obrotu kół, to jest od dołu do góry, cepy leżą na jego obwodzie, w drugiej zaś połowie tegoż obrotu, czyli z góry na dół, cepy podnoszą się i upadają; a siła uderzająca jest proporcjonalna do prędkości i wielkości koła, tudzież do ciężaru i długości cep. Stąd się pokazuje, że w tej młocarni bardzo jest łatwo powiększyć lub zmniejszyć uderzenie podług potrzeby; skoro prędkość koła od woli poruszającego całą machinę zależy i skoro nietrudno, na miejsce lekkich i krótkich cep, dłuższe i cięższe lub przeciwnie przyczepić. Siła poruszająca koła przymusza razem i całą machinę do posuwania się po kolejach tam lub nazad za pomocą sznurów, które obwijają się na walcach, a drugim końcem do stałych punktów są uwiązane. Oprócz tego młocarnia opatrzona jest kołem przeznaczonym do przedłużenia swoim impetem ruchu kołowrotom cepowym nadanego, tak że człowiek stąpający po najpierwszym kołowrocie ma dla siebie chwile wypoczynku, przez co niełatwo zmordować się potrafi.
4Mówiąc o zaletach tego wynalazku i dając mu pierwszeństwo przed wszystkimi, które nam się zdarzyło widzieć w kraju i za granicą, nie śmiemy bynajmniej zaprzeczać doskonałości tej młocarni, którą niedawno na posiedzeniu agronomicznym w Marchwarczu pod Kaliszem z tak pomyślnym skutkiem próbowano, a której oglądać nie mieliśmy dotąd sposobności2. Wszakże z samego świadectwa zebranych na tym posiedzeniu obywateli pokazuje się, że młocarnia polska nie ustępuje angielskiej co do szybkości młocenia i taniości, a bierze przed nią pierwszeństwo w tym, że wydaje słomę prostą i przy równej liczbie robotników żadnych nie potrzebuje koni. Pomimo tego jednak radzibyśmy usłyszeć o młocarni polskiej zdanie któregokolwiek ze światłych obywateli, których miłość ojczystego dobra na posiedzenie agronomiczne w Marchwarczu zebrała, zdanie na doświadczeniu i porównaniu z sobą obu tych młocarni ugruntowane.
5P[an] Kuchajewski, uzyskawszy od rządu tak zasłużony przywilej na swój wynalazek, postanowił założyć fabrykę tych młocarni i ogłosił na to prenumeratę w gazecie i osobnym prospekcie, pod dniem 15 marca b[ieżącego] r[oku] wydanym. Jedna taka młocarnia prenumeratorów kosztować będzie zł 1600; wypłata tej sumy na trzy raty podzielona, to jest przy prenumeracie płaci się zł 500, drugie tyle 1 lipca b[ieżącego] r[oku], a resztę 600 zł przy otrzymaniu machiny. Po zamknięciu prenumeraty, która ma trwać do 1 czerwca, każda machina będzie kosztowała 2000 zł. Machiny będą oddawane prenumeratorom przy końcu każdego kwartału, tak że z czerwcem 1822 wszystkie ukończone i oddane być muszą.
6ŹRÓDŁO: Młocarnia polska, „Pamiętnik Warszawski” 1821, t. 20, s. 119–123.
Notes de bas de page
1 Leon Kuchajewski (1782–1856) – zegarmistrz warszawski, członek loży masońskiej, konstruktor młockarni i młyna dwukamieniowego (deptakowego).
2 Czytaj wiadomość o tym posiedzeniu, podaną do poprzedzającego numeru „Pamiętnika Warszawskiego” przez A[lojzego] Biernackiego, radcę Województwa Kaliskiego [przyp. autora]. Zob. A. P. Biernacki, Wiadomość o posiedzeniu agronomicznym w Marchwarczu pod Kaliszem w celu wypróbowania narzędzi rolniczych zgromadzonym, „Pamiętnik Warszawski” 1821, t. 19. Marchwarcz (Marchwacz) – miejscowość niedaleko Kalisza, w XIX wieku posiadłość rodziny Niemojowskich. Alojzy Prosper Biernacki – zob. A[lojzy] P[rosper] Biernacki, Spodziewane korzyści z upowszechnienia machin do młócenia, w niniejszym tomie.
Le texte seul est utilisable sous licence Creative Commons - Attribution - Pas d'Utilisation Commerciale - Pas de Modification 4.0 International - CC BY-NC-ND 4.0. Les autres éléments (illustrations, fichiers annexes importés) sont « Tous droits réservés », sauf mention contraire.
