Diorama. Widok obrazu mgły i śniegu1
p. 58-59
Texte intégral
1Diorama, wynaleziona w Paryżu przez panów Daguerre i Bouton2, coraz większe obudza podziwienie. W wystawieniu doliny Sarnen, kaplicy Holyrood, opactwa Roslyn i widoku Rouen3 zdawało się, że osiągnęli najwyższy stopień optycznego złudzenia i zjawisk światła słonecznego i astralnego.
2Lecz pan Daguerre w swoim nowym obrazie, wystawionym od 15 sierpnia [1825 r.], dowodzi również nowymi, jak dowcipnymi kombinacjami, że bez przerwy zajmuje się wydoskonaleniem tak pięknego odkrycia i że jeszcze nie wyczerpał wszystkich środków złudzenia. Nowe zjawisko, na którym swój pędzel ćwiczył, wystawia gęstą mgłę, którą tak często otoczone są doliny u spodu wielkich pasm gór alpejskich. Widz może sobie wyobrazić, że zostaje pod ogromnym gotyckim przysionkiem, którego wspaniałe arkady wychodzą na dolinę. Postrzega zrazu przez te arkady samą tylko atmosferę, zasłonioną spadkiem gęstego i drobnego śniegu, którego białość okazująca się u spodu filarów odbija obłok gęstej mgły przez jego upadek sprawionej.
3Nieznacznie ta mgła rozjaśnia się w części wyższej; światło zaczyna się okazywać. Widać już zarys krzaków otaczających tę budowę, z których będące na przodzie coraz się mocniej odznaczają. W miarę jak światło powiększa się z przodu, mgła cofnięta w głąb zdaje się podwajać gęstość swoją. Już można odróżnić wzgórza niższe i wierzchołki jodeł, które je otaczają; wkrótce okazują się szczyty wielkiego pasma, a światło, wzrastając stopniami, dozwala oku przedrzeć się aż do krajów niezmiernego horyzontu.
4Te przemiany atmosfery, które następują z wolna i prawie nieznacznym sposobem, posuwają złudzenie do najwyższego stopnia i dowodzą, jak dalece pan Daguerre obdarzony jest talentem dostrzegania i pamięci, która z tej zwłoki umie korzystać [il. 5].
5Ten utwór, wystawujący zupełnie nowe wrażenie, obudza ciekawość artystów i amatorów i ma w Paryżu jak najlepsze powodzenie.
6ŹRÓDŁO: Diorama. Widok obrazu mgły i śniegu, „Monitor Warszawski” 1825, nr 108 [„Dodatek”], s. 515–516.
Notes de bas de page
1 Rzecz dotyczy widowiska w paryskiej dioramie, a konkretnie – obrazu Effet de brouil lard et de neige, pokazywanego w paryskiej dioramie razem z obrazem Widok miasta Rouen (Vue de la ville de Rouen). Diorama była budynkiem składającym się z widowni i dwóch pomieszczeń, gdzie mogły być rozwieszane półprzezroczyste obrazy. Zaopatrzona w obrotnicę widownia pozwalała lokować widzów (ponad 300) najpierw przed pierwszym, a następnie przed drugim obrazem. Każdy obraz eksponowany był przez około 15 minut, a zmieniające się oświetlenie imitowało zmianę pory dnia (lub nocy). Diorama paryska zainaugurowała swą działalność 11 lipca 1822 roku.
2 Louis Jacques Daguerre (1787–1853) – francuski scenograf i malarz eksperymentator, twórca paryskiej dioramy. Do historii przeszedł innym osiągnięciem: opracował (wspólnie z Josephem Niépce’em) technikę „utrwalania obrazów”, które powstają wewnątrz ciemni optycznej (camera obscura). Technika ta przeszła do historii pod nazwą dagerotypii. Charles Marie Bouton (1781–1853) – francuski malarz (uczeń Davida i Prévosta), współtwórca paryskiej dioramy, dla której przygotował m.in. obraz Msza o północy w SaintÉtienne du Mont (La messe de minuit à SaintÉtienneduMont). W celu zgromadzenia odpowiednich funduszy Daguerre i Bouton utworzyli w 1822 roku spółkę (do której należeli jeszcze Jean‑Baptiste Isabey i Charles de Clarc). Rok później Daguerre założył inną spółkę, która uruchomiła dioramę w Londynie. Budynek paryskiej dioramy spłonął 8 marca 1839 roku.
3 Dolina Sarnen – dolina w środkowej Szwajcarii (około 20 km na południe od Lucerny). Obraz La vallée de Sarnen pokazywany był w Paryżu, a później trafił (jako Valley of Sar nen) do Londynu, gdzie stanowił drugą część pierwszego programu tamtejszej dioramy. Pałac Holyrood (niedaleko Edynburga) był oficjalną szkocką siedzibą monarchów Zjednoczonego Królestwa. Obraz Daguerre’a (La Chapelle d’Holyrood) przedstawiał ruiny sąsiadującego z pałacem klasztoru, zniszczonego przez huragan w 1768 roku. Późnogotycką kaplicę w Rosslyn (pod Edynburgiem) pokazywał obraz La Chapelle de Roslin.
Le texte seul est utilisable sous licence Creative Commons - Attribution - Pas d'Utilisation Commerciale - Pas de Modification 4.0 International - CC BY-NC-ND 4.0. Les autres éléments (illustrations, fichiers annexes importés) sont « Tous droits réservés », sauf mention contraire.
