1Ludwik Dmuszewski1, artysta dramatyczny teatru warszawskiego, następnie przez długie lata redaktor „Kuriera Warszawskiego” i dyrektor teatru, tłumacz, przerabiacz i autor wielu sztuk dramatycznych, a głównie oper, komediooper, dramatów, melodramatów i komedyj, był bardzo popularnym i bardzo lubionym. Posiadał średni talent jako wierszopis, aktor, dramatyk, ale bardzo wiele zręczności, taktu, znajomości charakteru warszawian. Odznaczał się przy tym bardzo ważnym przymiotem, że nikomu nie szkodził, nikogo nie obrażał, a wielu osobom pomagał, ile było w jego możności. Gdy Brunowi Kicińskiemu nie powodził się założony przez niego „Kurier Warszawski”, on z początkiem roku 1822 nabył go wraz z drukarnią i wkrótce uczynił go pismem niezbędnie potrzebnym dla każdego warszawianina. Drobne wiadomości brukowe o widowiskach, zabawach, przypadkach, zgonach, zaślubinach, postanowieniach rządowych, posiedzeniach publicznych, wzmianki i przypomnienia historyczne, czasami dość ważne, nekrologi zasłużonych ludzi, anegdoty, szarady, zagadki i logogryfy, doniesienia o nowych dziełach, zawsze w życzliwym duchu czynione, nareszcie wiadomości polityczne – stanowiły treść jego pisma. Nigdy nie wdawał się w polemikę i krytykę. Kiedy nie mógł o czym napisać chociażby z najlżejszą pochwałą, wtedy zamilczał, i to zamilczenie pomieszczone w „Kurierze” Dmuszewskiego zastępowało miejsce krytyki. Unikając wszelkiego współzawodnictwa z gazetami obszerniejszego rozmiaru, zamieszczał wiadomości zagraniczne bez najmniejszego porządku i bez daty, tak jak mu przy czytaniu gazet zagranicznych nasuwały się pod pióro; stąd wynikały nieraz śmieszne i dziwne zestawienia, jak np.: „Królowa angielska miała mowę w parlamencie przy otwarciu parlamentu. Schwytano na brzegu Gurary papugę umiejącą kilkanaście frazesów w języku angielskim. Bankier Hope w Amsterdamie zarobił na jednej szczęśliwej spekulacji 20 milionów złotych reńskich. Pies neuflandzki złowił i przyciągnął na brzeg cielę morskie, większe od niego samego” – i tym podobne.

2Dmuszewski przyjął potem tłumacza, uporządkował gazety zagraniczne i odtąd wszystkie wiadomości dotyczące się jakiego kraju zamieszczał w właściwych miejscach, anegdoty zaś i pojedyncze polityczne fakty kładł na końcu.

3PRZEDRUK ZA: Franciszek Salezy Dmochowski, Wspomnienia od 1806 do 1830 roku, oprac. i wstęp Zdzisław Libera, Warszawa 1959, s. 302–303.