Version classiqueVersion mobile
OpenEdition Books

Nuestra música: Huastecos de la sierra de Otontepec. Ni t’eenlaach: An teenektxik ti sierra de Otontepec

 | 
Ana Kondic

Inchana’ an tu t'ujey tin ajat ani tin t'eenel

Texte intégral

An ti axee' an t'ilaap, xoo'n taa' an ti audio gravasyoon an ti k'wajat, Telésforo Melio del Ángel Domínguez, don Melio, tin t'iltxiyal jelat an tin t'ujey ti ajat ani ti t'eenel.

1Nanaa’ aase koomo diees aanyos u ja’na’ tin ajat. U junkuw chaaboox u exlomnawaal ani u kaniy baal tin t’olmiy baal ku ajtin. K’iyat i wit’aal tip t’eenel ti gitaara, k’iyat i wit’aal tip t’eenel ti violiin. Ani tayiil i uluw baal ne’ech ku junkun ki t’aja’ ki formaariy juun i gruupu ani inchana’ an tu tujey. Babaa’ ip t’eenel, nanaa’ in ajat. Ani maas tayiil u tujey tu t’eenel ani u ne’thaap xowa’ k’ij u kannal. I ajtintxiyal an booda, i ajtintxiyal an kithabayal i tamup. Taa’ u xe’ech.

2Thajaw ej nu ch’akiil taam inchee’ ku kanan ti juun i k’imaath. U k’alel ti ajtintxiyal. Ani tayiil baa’ ich i ejtow ki beltha’ alwa’ an gruupu. Ip tujey tip buk’lanal. Baa’ ich i le’na’ tip t’eenel. K’iyat ip kalej, ani nanaa’ in jilk’on ich taam tu kweteemtal. Taa’ an ti t’ujuw baal nanaa’ ku ejtow tin t’eenel.

3U t’ujuw ich taam ku t’eeney an teklaadu kayuum. Baa’ u ejtowal peero u ejtow ich ku kaltha’ we’txik an t’eenlaach. Ani inchana’ an tu uwa’ tayiil koomo in jilk’on tu kweteemtal. Baa’ ich u ejtow kin ajtin, baa’ ich u ejtow kin t’eenlaach, unikameente u t’ajaal baal ku wit’a’ we’txik an tin t’eenel.

4Peero xee’ iit ej k’ij in junkun ich xee’ k’aal i juun i gruupu i kristiaanos xoo’ni an ti babaa’ i xe’chintahaal juun i gruupu i orasyoon. Ani tayiil in junkun ich k’aal babaa’. Ani i uluw baal i lee’ kwa’ ki celebraariy ni ajaatik k’aal an instumeento. Ani nanaa’ u koo’oy taam kin t’eenlaach. Ani baal wa'ach ich k’iyat naa’ ip t’eenel ti gitaara, i junkuw ich an t’eenlaach. I ajtintxiy ich taam nu ajaatik. Ani inchana’ aaxta xuwee’ exom an tu belal, exom an tu belthaal ninaa’ i gruupu de fee xo’on ni koo’yal.

5Ani nanaa’ u ja’naal nayej tin t’eenel, jachtaam an ti exom i t’ajaal xo’on ki ejtow. Peero baa’ baal u wit’aal ak t’ajatx tin t’eenel, u ja’naal. Peero u yejentxiyal ku exla’ maas tant’ooj an ti uwatx an t’eenlaach. Baal nanaa’ alwa’ an tu ach’aal xo’oni na kalel tu ejattal. Jaach nu t’ajaal.

6Ani nanaa’ u ulal na’ baal u t’eentxiyal nu ajaatik. Taam ku junkun k’aal an orasyoon i t’ajaal alobeel an ajattallaap, i ajtintxiyal nu ajaatik. Ani inchana’ an ti exom tu belal axta xuwee’. Jaach an istooria, jaach an txubaxtallaap nu ejtowaamal ku t’aja deesde aase maas de diees aanyos. U t’ujey k’ij baal i formaariyal juun i chikam gruupu, peero xuwee’ baa’ ich xee’ u koo’yal i gruupu ninaa’ u dedikaarnal tu ajat k’aal i fieesta. Xuwee’ u dedikaarnal baal ki ajtintxiy na ajaatik koomo an guupu de orasyoon. Jaachtaam in kananaal in kulbeel. Kwentxal nu famiilia, nu kwitoolil taa’ jayej xee’ ip xe’ech ti t’eenel. In sentirnal na’ kananaal baal kwentxal junax, nanaa’, nu tomkiil ani nu chikaamiltxik taa’ up xe’ech. Juun i alwa’tallaap baal nanaa’. Ejat ja’ nu koo’yal ku uluw.

Video “Cómo empecé a tocar y a cantar”:

https://youtu.be/​WhK0MGFBVAU

Narración de Telésforo Melio del Ángel Domínguez en San Francisco Chontla, Veracruz.

Realización: Ana Kondic.

Don Narcizo trabajando con mujeres adultas la danza y el canto huasteco tradicional

Don Narcizo trabajando con mujeres adultas la danza y el canto huasteco tradicional

San Francisco Chontla, agosto de 2016.

Fotografía: Ana Kondic.

Table des illustrations

Titre Don Narcizo trabajando con mujeres adultas la danza y el canto huasteco tradicional
Légende San Francisco Chontla, agosto de 2016.
Crédits Fotografía: Ana Kondic.
URL http://books.openedition.org/cemca/docannexe/image/4371/img-1.jpg
Fichier image/jpeg, 392k

© Centro de estudios mexicanos y centroamericanos, 2017

Conditions d’utilisation : http://www.openedition.org/6540

Lire

Open access

Acheter